Cystic Fibrosis (မ်ိဳးရုိးဗီဇဆုိင္ရာ အဆီ၊အခၽြဲ၊ ေခၽြး၊ တံေတြး၊ အရည္မ်ားထုတ္ေသာ ဂလန္းမ်ား ပ်က္စီးေသာ ေရာဂါ ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Cystic Fibrosis (မ်ိဳးရုိးဗီဇဆုိင္ရာ အဆီ၊အခၽြဲ၊ ေခၽြး၊ တံေတြး၊ အရည္မ်ားထုတ္ေသာ ဂလန္းမ်ား ပ်က္စီးေသာ ေရာဂါ ) ကဘာလဲ။

Cystic fibrosis (CF) ဆုိသည္မွာ ေခၽြးႏွင့္ အခၽြဲအက်ိမ်ား ထြက္ေသာဆဲလ္မ်ားကို ထိခိုက္ေစေသာ  ဘဝတစ္ေလွ်ာက္ လံုးျဖစ္ ေသာ ေရာဂါတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါသည္။ အခၽြဲအက်ိသည္ အေျမွးပါးမ်ားကို ေခ်ာမြတ္ျပီး ကာကြယ္ေပးေသာ ေခ်ာေသာ အေတာ္အတင့္ ေစးကပ္ေသာ အရည္တစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါသည္။ CF အခၽြဲအက်ိသည္ ပံုမွန္မဟုတ္စြာ ထူျပီး ေစးကပ္ပါသည္။ အဆုတ္အား ပိတ္ဆို႔ေစျပီး အဆုတ္ ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈကို ျဖစ္ေစပါသည္။

CF သည္ ကို လည္း ထိခိုက္ေစကာ အစာေျခရန္ လိုအပ္ေသာ အင္ဇိုင္းဟုေခၚသည့္ အထူးဓာတု ပစၥည္းမ်ား ထုတ္လုပ္မႈကို ခက္ခဲေစပါသည္။ အင္ဇိုင္းမ်ား မရိွပါက အစာမွ အာဟာရမ်ား မစုပ္ယူႏိုင္ပါ။

Cystic Fibrosis (မ်ိဳးရုိးဗီဇဆုိင္ရာ အဆီ၊အခၽြဲ၊ ေခၽြး၊ တံေတြး၊ အရည္မ်ားထုတ္ေသာ ဂလန္းမ်ား ပ်က္စီးေသာ ေရာဂါ ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

CF သည္ ေျမာက္ဥေရာပတြင္ အျဖစ္မ်ားေသာ မ်ိဳးဗီဇ ေရာဂါ ျဖစ္ပါသည္။ CF ျဖစ္ေသာလူမ်ားသည္ ဘဝ သက္တမ္း တိုပါသည္။ သို႔ေသာ္ ေခတ္မီေသာ ကုသမႈမ်ား ျဖင့္ CF ျဖစ္ေသာသူမ်ားသည္ အသက္ အလယ္အလတ္ သို႔ မဟုတ္ အသက္ၾကီးသည္အထိ ေနထိုင္သြားႏိုင္ပါသည္။

လကၡဏာမ်ား

Cystic Fibrosis (မ်ိဳးရုိးဗီဇဆုိင္ရာ အဆီ၊အခၽြဲ၊ ေခၽြး၊ တံေတြး၊ အရည္မ်ားထုတ္ေသာ ဂလန္းမ်ား ပ်က္စီးေသာ ေရာဂါ ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Cystic fibrosis ၏ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားသည္ ေရာဂါ၏ ဆိုးရြားမႈအေပၚ မူတည္၍ ကဲြျပားပါသည္။

အထက္တြင္ ေဖာ္ျပ မထားေသာ အျခားလကၡဏာ မ်ားလည္းရွိႏုိင္ပါသည္။ အကယ္၍ သင့္ဆီတြင္ ေရာဂါ လကၡဏာ တစ္ခုခုမ်ား ရွိေနသည္ဟု စိုးရိမ္မိပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြး တုိင္ပင္ သင့္ပါသည္။ cystic fibrosis ျဖစ္ေသာ သူမ်ားသည္ ေခၽြးအတြင္းတြင္ သာမန္ပမာဏထက္ ဆားပို ၍ ပါဝင္ေနပါသည္။ မိဘမ်ားသည္ ကေလးအား နမ္းျခင္းျဖင့္ ဆား အရသာကို ခံႏိုင္ပါသည္။

အျခား ေရာဂါလကၡဏာ မ်ားမွာ

အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ လကၡဏာမ်ား

CF ရိွေသာသူမ်ားသည္ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းအား ပိတ္ ဆို႔ေစေသာ ထူ၍ ေစးကပ္ေသာ အခၽြဲအက်ိမ်ား ရိွပါသည္။ ထိုသို႔ အခၽြဲအက်ိ စုပံုျခင္းသည္ ဘတ္တီးရီးယားမ်ား ၾကီး ထြားေစရန္ႏွင့္ ေရာဂါပိုးဝင္ရန္ လြယ္ကူေစပါသည္။ ေရာဂါ ပိုးဝင္ျခင္းသည္ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းကို ပိတ္ႏိုင္ျပီး မၾကာခဏ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းကို ျဖစ္ေစသည္။ သလိပ္ထူမ်ား ကို ထြက္ေစျပီး တစ္ခါတစ္ရံ ေသြးပါတတ္ပါသည္။

CF ရိွေသာသူမ်ားသည္ ထိပ္ခတ္နာျဖစ္ျခင္း၊ အဆုတ္ ေရာင္ျခင္း ႏွင့္ အဆုတ္ေရာဂါ မ်ားကို ျဖစ္ေစျပီး စံသတ္မွတ္ ထားေသာ ပဋိဇီဝေဆးမ်ားကို တံု႔ျပန္ျခင္း မရိွေတာ့ပါ။ CF သည္ ပိုဆိုးလာပါက အဆုတ္ကို ကာထားသည့္ အေျမွးပါး အတြင္း ေလဝင္ျခင္း၊ လည္ေခ်ာင္းရိွ အသက္ရွဴျပြန္ ဆန္႔ ကားျခင္း စေသာ ဆိုးရြားေသာ ျပႆနာမ်ား ျဖစ္ေပၚေစပါ သည္။

အစာေျခလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ လကၡဏာမ်ား

CF တြင္ အခၽြဲအက်ိမ်ားသည္ သရက္ရြက္ရိွ ျပြန္မ်ား ကို ပိတ္ေစပါသည္။ ထိုပိတ္ဆို႔မႈေၾကာင့္ အင္ဇိုင္းမ်ားသည္ အူသို႔ မေရာက္ရိွေတာ့ပါ။

ရလဒ္အေနျဖင့္ အူသည္ အဆီႏွင့္ ပရိုတိန္းမ်ားကို ေကာင္းစြာ မစုပ္ယူႏိုင္ေတာ့ပါ။ ဆက္တိုက္ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ အရြယ္ၾကီးေသာ အနံ႔ဆိုးေသာ ဝမ္းမ်ားသြားျခင္း တို႔ကို ျဖစ္ ေစပါသည္။ အူတြင္ ပိတ္ဆို႔ျခင္းလည္း ျဖစ္ပြားႏိုင္ျပီး အထူး သျဖင့္ ေမြးကင္းစ ကေလးမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားပါသည္။ အူ တြင္းတြင္ ေလမ်ားျခင္း၊ ဆိုးရြားစြာ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း သည္ အစာ အိမ္နာျခင္းကို ျဖစ္ေစျပီး မသက္မသာ ျဖစ္ေစပါသည္။

CF သည္ ပိုဆိုးလာပါက ေအာက္ပါ လကၡဏာမ်ား လည္း ျဖစ္ေပၚႏိုင္ပါသည္။

  • သရက္ရြက္ ေရာင္ျခင္း။ သရက္ရြက္ ေရာင္ေသာ အေျခအေနတစ္ခုျဖစ္ျပီး နာက်င္ေစပါသည္။
  • အူအစြန္ပိုင္း ေလ်ာက်ျခင္း။ မၾကာခဏ ေခ်ာင္းဆိုး ျခင္း သို႔မဟုတ္ ဝမ္းသြားရာတြင္ ခက္ခဲျခင္းသည္ အူ အစြန္ပိုင္း တစ္ရွဴးမ်ားအတြင္းမွ အျပင္သို႔ ထြက္ ျခင္းကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။
  • သည္းေျချပြန္မ်ား ပိတ္ျခင္း ေရာင္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ ေသာ အသည္းေရာဂါ
  • ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ
  • သည္းေျခေက်ာက္တည္ျခင္း

 

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင္ႏွင့္ သင့္ကေလးတြင္ cystic fibrosis ၏ လကၡဏာ မ်ားရိွပါက သို႔မဟုတ္ သင့္မိသားစုမွ တစ္ေယာက္ေယာက္ တြင္ cystic fibrosis ရိွပါက ေရာဂါကို စစ္ေဆးရန္ ဆရာဝန္ ႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ သင္ သို႔မဟုတ္ သင့္ကေလးတြင္ အသက္ရွဴ ခက္ပါက အျမန္ ေဆးကုသမႈ ခံယူပါ။ လူတုိင္း၏ ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈ သည္ မတူညီႏုိင္ပါ။ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးျခင္း သည္ သင္၏အေျခအေနေကာင္းမြန္ရန္ အတြက္ အေကာင္း ဆံုး ျဖစ္ပါသည္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Cystic Fibrosis (မ်ိဳးရုိးဗီဇဆုိင္ရာ အဆီ၊အခၽြဲ၊ ေခၽြး၊ တံေတြး၊ အရည္မ်ားထုတ္ေသာ ဂလန္းမ်ား ပ်က္စီးေသာ ေရာဂါ ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

CFR မ်ိဳးဗီဇ တြင္ ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈျဖစ္ျခင္းသည္ cystic fibrosis ကိုျဖစ္ေစပါသည္။ ထို မ်ိဳးဗီဇသည္ သင့္ခႏၶာကိုယ္ ဆဲလ္မ်ား ၏ ဆားႏွင့္ ေရ အဝင္အထြက္ကို ထြန္းခ်ဳပ္ေပးေသာ ပရို တိန္းတစ္မ်ိဳးကို ထုတ္လုပ္ပါသည္။ CF ျဖစ္ေသာသူတြင္ မ်ိဳး ဗီဇမွ ျပဳလုပ္ေသာ ပရိုတိန္းသည္ အလုပ္ေကာင္းစြာ မလုပ္ ႏိုင္ပါ။ ထိုအခါ ထူေသာ ေစးကပ္ေသာ အခၽြဲအက်ိႏွင့္ အလြန္ငန္ေသာ ေခၽြး မ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစပါသည္။

ကေလးမ်ားသည္ မိဘတစ္ပါးဆီမွ မ်ိဳးဗီဇ ပံုတူတစ္ခုစီ အေမြဆက္ခံကာ ေရာဂါရရိွပါသည္။ ကေလးသည္ ပံုတူ တစ္ခုသာ ဆက္ခံရရိွပါက cystic fibrosis မျဖစ္ပြားပါ။ သို႔ ေသာ္ သယ္ေဆာင္သူမ်ားျဖစ္ျပီး သူတို႔၏ သားသမီးမ်ားတြင္ ျပန္လည္ ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါသည္။

Risk factors

ငါ့ဆီမွာ Cystic Fibrosis (မ်ိဳးရုိးဗီဇဆုိင္ရာ အဆီ၊အခၽြဲ၊ ေခၽြး၊ တံေတြး၊ အရည္မ်ားထုတ္ေသာ ဂလန္းမ်ား ပ်က္စီးေသာ ေရာဂါ ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

CF ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို ျမင့္ေစေသာ အခ်က္မ်ားမွာ

  • မိသားစုမွတ္တမ္းရိွျခင္း။ cystic fibrosis သည္ မ်ိဳး ရိုးလိုက္ေသာ ေရာဂါတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ မိသားစုတြင္းတြင္ ျဖစ္ပြားႏုိင္ပါသည္။
  • လူမ်ိဳး။ cystic fibrosis သည္ လူမ်ိဳးေပါင္းစံုတြင္ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေသာ္လည္း ေျမာက္ဥေရာပ လူျဖဴမ်ား တြင္ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ျဖစ္ပသည္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Cystic Fibrosis (မ်ိဳးရုိးဗီဇဆုိင္ရာ အဆီ၊အခၽြဲ၊ ေခၽြး၊ တံေတြး၊ အရည္မ်ားထုတ္ေသာ ဂလန္းမ်ား ပ်က္စီးေသာ ေရာဂါ ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဆရာဝန္သည္ ေအာက္ပါ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ စစ္ေဆးမႈမ်ား၏ ရလဒ္ အေပၚ မူတည္၍ cystic fibrosis (CF) ကို အတည္ျပဳႏိုင္ပါ သည္။

  • ေခၽြးစစ္ျခင္း။ ေခၽြးထြက္ေစေသာ ဓာတုပစၥည္းကို အေရျပား တစ္ေနရာကို သုတ္လိမ္းပါ။ ရရိွေသာ ေခၽြးတြင္ ပံုမွန္ထက္ ဆားပိုပါသလား စစ္ေဆးပါ။
  • မ်ိဳးဗီဇ စစ္ေဆးျခင္း။ ေသြးမွ DNA နမူနာမ်ားယူကာ cystic fibrosis ျဖစ္ေစေသာ မ်ိဳးဗီဇ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ ကို စစ္ေဆးႏိုင္ပါသည္။
  • ဝမ္းသြားမႈ ႏွင့္ ေသြးစစ္ျခင္း။ သရက္ရြက္အေပၚ သက္ေရာက္မႈကို စစ္ေဆးျခင္းျဖစ္သည္။
  • အဆုတ္ကို စစ္ေဆးရန္ ရင္ဘတ္အား ဓာတ္မွန္ ရိုက္ျခင္းႏွင့္ အသက္ရွဴမႈ စစ္ေဆးျခင္း
  • CF ကို မေမြးခင္စစ္ေဆးမႈ ျဖင့္လည္း အေျဖရွာ ႏိုင္ ပါသည္။

 

Cystic Fibrosis (မ်ိဳးရုိးဗီဇဆုိင္ရာ အဆီ၊အခၽြဲ၊ ေခၽြး၊ တံေတြး၊ အရည္မ်ားထုတ္ေသာ ဂလန္းမ်ား ပ်က္စီးေသာ ေရာဂါ ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

Cystic fibrosis အတြက္ ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသမႈ မရိွေသာ္လည္း ကုသမႈ သည္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ႏွင့္ ဆိုး က်ိဳးမ်ားကို ေလ်ာ့ခ်ႏိုင္ပါသည္။

  • ေဆးမ်ားသည္ အခၽြဲအက်ိမ်ားကို က်ဲေစျပီး အဆုတ္ တြင္ ပိတ္ဆို႔ျခင္းကို ကာကြယ္ႏိုင္ပါသည္။
  • ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈမ်ားအတြက္ ပဋိဇီဝေဆးမ်ားကို ေသာက္ႏိုင္ပါသည္။
  • အင္ဇိုင္းေထာက္ပံ့မႈျဖင့္ ဆံုးရႈံးသြားေသာ သရက္ ရြက္ အင္ဇိုင္းမ်ားကို ေထာက္ပံ့ႏိုင္ပါသည္။ အထူးျပဳလုပ္ထားေသာ ပရိုတိန္းမ်ားျပီး အဆီနည္း ေသာအစာမ်ားသည္လည္း အာဟာရကို တိုးတက္ ေစပါသည္။
  • အသက္ရွဴကုထံုးသည္ ေျခေထာက္ထက္ ေခါင္းကို ေအာက္ဘတ္တြင္ ထား၍ လဲေလ်ာင္းရင္း ရင္ဘတ္ ကို ေခါက္ျခင္းျဖင့္ အဆုတ္မွ အခၽြဲအက်ိ မ်ားကို ရွင္းလင္းေစပါသည္။
  • ႏွာေခါင္းအတက္ထြက္ျခင္းကို ဖယ္ရွားျခင္း။ ဆရာ ဝန္သည္ အသက္ရွဴျခင္းကို ပိတ္ဆို႔ေစေသာ ႏွာ ေခါင္းအတက္ကို ဖယ္ရွားရန္ ခြဲစိတ္ကုသမႈ ျပဳလုပ္ ရန္ အၾကံေပးပါမည္။
  • သင့္တြင္ ဆိုးရြားေသာ အသက္ရွဴ ျပႆနာမ်ား၊ အသက္ အႏၱရာယ္စိုးရိမ္ရေသာ အဆုတ္ေရာဂါ မ်ား သို႔မဟုတ္ အဆုတ္ ေရာဂါပိုးကူးစက္ ျခင္းကို ကုသေသာ ပဋိဇီဝေဆးမ်ားကို ခံႏိုင္ရည္ ျမင့္တက္ လာပါက အဆုတ္ အစားထိုးျခင္းကုိ ေရြးခ်ယ္ ႏိုင္ပါ သည္။

 

လူေနမႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား  အသံုးျပဳျခင္း သည္ Cystic fibrosis ကို ကုသရာတြင္  ဘယ္လို အေထာက္ အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

      Epididymitis သည္ အေတာ္အတန္ နာက်င္မႈကို ျဖစ္ ေစပါသည္။ သက္သာေစရန္-

  • ဆရာဝန္ ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားကို လိုက္နာပါ။ ညႊန္ ၾကားထားသည့္အတိုင္း ေဆးေသာက္ပါ။ ကုသမႈ ခံယူပါ။ သင့္ကေလးကို တစ္ႏွစ္တြင္ အနည္းဆံုး သံုးၾကိမ္မွ ေလးၾကိမ္အထိ ဆရာဝန္ ႏွင့္ျပသပါ။
  • အသက္ရွဴ လမ္းေၾကာင္း ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံရသူ မ်ားႏွင့္ ထိေတြ႕ျခင္း ကို ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။
  • သင့္ကေလးကို ႏွစ္စဥ္ တုပ္ေကြး ကာကြယ္ေဆး ထိုးပါ။
  • သင့္ကေလးကို အရည္မ်ားမ်ား တုိက္ပါ။
  • သင့္ကေလးကို အခိုးအေငြ႕မ်ား၊ မီးခိုးမ်ားအား ေရွာင္ၾကဥ္ခိုင္းပါ။ ထိုအရာမ်ားကို အဆုတ္အား ထိ ခိုက္ေစျပီး CF ကိုပိုဆိုးေစပါသည္။
  • ပံုမွန္ ေလ့က်င့္ခန္း ျပဳလုပ္ပါ။
  • အင္ဇိုင္းေထာက္ပံ့မႈမ်ားကို ျပဳလုပ္ပါ။ အထူးျပဳလုပ္ ထားေသာ ပရိုတိန္းမ်ားျပီး အဆီနည္းေသာ အစာ မ်ားသည္လည္း အာဟာရကို တိုးတက္ ေစပါသည္။

အကယ္၍ သင့္တြင္ ေမးခြန္းမ်ား ရွိပါက သင့္အတြက္ သင့္ေတာ္ေသာ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ရန္ ဆရာ၀န္ ႏွင့္ ေဆြးေႏြး တိုင္ပင္ သင့္ပါသည္။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 11, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဇူလိုင် 11, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ