Coccidioidomycosis (ေကာ့ဆီဒိီအြိဳက္မႈိကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Coccidioidomycosis (ေကာ့ဆီဒိီအြိဳက္မႈိကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ေကာ့ဆီဒီအိြဳက္ဆုိိတဲ့မႈိေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ကူးစက္ပိုး၀င္ျ္ခင္းျဖစ္ပါတယ္။ မႈိပိုးက အေမ၇ိကန္အေနာက္ေတာင္္ပိုင္း၊ မက္ဆီကိုေဒသအခ်ိဳ႔၊ နဲ႔ အေမရိကတိုက္အလယ္ပိုင္းနဲ႔ေတာင္ပိုင္း ေျမၾကီးထဲမွာေပါက္ဖြါားရွင္သန္ၾကပါတ္ယ။ ၀ါရွင္တန္ေတာင္ပိုင္းအလယ္ပိုင္းမွာလည္း မၾကာေသးမီကေတြ႔ရွိခဲ့ပါေသးတယ္။

ေလထဲမွာပ်ံလြင့္ေနတဲ့မႈိပိုးေတြကို ရွဴရွဴိက္မိျခင္္းျဖ္င့္ ေရာဂါရနုိင္္ပါတယ္္။ လူအမ်ားစုမွာေတာ့ ရွဴလုိက္ျခင္းျဖင့္ ေရာဂါမရတတ္ၾကပါဘူး။ ဖ်ားနာျခင္းျဖစ္သြားတဲ့လူနာေတြမွာလည္း သိတင္းပတ္အတြင္းလပိုင္းအတြါင္း သူ့ဘာသာေပ်က္ာသါားတတ္ပါတယ္။ အခ်ိဳ႔မွာေတ့ မႈိပိုးတိုက္ထုတ္ေပးတဲ့ေဆးလုိအပ္ပါတယ္။

အခ်ိဳ႔လူေတြမွာ ျပင္းျပင္းထန္ထန္နာမက်န္းျဖစ္နုိင္္ေခ် အရမ္းမ်ားပါတယ္။ ဒိိီမႈိပိုးေပါါမ်ားတဲ့ေနရာပတ္၀န္းက်င္္ေတြါမွာဆိုရင္ ထိေတြ႔မႈကေနကာကြယ္ဖို႔ခက္ခဲပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျပင္းထန္ဖ်ားနာျခင္းျဖစ္နုိင္ေခ်မ်ားသူေတြါမွာေတာ့ ထိုေဒသေတြါမွာရွိေနတယ္ဆုိရ္င ဖုန္အမ်ားၾကီးမရွဴမိအောင္ ေ၇ွာင္နုိင္ဖုိ႔ၾကိဳးစားသင့္ပါတယ္။

Coccidioidomycosis (ေကာ့ဆီဒိီအြိဳက္မႈိကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အေမရိကန္အေနာက္ေတာင္ပိုင္းေဒသမ်ား ( ေအရိီဇိုနား၊ ကယ္လိီဖိုးနီးယား၊ နီဗာဒါ၊ နယူးမက္ဆီကို၊ တကၠဆက္၊ ယူတက္ရွ္) ၊ မကၠဆီကိုေဒသအခ်ိဳ႔နဲ႔ အေမရိကတုိက္ေတာင္ပိုင္းေတြမွာ ေနထုိင္္သူေတြ သြားေရာက္လည္ပတ္သူေတြမွာ ေရာဂါရနုိင္ပါတယ္။အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ အသက္၆၀နဲ႔အထက္္ေတြမွာ ပိုအျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Coccidioidomycosis (ေကာ့ဆီဒိီအြိဳက္မႈိကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ကူးစက္ခံရတဲ့လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ လကၡဏာျပတာရွားပါတယ္။ အျခားလူေတြမွာ တုပ္ေကြးလကၡဏာေတြျပတတ္ေပမယ့္ သီတင္းပတ္အတြင္းလပုိင္းအတြင္း သက္သာေပ်ာက္ကင္းသြားပါတယ္။ လကၡဏာေတြက တစ္ပတ္ထက္္ပိုၾကာမယ္ဆိုရင္ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြါက္ က်န္္းမာေရးဆုိင္ရာတာ၀န္ရွိသူနဲ႔ ဆက္သြယ္ျပသသင့္ပါတယ္။

ေကာ့ဆီဒိီအြိဳက္မႈိကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း ရဲ႕ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့-

  • ေမာပန္းျခင္း
  • ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း
  • ဖ်ားျခင္္း
  • အသက္ရွဴမ၀ျခင္း
  • ေခါင္းကိုက္ျခင္း
  • ညဘက္ေခြ်းထြါက္္ျခင္း
  • ၾကြက္သားမာ်းအဆစ္မ်ားနာျခင္း
  • ခႏၶာကိုယ္အထက္္ပိုင္းသို႔ေျခေထာက္မ်ားတါင္ အဖိမ့္မ်ားထျခင္း
  • အလြန္ကိုရွားပါးတဲ့ကိစၥေတြါမွာေတာ့ မႈိပုိးေတြါက အနာ၊ ရွနာေတြကတစ္ဆင့္ အေရျပားကို၀င္ေရာက္ျပီး ကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္းကိုျဖစ္ေစပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေစာေစာသိျပီးကုသိမႈေပးျခင္းက အေျခအေနကိုပိုမဆိုးေအာင္နဲ႔ အချားအေရးေပၚအေျခအေနေတြါကေန ကာကြယ္ေပးနုိင္္တာောကာင့္ ဆ၇ာ၀န္္နဲ႔တတ္နုိင္္သမ်ွျမန္ျမန္ျပသင့္ပါတယ္။္။

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Coccidioidomycosis (ေကာ့ဆီဒိီအြိဳက္မႈိကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ေကာ့ဆီဒိီအိြဳက္ အုိင္မိီအုိက္တစ္္ သို႔ ေကာ့ဆီဒိီအိြဳက္ ပိုဆာဒါဆီ က ေတာင္ပိုင္းေအရီဇီုနား၊ နိီဗာဒါ၊ အေနာက္ပိုင္းမကၠဆီကိုနဲ႔ ကယ္လိီဖိုးနီးယား စန္ဂ်ိဳ၀ါကြင္ခ်ိဳင့္၀ွမ္းေဒသေတြရဲ႔ ေျခာက္ေသြ႔တဲ့သဲကႏၱရေတြမွာ ရွင္သန္ပါတယ္။ ေဆာင္းရာသီနဲ႔ ေျခာက္ေသြ႔တဲ့ေႏြဥတုေဒသေတြဖျ္စတဲ့ နယူးမကၠဆီကို၊ တကၠဆက္၊ နဲ႔ အေမရိကေတာင္္ပိုင္းနဲ႔အလယ္ပိုင္းေတြမွာ ရွင္္သန္ပါတယ္။

အျခားမႈိပိုးေတြလိုပဲ ဒီမ်ိဳးစိတ္ကလည္း ရွဴပ္ေထြါးအဆင့္ျမင့္တဲ့သက္တမ္းစက္၀န္းရွိပါတယ္။ ေျမၾကီမွာ အမ်ွင္ရွည္ပါတဲ့မႈိအေနနဲ႔ၾကီးထြါားျပီး ေျမဆီလႊာပ်က္စိးသြါားတဲ့အခါမွာ ေလမွာလြင့္နုိင္္တဲ့စပိုးေတြါအျဖစ္ျပိဳကြဲသြားပါတယ္။

 

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

Coccidioidomycosis (ေကာ့ဆီဒိီအြိဳက္မႈိကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္-

အေမရိကန္အေနာက္ေတာင္ပိုင္းေဒသမ်ား ( အရိီဇိုနား၊ ကယ္လိီဖိုးနီးယား၊ နီဗာဒါ၊ နယူးမက္ဆီကို၊ တကၠဆက္၊ ယူတက္ရွ္) ၊ မကၠဆီကိုေဒသအခ်ိဳပ၊ နဲ႔ အေမရိကတုိက္ေတာင္ပိုင္းေတြါမွာ ေနထုိင္္သူေတြ သြားေရာက္လည္ပတ္သူေတြမွာ ေရာဂါရနုိင္ပါတယ္။

အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ အသက္၆၀နဲ႔အထက္္ေတြမွာ ပိုအျဖစ္မ်ားပါတယ္။

  • ျပင္းထန္ဖ်ားနာျခင္္းျဖစ္နုိင္္ေခ်မ်ားသည့္လူမ်ား
  • ခုခံအားက်ဆင္းအားနည္းေနသည့္လူမ်ား (ဥပမာ အိတ္ခ်္အုိင္ဗိီေအအိုင္္ဒိီအက္စ္လူနာမ်ား၊ ကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းအစားထုိးထားသည့္လူနာမ်ား၊ ေကာ္တီကိုစတီးရြိဳက္ေဆးေသာက္ျခငး္၊ တိီအန္အက္ဖ္ကိုတားသည့္ေဆးမ်ား)
  • ကိုယ္၀န္ေဆာင္သည္မ်ား
  • ဆီးခ်ိဳေရာဂါသည္မ်ား

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Coccidioidomycosis (ေကာ့ဆီဒိီအြိဳက္မႈိကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဆရာ၀န္ကသံသယရွိမယ္ဆုိရင္ ကိုယ္ပိုင္းဆိုင္ရာစမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈေတြနဲ႔ အျခားစစ္ေဆးမႈအခ်ိဳ႔ကို ျပဳလုပ္ေပးပါလိမ့္မယ္။ အသံုးအမ်ားဆံုးနည္းကေတာ့ ေသြးေဖာက္ျပိးေသြးနမူနာကို ဓာတ္ခြဲခန္းကိုပို႔ကာ ေကာ္ဆီဒီအိြဳက္ပဋိလႈံ႔ပစၥည္းမ်ား ပဋိပစၥည္းမ်ားရွာျခင္းျဖ္စပါတယ္။

ရင္ဘတ္ဓာတ္မွန္္ရိုက္ျခ္င္း အဆုတ္စိီတီစကန္ဖတ္ျခင္းစတဲ့ ပံုရိပ္ေဖာ္ျခင္းနည္းမ်ားျဖင့္   အဆုတ္ေရာင္ျခင္းကိုစမ္းသပ္ရွာေဖြပါတယ္။ တစ္ရွဴးနမူနာယူျပီး အနုၾကည့္မွန္ဘီလူးေအာက္မွာ စစ္ေဆဆးၾကည့္ရွဴျခင္းကိုလည္း လုပ္ေဆာင္ပါလိမ့မယ္။ ဓာတ္ခြဲျခင္းျဖင့္ အေကာင္မ်ား ခႏၶာိကုိယ္အေရည္မ်ား၊ တစ္ရွဴမ်ားထဲမွာ ၾကီးထြါားေနမေနေတြ႔ရပါတယ္္။

Coccidioidomycosis (ေကာ့ဆီဒိီအြိဳက္မႈိကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

လူအမ်ားစုအတြက္ေတာ့ လအနညးငယအတြင္း ကုသမႈေပးစရာမလုိဘဲေပ်ာက္ကင္းသြားတတ္ပါတယ္္။

က်န္းမာေရးတာ၀နရွိသူေတြက မႈိပိုးတုိက္္ထုတ္သည့္ေဆးမ်ားကို လကၡဏာျပင္းထန္မႈကိုေလ်ွာ့ခ်ရန္ဒါမွမဟုတ္ ပိုမဆိုးလာေအာင္ကာကြယ္ရန္ ေပးပါတယ္။ ျပင္းထန္ဖ်ားနာျခင္း ျဖစ္နုိင္ေခ်မ်ားသူေတြကို ေပးေလ့ရွိပါတယ္။ ကုသမႈက ဖလူကိုနာဇီုးသို႔ အျခားအမ်ိဳးအစားကို ၃လကေန၆လေပးေလ့ရွိပါတယ။္ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာတာ၀န္ရွိသူက Valley feverကိုအထူးကုသမႈေပးတဲ့ အျခားဆရာ၀န္ဆိကိုသြားျပဖို႔ အၾကံေပးပါလိမ့္္ယ္။

ျပင္းထန္အဆုတ္ကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္းနဲ႔ အျခားအစိတ္အပိုင္ေးတြကိုကူးစက္ပ်ံ႔နွ႔ံသြးတဲ့လူနာေတြမွာ မႈိပုးိကိုတုိက္ထုတ္ေပးတဲ့ကုသမႈလုိကိုလိုပါတယ္။ ေဆးရံုတက္ဖို႔လည္း လိုနုိင္ပါတယ္။ ဒီိအမိ်ိဳးအစားကူးစက္ိပိုးမွာဆုိရင္ ကုသမႈကာလက၆လထက္ပိုၾကာေလ့ရွိပါတယ္။ ခ်ိိဳင့္၀ွမ္းအဖ်ားကေန ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းက မကုသဘူးဆိုရင္ ေသေစနိုင္ပါတယ္။ သက္တမ္းတစ္ေလ်ွာက္ကုသမႈလည္း လုိအပ္နုိင္ပါတယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Coccidioidomycosis (ေကာ့ဆီဒိီအြိဳက္မႈိကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း)ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ခ်ိိဳင့္၀ွမ္းအဖ်ားအျဖစ္မ်ားတဲ့ေဒသေတြမွာ ေနမယ္ဆိုရ္ငသိဳ႔ အလည္အပတ္သြာမယ္ဆိုရင္ အထူးသျဖင့္ ကူးစက္ပိုးကူးနုိငေခ်အမ်ားဆံုးျဖစ္တဲ့ေနြရာသိမွာဆုိရင္ အကာအကြယ္မ်ားယူသြားပါ။ နွာေခါင္းစည္းစည္းျခင္ၚ၊ သဲမုန္တုိင္းက်ေနခ်ိန္တြါင္ အိမ္အတြင္းမွာသာေနျခင္း၊ ေျမမတူးခင္ အရင္စြတ္စိုေအာင္ျပဳျခင္း၊ တံခါးမၾကီးမ်ားနဲ႔ျပတင္းေပါက္မ်ားကို ေစ့ေနေအာင္ပိတ္ျခင္းးတို႔ျဖစ္ပါတယ္။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 7, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 7, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ