အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Dengue Fever (ေသြးလြန္တုပ္ေကြး) ကဘာလဲ။

ေသြးလြန္တုတ္ေကြးဟာ ျခင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္တဲ့ ေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ေသြးလြန္တုတ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ေလးမ်ိဳးေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားပါတယ္။ ဒီေရာဂါကို တခါတရံ ျပင္းထန္တဲ့ အဆစ္နဲ႔ ႂကြက္သားနာက်င္မႈေတြ ျဖစ္ပြားေစၿပီး အရိုးက်ိဳးသလို ခံစားရတာမို႔ break bone fever လို႔လဲ ေခၚပါတယ္။
ေသြးလြန္တုတ္ေကြး ေရာဂါအေပ်ာ့စားေတြဟာ အဖ်ားတက္ျခင္း၊ အနီကြက္ထျခင္း၊ ႂကြက္သားနဲ႔ အဆစ္နာက်င္ျခင္းေတြကို ျဖစ္ေစပါတယ္။ ျပင္းထန္တဲ့ ေသြးလြန္တုတ္ေကြးေရာဂါကိုေတာ့ dengue hemorrhagic fever လို႔ေခၚၿပီး သူဟာ ျပင္းထန္တဲ့ ေသြးထြက္ျခင္း၊ ေသြးေပါင္ရုတ္တရက္က်ျခင္း (ေရွာ့ခ္ ရျခင္း) နဲ႔ အသက္ေသဆံုးသည္အထိ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

Dengue Fever (ေသြးလြန္တုပ္ေကြး) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

တစ္ႏွစ္တစ္ႏွစ္ကို သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ ေသြးလြန္တုတ္ေကြးေရာဂါရွင္ေတြဟာ ကမာၻအႏွ႔ံအျပားမွာ တည္ရွိပါတယ္။ သူဟာ အရြယ္မေရြးမွာ ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးလြန္တုတ္ေကြးေရာဂါကို မ်ားေသာအားျဖင့္ မိုးရာသီေက်ာ္လြန္ၿပီးခ်ိန္မွာ ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ ေအာက္ေဖၚျပပါ ေနရာေတြရဲ႕ အပူပိုင္းနဲ႔ အပူေလ်ာ့ပိုင္းေဒသေတြမွာ ေတြ႔ရေလ့ရွိပါတယ္။
• အာဖရိက
• အေရွ႔ေတာင္အာရွနဲ႔ တရုတ္ႏိုင္ငံ
• အင္ဒီးယား
• အေရွ႔အလည္ပိုင္း
• Caribbean နဲ႔ အလယ္ပိုင္းနဲ႔ ေတာင္အေမရိက
• ၾသစေတးလ်၊ ေတာင္နဲ႔ အယ္ပိုင္း ပစိဖစ္ေဒသ
ဒီေရာဂါကို ျဖစ္ပြားမႈမ်ားေစတဲ့ အရာေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Dengue Fever (ေသြးလြန္တုပ္ေကြး) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ေသြးလြန္တုတ္ေကြး ေရာဂါ အမ်ိဳးအစား သံုးခုရွိပါတယ္။ classic dengue, dengue hemorrhagic fever နဲ႔ dengue shock syndrome တို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။
classic dengue
ေရာဂါလကၡဏာေတြဟာ ရႈပ္ေထြးမႈ မရွိပဲ ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ ျခင္ကိုက္ခံရၿပီး ၄ရက္ကေန ၇ရက္အတြင္း စတင္ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။
• အဖ်ားတက္ျခင္း (105F)
• ျပင္းထန္စြာ ေခါင္းကိုက္ျခင္း
• မ်က္စိေနာက္ဘက္ နာက်င္ျခင္း
• အဆစ္အျမစ္နဲ႔ ႂကြက္သား ျပင္းထန္စြာ နာက်င္ျခင္း
• ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း
• အကြက္ထျခင္း
• အနီကြက္ေတြဟာ စဖ်ားၿပီး ၃ ရက္ကေန ၄ရက္အတြင္းမွာ ကိုယ္ခႏၶာ အႏွံ႔အျပားမွာ ေပၚလာႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ေခါက္ အနီကြက္ ထပ္ထြက္ျခင္းကို ရက္အနည္းငယ္အၾကာမွာ ထပ္မံျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။
Dengue Haemorrhagic Fever
Dengue Haemorrhagic Fever ရဲ႕ လကၡဏာေတြကေတာ့ အထက္ေဖၚျပပါ လကၡဏာေတြ အျပင္
• ေသြးနဲ႔ ျပန္ေရာေၾကာစနစ္ကို ျပင္းထန္စြာ ပ်က္စီးေစျခင္း
• ႏွာေခါင္း၊ သြားဖံုး၊ အေရျပားေအာက္မွာ ေသြးထြက္ၿပီး ခရမ္းေရာင္ အညိဳအမည္းစြဲျခင္း တို႔ကို ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။
Dengue Shock syndrome
Dengue Shock syndrome ဟာ အျပင္းထန္ဆံုး ေသြးလြန္တုတ္ေကြး ေရာဂါတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ အထက္ေဖၚျပပါ အမ်ိဳးအစားႏွစ္ခုရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာေတြ အျပင္
• ေသြးေၾကာအျပင္ဘက္ကို အရည္ေတြ စိမ့္ထြက္လာျခင္း
• ေသြးထြက္လြန္ျခင္း နဲ႔
• ေရွာ့ခ္ရျခင္း (ေသြးေပါင္အလြန္က်ျခင္း) တုိ႔ ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။
ဒီအမ်ိဳးအစားဟာ အမ်ားအားျဖင့္ ကေလးမွာျဖစ္ပြားတတ္ၿပီး ဒုတိယအႀကိမ္ ေသြးလြန္တုတ္ေကြးျဖစ္ျခင္းမွာ ပိုျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။ သူဟာ အထူးသျဖင့္ ကေလးေတြနဲ႔ လူငယ္ေတြမွာ ေသေစႏိုင္ပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္မွာ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအခ်က္အလက္ေတြထဲက တစ္ခုခုရွိခဲ့ရင္ သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ ဆက္သြယ္သင့္ပါတယ္။
ေသြးလြန္တုတ္ေကြး ျဖစ္ပြားတတ္တယ္လို႔ သိရွိထားတဲ့ ေနရာတစ္ခု ကို အလည္သြားၿပီးရင္ (သုိ႔) အဖ်ားရုတ္တရက္ တက္လာရင္ ဆရာဝန္နဲ႔ ျပသသင့္ပါတယ္။
သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Dengue Fever (ေသြးလြန္တုပ္ေကြး) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ေသြးလြန္တုတ္ေကြးေရာဂါဟာ ျခင္မွတစ္ဆင့္ကူးစက္တတ္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးတစ္မ်ိဳးေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားပါတယ္။ ေသြးလြန္တုတ္ေကြး ျဖစ္ေစတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ ေလးမ်ိဳးရွိၿပီး DEN-1, DEN-2, DEN-3, နဲ႔ DEN-4 တို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ျခင္ေတြဟာ Aedes aegypti or Aedes albopictus အုပ္စုက ျဖစ္ၿပီး ေရာဂါရွိသူထံက ေသြးကိုစုပ္ယူၿပီး အျခားတစ္ေယာက္ုိ ျပန္႔ပြားေစႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးလြန္တုတ္ေကြးေရာဂါကေန ျပန္ေကာင္းလာၿပီးရင္ ေသြးလြန္တုတ္ေကြးေရာဂါကို ခုခံအားရရွိပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒါဟာ သင္ျဖစ္ဖူးတဲ့ အမ်ိဳးအစားတစ္ခုကိုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးအစားေလးခု ရွိတဲ့အတြက္ ေသြးလြန္တုတ္ေကြးကို ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ထပ္မံ ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ လကၡဏာေတြကို ေသခ်ာစြာ သိရွိၿပီး ေဆးကုသဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

Risk factors

ငါ့ဆီမွာ Dengue Fever (ေသြးလြန္တုပ္ေကြး) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ေသြးလြန္တုတ္ေကြး ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္
ေသြးလြန္တုတ္ေကြး (သို႔) ပိုမိုျပင္းထန္တဲ့ ေရာဂါကို ျဖစ္ေစတဲ့ အခ်က္ေတြကေတာ့
• အပူပိုင္းေဒသေတြမွာ ေနထိုင္ျခင္း (သို႔) ခရီးသြားျခင္း။ အပူပိုင္းနဲ႔ အပူေလ်ာ့ပိုင္းေတြမွာ ေနထိုင္ျခင္းဟာ ေသြးလြန္ုုတုတ္ေကြးေရာဂါကို ျဖစ္ေစတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္နဲ႔ ထိေတြ႔မႈ မ်ားေစပါတယ္။ အေရွ႔ေတာင္အာရွ၊ အေနာက္ပစိဖိတ္ ကြ်န္းေတြနဲ႔၊ လက္တင္အေမရိက၊ Caribbean ေတြဟာ ျဖစ္ပြားႏႈန္း ျမင့္တဲ့ ေနရာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
• အရင္တံုးက ေသြးလြန္ုုတုတ္ေကြးကူးစက္ခံရဖူးျခင္း။ အရင္တံုးက ေသြးလြန္ုုတုတ္ေကြးကူးစက္ခံရဖူးျခင္းဟာ ေနာက္တစ္ခါ ထပ္မံျဖစ္ပြားရင္ ျပင္းထန္တဲ့ လကၡဏာေတြ ျပတတ္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Dengue Fever (ေသြးလြန္တုပ္ေကြး) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ေသြးလြန္ုုတုတ္ေကြးေရာဂါကို ရွာေဖြအမည္တပ္ဖို႔ဟာ ခက္ခဲပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာေတြဟာ အျခားေရာဂါေတြျဖစ္တဲ့ ငွက္ဖ်ား၊ leptospirosis နဲ႔ typhoid fever ရဲ႕ လကၡဏာေတြနဲ႔ ဆင္ဆင္တူပါတယ္။
သင့္ဆရာဝန္က သင့္ရဲ႕ က်န္းမာေရးနဲ႔ ခရီးသြားရာဇဝင္ကို ေမးျမန္းပါလိမ့္မယ္။ တကယ္လို႔ ႏိုင္ငံျခားကို ခရီးသြားခဲ့တယ္ဆိုရင္ သြားတဲ့ႏုိင္ငံေတြ၊ သြားခဲ့တဲ့ ေန႔ရက္ေတြနဲ႔ ျခင္ကိုက္ခံရမႈ ရွိမရွိပါ ေျပာျပဖို႔လိုပါတယ္။
အခ်ိဳ႕ ဓါတ္ခြဲခန္းစစ္ေဆးမႈေတြဟာ ေသြးလြန္ုုတုတ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ကို ရွာေဖြႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ စစ္ေဆးမႈအေျဖေတြဟာ ကုသမႈ မျပဳလုပ္ခင္ ရရွိဖို႔ ခက္ခဲပါတယ္။

Dengue Fever (ေသြးလြန္တုပ္ေကြး) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ေသြးလြန္ုုတုတ္ေကြးကုိ ကုသမႈ အတိအက်ေတာ့ မရွိပါဘူး။ လူအမ်ားစုဟာ ႏွစ္ပတ္အတြင္း ျပန္ေကာင္းတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ဆိုးဝါးတဲ့ အက်ိဳးဆက္ေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္ေအာင္ ေရာဂါလကၡဏာေတြကို ကုသဖို႔ိလိုအပ္ပါတယ္။ ဆရာဝန္ေတြက မ်ားေသာအားျဖင့္ ေအာက္ပါတို႔ကို ညႊန္ၾကားေလ့ရွိပါတယ္။
• အိပ္ရာေပၚမွာ အနားယူျခင္း
• အရည္ အမ်ားအျပား ေသာက္ျခင္း
• အဖ်ားေပ်ာက္ေဆးေသာက္ျခင္းဟာ နာက်င္မႈေရာ အဖ်ားကိုပါ ေပ်ာက္ေစပါတယ္။
• နာက်င္မႈသက္သာေစနဲ႔ေဆးေတြဟာ ေသြးထြက္မႈကို ျဖစ္ေစႏိုင္တာေၾကာင့္ ေရွာင္ရွားသင့္ပါတယ္။
ဆိုးဝါးတဲ့ သူေတြမွာ ေသြးလြန္ုုတုတ္ေကြးဟာ ေရွာ့ခ္ (သို႔) အေရးေပၚ ေဆးကုသမႈ လိုအပ္တဲ့ အေျခအေနေတြကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

 

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

 

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ စက်တင်ဘာ 7, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 7, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ