Cushing Syndrome (ေကာ္တီေစာမ်ားေသာ ကူးရွင္းေရာဂါ ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Cushing Syndrome (ေကာ္တီေစာမ်ားေသာ ကူးရွင္းေရာဂါ ) ကဘာလဲ။

Cushing syndrome ဆိုသည္မွာသင္၏ခႏၶာကိုယ္တြင္ ေကာ္တီေစာေဟာ္မုန္းပမာဏအခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာျမင့္တက္လ်က္ရိွေသာအေျခအေနကိုေခၚပါသည္။ ခႏၶာကိုယ္ကေကာ္တီေစာမ်ားကိုမ်ားစြာထုတ္လုပ္ေနေသာအခ်ိန္တြင္ ျဖစ္ပြားႏိုင္သလိုေကာ္တီကိုစတီးရြိဳက္ ေသာက္ေဆးမ်ားအလြန္အကၽြံေသာက္မိလ်ွင္လည္း Cushing syndrome ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။

ေကာ္တီေစာမ်ားမ်ားျခင္းသည္ ပုခံုးတြင္အဆီပိုမ်ားတက္လာျခင္း၊ မ်က္ႏွာျပည့္ဝန္းျခင္း၊ အေရျပားေပၚတြင္ ပန္းေရာင္ သို႔မဟုတ္ ခရမ္းေရာင္ အစင္းေၾကာင္းမ်ား ျဖစ္ျခင္းစေသာရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစပါသည္။ Cushing syndrome သည္ ေသြးတုိးျခင္း၊ အရိုးသိပ္သည္းမႈနည္းျခင္းနဲ ့ တစ္ခါတစ္ရံဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား ၂ ကိုလဲ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။

Cushing syndrome ၏ကုသမႈမ်ားသည္ သင့္ခႏၶာကိုယ္၏ ေကာ္တီေစာထုတ္လုပ္မႈ ကိုပံုမွန္သို႔ ျပန္ေရာက္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ျပီးေရာဂါလကၡဏာမ်ားကိုသိသာစြာတိုးတက္ ေကာင္းမြန္ လာေစပါသည္။ ကုသမႈ ေစာစီးေလ ျပန္လည္ သက္သာရန္ အခြင့္အေရးပိုမ်ားေလ ျဖစ္ပါသည္။

Cushing Syndrome (ေကာ္တီေစာမ်ားေသာ ကူးရွင္းေရာဂါ ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အမ်ိဳးသားမ်ားထက္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ ပို၍အျဖစ္မ်ားပါသည္။ အသက္ ၂၀-၄၀ ရိွေသာလူမ်ားတြင္ ပို၍ ျဖစ္ပြားပါသည္။

ေရာဂါျဖစ္ပြားနုိင္ေျချမင့္ေစေသာအခ်က္မ်ားကိုေလ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ ေရာဂါကိုထိန္းခ်ဳပ္ ႏိုင္ပါသည္။ ပိုမိုေသာအခ်က္ အလက္ မ်ားအတြက္ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ပါ။

လကၡဏာမ်ား

Cushing Syndrome (ေကာ္တီေစာမ်ားေသာ ကူးရွင္းေရာဂါ ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ေကာ္တီေစာပမာဏေပၚမူတည္၍ ျဖစ္ေပၚနုိင္ေသာေရာဂါလကၡဏာအမ်ားအျပားရိွပါသည္။

ေအာက္ပါ လကၡဏာမ်ားပါ၀င္ပါသည္။

  • ကိုယ္အေလးခ်ိန္တက္ျခင္း၊ အထူးသျဖင့္ ခႏၶာကိုယ္ အလယ္ပိုင္း ႏွင့္ ေက်ာအေပၚပိုင္း၊ မ်က္ႏွာ (လမ်က္ႏွာ)၊ ပခံုးမ်ားၾကား ( ကၽြဲဘို႔ကဲ့သို႔) တို႔တြင္ အဆီတစ္ရွဴးမ်ားစုပံုျခင္း
  • ဝမ္းဗိုက္၊ ေပါင္၊ ရင္သား ႏွင့္ လက္ေမာင္းရိွ အေရျပားေပၚတြင္ ပန္းေရာင္ သို႔မဟုတ္ ခရမ္းေရာင္ အစင္းေၾကာင္းမ်ားေပၚျခင္း
  • ပိန္ပါးကာအညိဳမည္းစဲြလြယ္ေသာအေရျပား
  • ျပတ္ရွဒဏ္ရာမ်ား၊အင္းဆက္ကိုက္ရာမ်ားႏွင့္ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈမ်ားမွ ျပန္လည္ေကာင္းမြန္ ရန္ အခ်ိန္ၾကာျခင္း
  • ဝက္ျခံမ်ားထြက္ျခင္း

 

Cushing syndrome ေရာဂါရိွေသာအမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ ေအာက္ပါ လကၡဏာမ်ားရိွတက္ပါသည္။

  • ခႏၶာကိုယ္နွင့္မ်က္ႏွာတြင္ ထူထဲ၍ ထင္ရွားေသာအေမြးအမွ်င္မ်ားေပါက္လာျခင္း
  • ရာသီလာခ်ိန္ ပံုမမွန္ျခင္း (သို ့)ရာသီမလာျခင္း

Cushing Syndrome ေရာဂါရိွေသာအမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ ေအာက္ပါတို႔ ၾကံဳေတြ႕ႏိုင္ပါသည္။

  • ကာမစိတ္ေလ်ာ့နည္းျခင္း
  • မ်ိဳးပြားႏိုင္မႈ က်ဆင္းျခင္း
  • လိင္အဂၤါ မေတာင့္တင္းႏုိင္ျခင္း

 

အျခားေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ

  • ျပင္းထန္စြာပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း
  • ႂကြက္သားမ်ားအားနည္းျခင္း
  • စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း၊ စိုးရိမ္ပူပန္ျခင္း၊ ေဒါသထြက္လြယ္ျခင္း
  • စိတ္ခံစားမႈကိုမထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ျခင္း
  • ေတြးေခၚႏိုင္မႈ ျပဳလုပ္ရန္မလြယ္ကူျခင္း
  • ေသြးတုိးစျဖစ္လာျခင္း (သို ့) ေသြးတုိးပိုဆိုးလာျခင္း
  • ေခါင္းကိုက္ျခင္း
  • အရိုးအားနည္းျခင္း ၊ အခ်ိ္န္ၾကာလာတာနဲ ့အမွ် အရုိးက်ိဳးနုိင္ျခင္း
  • ကေလးငယ္မ်ားတြင္ ဖံြ႕ျဖိဳးမႈအားနည္းျခင္း

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေစာစီးစြာေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္းသည္ အေျခအေနပို၍ဆိုးရြားျခင္းကိုရပ္တန္႔ ေပးျပီးအေရးေပၚအေျခအေနမျဖစ္ေအာင္ကာကြယ္ႏိုင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဤျပင္းထန္  ေသာအေျခအေနကိုကာကြယ္ရန္ ဆရာဝန္ႏွင့္ျမန္ျမန္ ျပသပါ။

သင့္ဆီတြင္ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားထဲမွ တစ္ခုခုမ်ားရွိေနပါကသို႔မဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈသည္ မတူညီႏုိင္ပါ။ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးျခင္းသည္ သင္၏အေျခအေနေကာင္းမြန္ရန္အတြက္ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္ပါသည္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Cushing Syndrome (ေကာ္တီေစာမ်ားေသာ ကူးရွင္းေရာဂါ ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

Cushing syndrome ၏ အျဖစ္အမ်ားဆံုးအေၾကာင္းရင္းမွာ prednisone ကဲ့သို႔ေသာေကာ္တီကိုစတီးရြိဳတ္ ေဆးမ်ားကိုအခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာအလြန္အကၽြံသံုးစဲြျခင္းျဖစ္ပါသည္။အစားထိုးထားေသာကိုယ္အဂၤါ အား ခႏၶာကိုယ္မွ ျငင္းပယ္ျခင္းကိုကာကြယ္ရန္ ထိုေဆးမ်ားကိုဆရာဝန္ကေပးႏိုင္ပါသည္။ ထိုေဆးမ်ားကိုlupus (အေရျပားေရာဂါတစ္မ်ိဳး) ႏွင့္ အဆစ္ေရာင္ျခင္းစေသာေရာဂါမ်ားတြင္ လည္းအသံုးျပဳႏိုင္ပါသည္။ ခါးနာျခင္းကိုကုသရန္အတြက္ စတီးရြိဳက္ ထိုးေဆးမ်ားမ်ားသံုးျခင္းသည္ လည္းဤေရာဂါကို ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။

အျခားျဖစ္ပြားႏိုင္ေသာအေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာ

  • Pituitary gland အက်ိတ္ေရာဂါ။ ။ဒီေရာဂါတြင္ pituitary gland သည္ adrenocorticotropic ေဟာ္မုန္းကိုအမ်ားအျပားထြက္ေစပါသည္။ ဒီေရာဂါကို Cushing’s disease ဟုလည္းေခၚပါသည္။
  • Ectopic ACTH syndrome ။ ။အဆုတ၊္ ပန္ကရိယ၊သိုင္းရြိဳက္ ႏွင့္ thymus glandတို႔တြင္ အက်ိတ္ျဖစ္ေစေသာေရာဂါ
  • Adrenal gland မူမမွန္ျခင္း၊အက်ိတ္ျဖစ္ျခင္း

Risk factors

ငါ့ဆီမွာ Cushing Syndrome (ေကာ္တီေစာမ်ားေသာ ကူးရွင္းေရာဂါ ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ေအာက္္ပါအခ်က္မ်ားရိွပါကCushing syndrome ျဖစ္ပြားႏိုင္မႈကို ျမွင့္တက္ ေစပါသည္။

  • စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျခင္း။ ။ရက္တိုဖ်ားျခင္း၊ ခဲြစိတ္ကုသမႈခံယူျခင္း၊ ဒဏ္ရာရျခင္း၊ ကိုယ္ဝန္ရျခင္း (အထူးသျဖင့္ ကိုယ္၀န္ေနာက္ဆံုးသံုးလ)တို႔ႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာစိတ္ဖိစီးမႈမ်ားပါဝင္သည္။
  • အားကစားေလ့က်င့္မႈမ်ား
  • အရက္ေသာက္ျခင္း
  • စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း၊ ထိတ္လန္႔၍ ကစဥ့္ကလ်ားျဖစ္ျခင္း၊ စိတ္ခံစားမႈ ဖိအားမ်ားျခင္း

ဤအေျခအေနမ်ားသည္ သင္၏ခႏၶာကိုယ္အတြင္းတြင္ေကာ္တီေစာပမာဏကိုတက္ေစ ပါသည္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Cushing Syndrome (ေကာ္တီေစာမ်ားေသာ ကူးရွင္းေရာဂါ ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

Cushing syndrome ေရာဂါသည္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ေရာဂါ အေျဖရွာမႈသည္ ခႏၶာကိုယ္တြင္းမွ ေကာ္တီေစာပမာဏမႈမမွန္မႈအေပၚ အေျခခံထားပါသည္။

ပထမဦးစြာသင္၏ ဆရာဝန္သည္ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာစမ္းသပ္ျခင္း၊ေဆးမွတ္တမ္းယူျခင္းနဲ ့ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ၾကည့္ျခင္းတို႔ကိုလုပ္ေဆာင္ပါလိမ့္မည္။ ေအာက္ပါ ဓာတ္ခဲြခန္းစမ္းသပ္မႈ မ်ားကိုလည္းလုပ္ေဆာင္နုိင္ပါသည္။

  • ၂၄နာရီ ဆီးတြင္းေကာ္တီေစာ (free cortisol)ပမာဏတိုင္းတာျခင္း
  • ညသန္းေခါင္ ေသြးရည္ၾကည္အတြင္းေကာ္တီေစာ ႏွင့္ ညေႏွာင္းပိုင္းတံေတြးတြင္းေကာ္တီေစာပမာဏတုိုင္းတာျခင္း
  • Dexamethasone suppression test

ေကာတီေစာပမာဏရလဒ္မ်ားရျပီးသည့္ေနာက္ ဆရာဝန္သည္ ေကာ္တီေစာထုတ္လုပ္မႈ ပိုလွ်ံျခင္း ၏ အေၾကာင္းရင္းကိုခဲြျခားသတ္မွတ္ႏိုင္ပါသည္။ အေၾကာင္းရင္းကိုသတ္မွတ္ရာတြင္ အေထာက္အကူ ျပဳေသာစစ္ေဆးမႈမ်ားတြင္ corticotrophin releasing hormone stimulation test (ေဟာ္မုန္းလံႈ႕ေဆာ္မႈ စစ္ေဆးျခင္း) ႏွင့္ dexamethasone suppression testတို႔ ပါဝင္ပါသည္။ ကြန္ပ်ဴတာဓါတ္မွန္ နဲ ့သံလိုက္ဓါတ္မွန္ ကဲ့သို ့ေသာစစ္ေဆးမႈမ်ားလည္းလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါသည္။

Cushing Syndrome (ေကာ္တီေစာမ်ားေသာ ကူးရွင္းေရာဂါ ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ကုသမႈ ေရြးခ်ယ္ျခင္းသည္ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာအေၾကာင္းရင္းေပၚ တြင္ မူတည္ပါသည္။ adrenal gland မွေကာ္တီေစာထုတ္လုပ္မႈကိုေလ်ာ့ခ်ေပးေသာေဆးမ်ားသို႔မဟုတ္ pituitary gland မွ ACTH ေဟာ္မုန္းထုတ္လုပ္မႈ ကိုေလ်ာ့ ခ်ေပးေသာေဆးမ်ားကိုဆရာဝန္ကညႊန္ၾကားပါလိမ့္မည္။ အျခားေဆးမ်ားသည္ ေကာ္တီေစာမ်ား၏ တစ္ရွဴး ေပၚတြင္ သက္ေရာက္မႈ ကိုတားဆီးပါသည္။

သင္သည္ ေကာ္တီကိုစတီးရြိဳက္ ေဆးမ်ားကိုအသံုးျပဳေနရပါကေဆးေျပာင္းေသာက္ျခင္း၊ ေဆးပမာဏအတိုးအေလ်ာ့လုပ္ရျခင္းတို ့လိုအပ္နုိင္ပါသည္။ ေဆးေသာက္မႈကိုသင့္သေဘာျဖင့္ သင္ မေျပာင္းလဲပါႏွင့္။ ဆရာ၀န္နဲ ့တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

အက်ိတ္ေၾကာင့္ Cushing syndrome ေရာဂါ ျဖစ္ပါကအက်ိတ္ကိုခဲြစိတ္ဖယ္ရွားရပါသည္ ။ အက်ိတ္ သည္ ကင္ဆာအက်ိတ္ျဖစ္နိုင္သလိုရုိးရိိုးအက်ိတ္ လည္းျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ဆရာ၀န္က ဓာတ္ေရာင္ျခည္ကုထံုး(သို ့)ဓါတုေဆးကုထံုးတုိ ့ကို ျပဳလုပ္ဖုိ ့ညႊန္ၾကားႏိုင္ပါသည္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းကCushing syndromeကုသရာမွာဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ပါ အသံုးဝင္ေသာအခ်က္မ်ားသည္ Cushing syndromeကိုေရွာင္ရွားရန္ ကူညီႏိုင္ပါသည္။

  • ေကာင္းေကာင္းစားပါ။ က်န္းမာေသာအစားအစာမ်ားသည္ အခိ်ဳ ့ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကိုကာကြယ္ကာအခ်ိဳ ့ကိုသက္သာေစပါသည္။
  • ကယ္စီယမ္ ႏွင့္ ဗီတာမင္ ဒီပါေသာအစားအစာမ်ားစားျခင္းသည္ အရိုးမ်ားကိုကာကြယ္ေပးပါသည္။
  • ဆိုဒီယမ္ ႏွင့္ အဆီပါေသာအစားအစာမ်ားစားျခင္းကိုေလွ်ာ့ပါ။
  • အာဟာရပညာရွင္သည္ မွန္ကန္ေသာအာဟာရမ်ားလံုေလာက္စြာရရိွရန္ သင့္ကိုကူညီေပးႏိုင္ပါသည္။

အကယ္၍သင့္မွာေမးခြန္းေတြရွိပါကသင့္အတြက္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ရန္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါသည္။

 

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 9, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဇူလိုင် 9, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ