Cowden disease (Cowden ေရာဂါစု) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Cowden ေရာဂါစုဆိုတာ ဘာလဲ။

Cowden ေရာဂါစု တနည္းအားျဖင့္ Multiple Hamartoma ေရာဂါစုဆိုတာ ရွားပါးျပီး မ်ိဳးရိုးလိုက္တတ္တဲ့ ေရာဂါတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ၄င္းရဲ႕ ၀ိေသသလကၡဏာေတြကေတာ့ အသက္ ၂၀ေက်ာ္ ၃၀၀န္းက်င္ေလာက္ကစျပီး ခႏၶာကိုယ္အႏွံ႔အျပားမွာ hamartoma ေခၚ ကင္ဆာမဟုတ္တဲ့အက်ိတ္ အမ်ားအျပားထြက္ျခင္း၊ ဦးေခါင္းအရြယ္အစား ပံုမွန္ထက္ပိုၾကီးျခင္း၊ ဆံပင္အျမစ္ေနရာေတြမွာ ကင္ဆာမဟုတ္တဲ့အက်ိတ္မ်ား (trichilemmomas) ျဖစ္ေပၚျခင္း၊ ခံတြင္းထဲမွာ အျဖဴေရာင္အဖုငယ္မ်ား ျဖစ္ေပၚျခင္းတို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေရာဂါစုဟာ Bannayan-Riley-Ruvalcaba ေရာဂါစု၊ Proteus ေရာဂါစုတို႔လို PTEN မ်ိဳးဗီဇေဖာက္ျပန္မႈေၾကာင့္ Hamartoma အက်ိတ္ေတြျဖစ္ေပၚတဲ့ ေရာဂါစုေတြအနက္ တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္ပါတယ္။

Cowden ေရာဂါစုဟာ ဘယ္ေလာက္ထိ အျဖစ္မ်ားသလဲ။

ဒီေရာဂါဟာ အျဖစ္နည္းတယ္လို႔ ယူဆရေပမယ့္ ေရာဂါျဖစ္လို႔ျဖစ္ေနမွန္း မသိရတဲ့အေျခအေနေတြလည္း ရွိႏိုင္တယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြက သံသယရွိေနၾကပါတယ္။ ခန္႔မွန္းေခ်အားျဖင့္ လူအေယာက္၂၀၀၀၀၀ မွာမွ တစ္ေယာက္သာ ျဖစ္ပြားႏိုုင္ပါတယ္။

အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

Cowden ေရာဂါစုရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။

ဒီေရာဂါစုရဲ႕ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • မ်က္ႏွာအေရျပားမွာ ၆မီလီမီတာခန္႔ရွိ မူလအသားအရည္အေရာင္၊ ရွည္ေမ်ာေမ်ာ အဖုငယ္မ်ား ျဖစ္ေပၚျခင္း
  • ခႏၶာကိုယ္အနွံ႔အျပားမွာ Hamartoma ေခၚ ကင္ဆာမဟုတ္သည့္အက်ိတ္မ်ား ျဖစ္ေပၚျခင္း
  • ခံတြင္းအနာေပါက္ျခင္း
  • အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္ harmatoma အဖုအက်ိတ္မ်ား ျဖစ္ေပၚျခင္း

အျခားျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိတဲ့ လကၡဏာေတြကေတာ့

  • ကင္ဆာမဟုတ္သည့္ ရင္သား၊ သိုင္းရိြဳက္ႏွင့္ သားအိမ္အတြင္းနံရံအက်ိတ္မ်ား (တစ္ခါတစ္ရံ ကင္ဆာက်ိတ္မ်ား ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါသည္)
  • Lhermitte-Duclos ေခၚ ကင္ဆာမဟုတ္သည့္ ရွားပါးဦးေႏွာက္အက်ိတ္တစ္မ်ိဳး
  • ဦးေခါင္းအရြယ္အစား ပံုမွန္ထက္ပိုၾကီးျခင္း
  • ေအာ္တစ္ဇင္ေရာဂါ
  • ဉာဏ္ရည္ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း
  • ေသြးေၾကာဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ျပသသင့္ပါသလဲ။

သင့္ဆီမွာ ဒါမွမဟုတ္ သင္ခ်စ္ခင္ရသူ တစ္ေယာက္ေယာက္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

ျဖစ္ပြားမႈအေၾကာင္းရင္းမ်ား

ဘာေတြက Cowden ေရာဂါစု ျဖစ္ပြားေစသလဲ။

ဒီေရာဂါျဖစ္ပြားေစတဲ့ အဓိကအေၾကာင္းအရင္းကေတာ့ PTEN မ်ိဳးဗီဇ ေဖာက္ျပန္ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္တစ္ရွဴး အားလံုးနီးပါးမွာပါ၀င္တဲ့ phosphatase ပရိုတင္း ထုတ္လုပ္ရာမွာ ၄င္းမ်ိဳးဗီဇရဲ႕အခန္းက႑က အလြန္အေရးပါပါတယ္။ အဆိုပါပရိုတင္းဟာ ခႏၶာကိုယ္ကဆဲလ္ေတြ ပံုမွန္ထက္ပိုျပီး လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ ၾကီးထြားကြဲပြားျခင္းကို ဟန္႔တားေပးျခင္းအားျဖင့္ ကင္ဆာအက်ိတ္ျဖစ္ေပၚမႈကို ကာကြယ္ေပးပါတယ္။

Cowden ေရာဂါစု ျဖစ္ပြားေစတဲ့ မ်ိဳးဗီဇဟာ က်ား၊မ လိင္နဲ႔ ဆက္စပ္မႈမရွိဘဲ လႊမ္းမိုးဗီဇတစ္ခု ျဖစ္တဲ့အတြက္ မိခင္ သို႔မဟုတ္ ဖခင္ဆီက PTEN ေဖာက္ျပန္မ်ိဳးဗီဇတစ္ခု လက္ခံရရွိရံုနဲ႔ ကေလးမွာ ေရာဂါပါလာမွာျဖစ္ပါတယ္။

ျဖစ္ပြားေစႏုိင္ေခ်ကို ျမင့္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား

ဘယ္အရာေတြက Cowden ေရာဂါစု ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစပါသလဲ။

အေသးစိတ္သိရွိလိုပါက သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ပါ။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္း

ယခုေဖာ္ျပထားသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားမွာ ေဆးပညာဆုိင္ရာကၽြမ္းက်င္သူ၏ အၾကံေပးခ်က္မ်ားေနရာတြင္ အစားထိုးရန္ မသင့္ေတာ္ပါ။ ဆက္လက္သိရွိလိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ သင့္ရဲ႕ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

 Cowden ေရာဂါစု ဟုတ္မဟုတ္ကို ဘယ္လိုအေျဖရွာအတည္ျပဳသလဲ။

ေရာဂါရာဇ၀င္ေမးျမန္းမႈ၊ ခႏၵာကိုယ္စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈတို႔ကေနတဆင့္ ေတြ႕ရွိလာတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြကို အေျခခံျပီး ဒီေရာဂါဟုတ္မဟုတ္ စစ္ေဆးအေျဖရွာႏိုင္ပါတယ္။ တိက်ေသခ်ာေအာင္ အတည္ျပဳဖို႔အတြက္ PTEN မ်ိဳးဗီဇစစ္ေဆးမႈ ျပဳလုပ္ႏိုင္သလို ၄င္းမ်ိဳးဗီဇေဖာက္ျပန္မႈ မေတြ႕ရွိခဲ့ရင္ Cowden ေရာဂါစုနဲ႔ ဆက္စပ္မႈရွိႏိုင္တဲ့ အျခားမ်ိဳးဗီဇေတြကိုပါ စစ္ေဆးႏုိင္ပါတယ္။

အမ်ိဳးသားကင္ဆာေဆးပညာကြန္ယက္ (National Comprehensive Cancer Network) ကေတာ့ ေရာဂါအတည္ျပဳစံသတ္မွတ္ခ်က္ကို ေအာက္ပါအတိုင္း အပိုင္း ၃ပိုင္း ခြဲျခားထားပါတယ္။

  • ၀ိေသသလကၡဏာ စံသတ္မွတ္ခ်က္ – အခၽြဲအေျမးပါးႏွင့္ အေရျပားအဖုအက်ိတ္မ်ား
  • အဓိကလကၡဏာ စံသတ္မွတ္ခ်က္ – ရင္သားကင္ဆာ၊ ဦးေခါင္းအရြယ္အစား ပံုမွန္ထက္ၾကီးျခင္း၊ သိုင္းရြိဳက္ကင္ဆာ၊ သားအိ္မ္ကင္ဆာ
  • သာမညလကၡဏာ စံသတ္မွတ္ခ်က္ – သိုင္းရိြဳက္အက်ိတ္မ်ား၊ ဉာဏ္ရည္ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ၊ အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္ harmartoma အက်ိတ္မ်ား ျဖစ္ေပၚျခင္း၊ ကင္ဆာမဟုတ္သည့္ ရင္သားအက်ိတ္မ်ား၊ အဆီက်ိတ္မ်ား၊ တြယ္ဆက္တစ္ရွဴးအက်ိတ္မ်ား၊ ဆီးလိင္အဂၤါမ်ား ပံုမမွန္ျခင္း သို႔မဟုတ္ အက်ိတ္ျဖစ္ေပၚျခင္း၊ သားအိမ္ fibroid မ်ား

လူနာတစ္ေယာက္မွာ ၀ိေသသလကၡဏာနဲ႔ အဓိကလကၡဏာ အနည္းဆံုး ၂ခု ဒါမွမဟုတ္ အဓိကလကၡဏာတစ္ခုနဲ႔ သာမညလကၡဏာ အနည္းဆံုး ၃ခု ဒါမွမဟုတ္ သာမညလကၡဏာ အနည္းဆံုး ၄ခု ရွိခဲ့ရင္ သူ႕မွာ Cowden ေရာဂါရွိတယ္လို႔ ေရာဂါအမည္တပ္ႏိုင္ပါတယ္။

ကေလးေတြနဲ႔ အရြယ္ေရာက္ျပီးသူေတြမွာ အသံုးျပဳရမယ့္ စံသတ္မွတ္ခ်က္ေတြ အနည္းငယ္ကြဲျပားေပမယ့္ The PTEN Cleveland Clinic Risk Calculator ကိုေတာ့ ေရာဂါလကၡဏာျပေနသူအားလံုးအတြက္ အသက္အရြယ္မေရြး အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ အဆိုပါ Calculator က PTEN မ်ိဳးဗီဇ ေဖာက္ျပန္မႈရွိႏိုင္ေခ်ကို ခန္႔မွန္းတြက္ခ်က္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

PTEN မ်ိဳးဗီဇ ဒါမွမဟုတ္ အျခားဆက္စပ္မ်ိဳးဗီဇတစ္ခုခု ေဖာက္ျပန္မႈရွိေနခဲ့ရင္ ၄င္းလူနာမွာ Cowden ေရာဂါစုရွိေနျပီလို႔ အတည္ျပဳႏုိင္ပါတယ္။

Cowden ေရာဂါစုကို ဘယ္လိုကုသလဲ။

ဒီေရာဂါစုဟာ အခ်ိဳ႕ေသာကင္ဆာေရာဂါေတြနဲ႔ ဆက္စပ္မႈရွိတဲ့အတြက္ ေရာဂါကုသရာမွာ high-risk cancer screening ျပဳလုပ္ဖို႔ အထူးအေလးေပးသင့္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားကင္ဆာေဆးပညာကြန္ယက္က ၂၀၁၄ခုႏွစ္မွာ သတ္မွတ္ခဲ့တဲဲ့ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားအရ Cowden ေရာဂါရွိသူတိုင္း လိုက္နာေဆာင္ရြက္သင့္တဲ့ ကင္ဆာစစ္ေဆးမႈေတြကေတာ့

အမ်ိဳးသမီးမ်ား

  • အသက္ ၁၈ႏွစ္မွစတင္၍ မိမိကိုယ္တိုင္ ရင္သားစမ္းသပ္စစ္ေဆးျခင္း
  • အသက္ ၂၅ႏွစ္မွစတင္၍ ၆လမွ ၁ႏွစ္တစ္ၾကိမ္ ေဆးရံုေဆးခန္းတြင္ ရင္သားစစ္ေဆးမႈ ခံယူျခင္း
  • အသက္ ၃၀-၃၅ႏွစ္မွစတင္၍ ႏွစ္စဥ္ mammogram ရိုက္ျခင္း၊ ရင္သား MRI ရိုက္ျခင္း
  • အသက္ ၃၀-၃၅ႏွစ္မွစတင္၍ ႏွစ္စဥ္ သားအိမ္အာလ္ထရာေဆာင္းရိုက္ျခင္း၊ အသားစယူစစ္ေဆးျခင္း
  • ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္မလာေစရန္ ၾကိဳတင္ကာကြယ္သည့္အေနျဖင့္ ခြဲစိတ္ကုသမႈခံယူျခင္း

အမ်ိဳးသားႏွင့္အမ်ိဳးသမီးမ်ား

  • အသက္ ၁၈ႏွစ္မွစတင္၍ ေဆးရံုေဆးခန္းတြင္ ခႏၶာကိုယ္စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈ ခံယူျခင္း
  • အသက္ ၁၈ႏွစ္မွစတင္၍ ႏွစ္စဥ္ သိုင္းရြိဳက္အာလ္ထရာေဆာင္းရိုက္ျခင္း
  • အသက္ ၃၅ႏွစ္တြင္ အူမၾကီးမွန္ေျပာင္းၾကည့္ျပီး ၅ႏွစ္တစ္ၾကိမ္ ပံုမွန္ျပန္လည္စစ္ေဆးျခင္း (အူလမ္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္ polyp မ်ားရွိလွ်င္ မၾကာမၾကာ စစ္ေဆးေပးရန္)
  • အသက္ ၄၀မွစတင္၍ ၁ႏွစ္ သို႔မဟုတ္ ၂ႏွစ္တစ္ၾကိမ္ ေက်ာက္ကပ္အာလ္ထရာေဆာင္းရိုက္ျခင္း

** သို႔မဟုတ္ မိဘေဆြမ်ိဳးတစ္ေယာက္ေယာက္မွာ ကင္ဆာေရာဂါရွိမွန္းသိသိခ်င္း တတ္ႏိုင္သမွ်ေစာေစာ စစ္ေဆးရန္

ကေလးသူငယ္မ်ား (အသက္ ၁၈ႏွစ္ေအာက္)

  • တစ္ႏွစ္တစ္ၾကိမ္ သိုင္းရိြဳက္အာလ္ထရာေဆာင္းရိုက္ျခင္း
  • တစ္ႏွစ္တစ္ၾကိမ္ အေရျပားစစ္ေဆးျခင္း
  • ဦးေႏွာက္ႏွင့္အာရံုေၾကာ ဖြံ႔ျဖိဳးမႈအေျခအေနကို ဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ျခင္း

အကယ္၍ ကင္ဆာလကၡဏာ မေတြ႕ရွိခဲ့ရင္လည္း ခႏၶာကိုယ္မွာ ေျပာင္းလဲမႈတစ္စံုတစ္ရာရွိမရွိ အျမဲသတိျပဳေစာင့္ၾကည့္သင့္ပါတယ္။ အေရျပားအက်ိတ္ေတြမွာ ကင္ဆာအျဖစ္ေျပာင္းသြားႏိုင္တဲ့ လကၡဏာေတြ ေတြ႕လာရင္ (ဥပမာ နာက်င္ျခင္း၊ ပံုပ်က္ျခင္း၊ အနာရြတ္ပိုထင္လာျခင္း) ခြဲစိတ္ဖယ္ရွားသင့္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အေရျပားလိမ္းေဆးလိမ္းျခင္း (ဥပမာ 5-fluorouracil)၊ ျခစ္ထုတ္ျခင္း၊ cryosurgery၊ laser ablation စတဲ့နည္းလမ္းေတြကလည္း အေရျပားေရာဂါလကၡဏာေတြကို ယာယီသက္သာေစႏိုင္ပါတယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Cowden ေရာဂါစုကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

 

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ နိုဝင်ဘာ 26, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 13, 2019

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
ပံုစံတူေသာေဆာင္းပါးမ်ား
Tumor (အက်ိတ္)
က်န္းမာေရးအေျခအေနမ်ား
Tumor (အက်ိတ္)