Cryptococcosis (မွဳိတစ္မ်ိဳးကို ရွဴသြင္းမိျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာေရာဂါ)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. K Zin Thwe.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Cryptococcosis  ကဘာလဲ။

Cryptococcosis  ဆိုသည္မွာ Cryptococcus neoformans ဟုေခၚေသာ မႈိတစ္မ်ိဳးကို ရွဴသြင္းမိျခင္း ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါသည္။ က်န္းမာေသာ သူမ်ားတြင္ ဤေရာဂါျဖစ္ပြားျခင္းမွာ ရွားပါးျပီး ထိုေရာဂါ သည္ ကိုယ္ခံအားစနစ္ ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ ရိွသူမ်ားတြင္ ပို၍ဆိုးရြား ႏိုင္ပါသည္။ ထိုမႈိကူးစက္မႈကို တိုက္ခိုက္ႏိုင္စြမ္းမရိွေသာ ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

Cryptococcosis  က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

C.neoformans ကူးစက္ခံရမႈသည္ က်န္းမာေသာသူမ်ား တြင္ အလြန္ျဖစ္ခဲပါသည္။ C.neoformans ကူးစက္ခံရမႈ အ မ်ားစုသည္ အထူးသျဖင့္ HIV/AIDS ရိွေသာ ကိုယ္ခံအား စနစ္ အားနည္းသူမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားပါသည္။ အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေစေသာ အခ်က္မ်ားကို ေလ်ာ့ခ်ျခင္းျဖင့္ ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ ႏိုင္ပါသည္။ ပိုမိုေသာ အခ်က္ အလက္မ်ားအတြက္ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ပါ။

လကၡဏာမ်ား

Cryptococcosis  ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

က်န္းမာေသာ သူမ်ားတြင္ မႈိကူးစက္ေသာ္လည္း ေရာဂါ လကၡဏာ မေပၚပါ။ ကူးစက္မႈသည္ ကိုယ္ခံအားစနစ္ အား နည္းသူမ်ား၏ ဦးေႏွာက္ဆီသို႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားပါသည္။ အာရံုေၾကာ (ဦးေႏွာက္) ဆိုင္ရာ လကၡဏာမ်ား ျဖည္းညင္းစြာ ေပၚလာပါ သည္။ ကူးစက္ခံရေသာ လူအမ်ားစုသည္ ေရာဂါ စစ္ေဆး အေျဖရွာေသာ အခါ ဦးေႏွာက္ႏွင့္ ေက်ာရိုးအာရံုေၾကာမ ေရာင္ျခင္း ရိွပါသည္။ အျခား ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ

  • အျမင္ဝါးျခင္း သို႔မဟုတ္ ႏွစ္ထပ္ျမင္ရျခင္း
  • အရိုးနာျခင္း၊ ရင္ညြန္႔ရိုး နာျခင္း
  • ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း
  • စိတ္ရႈပ္ေထြးျခင္း
  • ေခ်ာင္းေျခာက္ဆိုးျခင္း
  • ေမာပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း
  • အဖ်ားတက္ျခင္း
  • ေခါင္းကိုက္ျခင္း
  • မအီမသာ ျဖစ္ျခင္း
  • အေရျပား အကြက္မ်ားေပၚျခင္း။ ထင္ရွားေသာ အနီ ေရာင္အစက္မ်ား၊ ျပည္တည္နာမ်ား သို႔မဟုတ္ အျခား အေရျပားအနာမ်ား ပါဝင္သည္။
  • ေခၽြးျပန္ျခင္း။ ပံုမမွန္ျဖစ္သည္၊ ညဘက္တြင္ အလြန္ ျပန္ျခင္း။
  • ဂလန္းမ်ား ေရာင္ျခင္း
  • မရည္ရြယ္ဘဲ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း

အထက္တြင္ ေဖာ္ျပ မထားေသာ အျခားလကၡဏာ မ်ားလည္းရွိႏုိင္ပါသည္။ အကယ္၍ သင့္ဆီတြင္ ေရာဂါ လကၡဏာ တစ္ခုခုမ်ား ရွိေနသည္ဟု စိုးရိမ္မိပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြး တုိင္ပင္ သင့္ပါသည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီတြင္ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားထဲမွ တစ္ခုခုမ်ားရွိေနပါက သို႔မဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္း၏ ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈ သည္ မတူညီႏုိင္ပါ။ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးျခင္း သည္ သင္၏အေျခအေန ေကာင္းမြန္ရန္ အတြက္ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္ပါသည္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Cryptococcosis  ကို ဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ဤေရာဂါျဖစ္ေစေသာ မိႈသည္ Cryptococcus neoformans ျဖစ္ပါသည္။ ၎တို႔သည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေျမ ၾကီးထဲတြင္ ေတြ႕ရပါသည္။ ၎တို႔ကို ရွဴသြင္းမိေသာ အခါ အဆုတ္ကို ထိခိုက္ေစပါသည္။ ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈ သည္ သူ႔အလိုလိုသက္သာ သြားႏိုင္ပါသည္။ အဆုတ္တြင္ သာ က်န္ရိွျပီး သို႔မဟုတ္ ခႏၶာကိုယ္အႏွံ႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားျခင္း ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈသည္ ကိုယ္ခံအားစနစ္ အားနည္း ေသာသူမ်ားတြင္ အမ်ားဆံုး ေတြ႕ရပါသည္။ Cryptococcus သည္ AIDS ရိွေသာသူမ်ားတြင္ အသက္အႏၱရာယ္ ရိွႏိုင္ ေသာ အျဖစ္မ်ားသည့္ မိႈကူးစက္မႈ ျဖစ္ပါသည္။

Risk factors

 Cryptococcosis  ျဖစ္ႏုိင္ေျခကို ဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

      ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈသည္ ကိုယ္ခံအားစနစ္ အားနည္းသူ မ်ားတြင္ မၾကာခဏေတြ႕ရပါသည္။ ဥပမာ-

  • HIV ကူးစက္ခံရသူမ်ား
  • Corticosteroid ေဆး ပမာဏမ်ားစြာ ေသာက္ေနရ သူမ်ား
  • ကင္ဆာအတြက္ ဓာတုကုထံုး ခံယူေနရသူမ်ား
  • Hodgkin’s disease ရိွသူမ်ား

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Cryptococcosis ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဆရာဝန္သည္ Cryptococcus ကို ခႏၶာကိုယ္စစ္ေဆး ျခင္း ႏွင့္ ေအာက္ပါအျခားစစ္ေဆးမႈမ်ားျဖင့္ အတည္ျပဳ အေျဖရွာႏိုင္ပါသည္။

  • ေသြးတြင္ ေရာဂါပိုးေမြးျခင္း (ပိုးသတ္ေဆးျဖင့္ ႏိုင္မ ႏိုင္ သိႏိုင္ရန္)
  • ဦးေခါင္းအား CT scan ရိုက္ျခင္း
  • သလိပ္တြင္ ေရာဂါပိုးေမြးျခင္း၊ ဆိုးေဆးျဖင့္ ဆိုးျခင္း
  • အဆုတ္မွ တစ္ရွဴးစယူျခင္း
  • ေလႁပြန္အတြင္းသို႔ စကုတ္ထည့္၍ ၾကည့္ျခင္း
  • Cerebrospinal fluid (CSF) နမူနာရရန္ ေက်ာရိုး နာဗ္ေၾကာကို ေဖာက္ျခင္း
  • Cerebrospinal fluid (CSF) တြင္ ေရာဂါပိုးေမြးျခင္း၊ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားအတြက္ အျခားစစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း
  • ရင္ဘတ္အား ဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္း
  • Cryptococcal antigen test ( Cryptococcus neoformans မႈိမွ ေသြးတြင္းသို႔ ထြက္လာေသာ ေမာ္လီက်ဴး အခ်ိဳ႕ကို ရွာေဖြစစ္ေဆးျခင္း)

Cryptococcosis  ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

     အခ်ိဳ႕ေရာဂါကူးစက္မႈသည္ ကုသရန္ မလိုပါ။ သို႔ေသာ္ ေရာဂါကူးစက္မႈသည္ မပ်ံ႕ႏွံ႔ေတာ့သည္ကို ေသခ်ာရန္ တစ္ ႏွစ္ပတ္လံုး ပံုမွန္ စစ္ေဆးမႈ ျပဳလုပ္သင့္ပါသည္။ အဆုတ္ ပ်က္စီးျခင္း သို႔မဟုတ္ ေရာဂါပ်ံ႕ႏွံ႔ျခင္း ျဖစ္ပါက မႈိကို ႏုိင္ ေသာ ေဆးမ်ား ေသာက္ရန္ ညႊန္ၾကားပါလိမ့္မည္။ ထိုေဆး မ်ားသည္ အခ်ိန္ၾကာစြာေသာက္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ ေဆးမ်ားမွာ-

  • Amphotericin B
  • Flucytosine
  • Fluconazole

Amphotericin B သည္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား ရိွႏိုင္ပါသည္။

လူေနမႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား အသံုးျပဳျခင္း သည္ Cryptococcosis ကို ကုသရာတြင္ ဘယ္လို အေထာက္ အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ပါ လူေနမႈပံုစံမ်ား ႏွင့္ အိမ္သံုး ကုထံုးမ်ား သည္ Cryptococcosis ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ပါသည္။

  • အထူးသျဖင့္ ကိုယ္ခံအားစနစ္ အားနည္းေနပါက မသန္႔ရွင္းေသာ ေနရာမ်ားႏွင့္ ထိေတြ႕ျခင္းကို ေရွာင္ ၾကဥ္ပါ။
  • အဖ်ားတက္ျခင္းႏွင့္ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း သက္သာသည္ အထိ အနားယူပါ။
  • အေသးစာ နာက်င္ျခင္း၊ ဖ်ားနာျခင္းမ်ားအတြက္ acetaminophen ေသာက္ပါ။
  • ေကာင္းမြန္ေသာ အစားအစာကိုစားပါ။ လံုေလာက္ စြာ အရည္ေသာက္ပါ။ မအီမသာျဖစ္ကာ ပ်ိဳ႕အန္ခ်င္ ပါက အစာကို နည္းနည္းႏွင့္ မၾကာခဏစားပါ။
  • ေရာဂါျပန္ျဖစ္မႈကို ကာကြယ္ရန္ ဆရာဝန္ႏွင့္ ေနာက္ဆက္တဲြ ခ်ိန္းဆိုမႈမ်ားကို ျပဳလုပ္ပါ။

အကယ္၍ သင့္တြင္ ေမးခြန္းမ်ား ရွိပါက သင့္အတြက္ သင့္ေတာ္ေသာ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ရန္ ဆရာ၀န္ ႏွင့္ ေဆြးေႏြး တိုင္ပင္ သင့္ပါသည္။ Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 23, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 23, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ