Cluster Headache (အံုဖြဲ႔ေခါင္းကိုက္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Cluster Headache (အံုဖြဲ႔ေခါင္းကိုက္ျခင္း) ကဘာလဲ။

မ်ားေသာအားျဖင့္မ်က္လံုးတ၀ုိက္ကိုက္ခဲတတ္တဲ့ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္းျဖစ္တယ္။ အလြန္ျပင္းထန္ျပီး အဆိုးဆံုးေခါင္းကိုက္ျခင္းလည္းျဖစ္တယ္။ ရက္သတၱပတ္မ်ားစြာ (၄ ပတ္မွ ၁၂ ပတ္ခန္႔ထိ) ၾကာေအာင္ ေပ်ာက္လိုက္၊ ျပန္ျဖစ္လိုက္ ျဖစ္ေနတတ္ေသာ ေခါင္းကိုက္ျခင္းမ်ိဳးလည္းျဖစ္တယ္။

Cluster Headache (အံုဖြဲ႔ေခါင္းကိုက္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

သိပ္ေတာ့ျဖစ္ေလ့မရွိပါဘူး။ ေခါင္းကိုက္ျခင္းျဖစ္ေစတဲ့ အခ်က္ေတြ၊ အေျခအေနေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းျဖင့္ ထိန္းသိမ္းနုိင္တယ္။ အမ်ိဳးသားေတြမွာပိုျဖစ္တတ္ျပီး အသက္ ၂၀ ေက်ာ္ရင္အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အေသးစိတ္အခ်က္အလက္ေတြအတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔တုိ္င္ပင္ပါ။

လကၡဏာမ်ား

Cluster Headache (အံုဖြဲ႔ေခါင္းကိုက္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ေတြ႔ရေလ႔ရွိတဲ့လကၡဏာေတြကေတာ့ –

  • ကိုက္ခဲျခင္း – အလြန္ျပင္းထန္ျပီး၊ အခၽြန္နဲ႔ထိုးသကဲ့သုိ႔ ဒါမွမဟုတ္ မီးစနဲ႔ထိုးသကဲ့သုိ႔ စူးရွျပင္းထန္တဲ့ ကိုက္ခဲျခင္းမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ေခါင္းတစ္ျခမ္းသာျဖစ္ေလ့ရွိျပီး ေယဘုယ်အားျဖင့္ေတာ့ မ်က္လံုးတစ္ဖက္တ၀ိုက္မွာ စတင္ကာ မ်က္နွာ၊ လည္ပင္း၊ ေခါင္း၊ ပုခံုးေတြကို ပ်ံ႔သြားပါတယ္။ ျကိုအခ်က္မျပဘဲ ရုတ္တရတ္ထကိုက္တတ္တယ္။
  • ေခါင္းကိုက္ခ်ိန္မွာေနထို္င္မရျဖစ္တတ္၊ စိတ္တုိတတ္တယ္။
  • မ်က္လံုးနီရဲေရာင္ရမ္းတတ္တယ္။
  • ေခါင္းကိုက္တဲ့ဘက္မွာ နွာေခါင္းပိတ္ျခင္း သုိ႔ နွာရည္ယိုျခင္းျဖစ္တတ္တယ္။
  • မ်က္နွာေခၽြးပ်ံတတ္ျပီး
  • မ်က္နွာအေရာင္ျဖဴေဖ်ာ့ျခင္း သို႔ နီရဲျခင္းျဖစ္တတ္တယ္။
  • မ်က္ခြံတစ္ဖက္ေရာင္ရဲျခင္း၊ က်ျခင္းတုိ႔ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ေခါင္းကိုက္တဲ့အခ်ိန္တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုၾကားမွာ တစ္လနဲ႔အထက္ေကာင္းသြားျပီးမွ ျပန္ကိုက္ပါက အခ်ိန္ပိုင္းစုဖြဲ႔ေခါင္းကိုက္ျခင္းလုိ႔ေခၚတယ္။ နာတာရွည္ စုဖြဲ႔ေခါင္းကုိုက္ျခင္းေတြကေတာ့ တစ္ႏွစ္အထက္ၾကာနုိင္ျပီး တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုၾကားေကာင္းေနေသာအခ်ိန္က တစ္လခန္႔ၾကာတတ္ပါတယ္။ ေခါင္းကုိက္ေနခ်ိန္မွာေတာ့ တစ္ၾကိမ္နဲ႔တစ္ၾကိမ္ကေန႔စဥ္ျဖစ္ေလ့ရွိတယ္၊ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ရက္ထဲမွာခဏခဏလည္းျဖစ္နုိင္ပါတယ္။ တစ္ၾကိမ္ကို ၁၅ မိနစ္ကေန ၃ နာရီခန္႔ထိၾကာနုိင္တယ္။

တျခားလကၡဏာေတြလည္းရွိေနနုိင္တာေၾကာင့္ စိတ္ပူသည္မ်ားရွိပါက ဆရာ၀န္နဲ႔တုိင္ပင္ပါ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေဖာ္ျပပါလကၡဏာေတြရွိမယ္ဆုိရင္၊ သိလိုသည္မ်ားရွိမယ္ဆုိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔တုိင္ပင္သင့္တယ္။ လူတုိင္းခႏၶာကိုယ္ကတစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္မတူတာေၾကာင့္ ဆရာ၀န္နဲ႔ေဆြးေႏြးၾကည့္တာအေကာင္းဆံုးျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Cluster Headache (အံုဖြဲ႔ေခါင္းကိုက္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အေၾကာင္းအရင္းအတိအက်ေတာ့မသိရေသးေပမယ့္ ေခါင္းကိုက္တဲ့ပံုစံအရေတာ့ ခႏၶာကို္ယ္ရဲ႕ ဇီ၀နာရီျဖစ္တဲ့ Hypothalamus လုိ႔ေခၚတဲ့ ဦးေႏွာက္အပိုင္းက အဓိကေနရာကေန ပါေနပါတယ္။ အမ်ားစုက အိပ္ေနတဲ့အခ်ိန္ကိုက္တတ္ၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕ေခါင္းကိုက္ျခင္းကိုဆြေပးတဲ့အခ်က္ေတြကေတာ့ အရက္၊ Nitroglycerin တုိ႔ျဖစ္နုိင္ျပီး ေဟာ္မုန္းေတြ ဒါမွမဟုတ္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာဓမၼတာလာျခင္းေတြကေတာ့ ေခါင္းကိုက္ေစတဲ့အခ်က္ေတြမဟုတ္ပါဘူး။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

 Cluster Headache (အံုဖြဲ႔ေခါင္းကိုက္ျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

အမ်ားအျပားရွိနုိင္သည့္အနက္-

  • လိင္ – အမ်ိဳးသားျဖစ္ေနျခင္းဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြထက္ ၂ ဆကေန ၄ ဆထိ ေရာဂါျဖစ္နုိင္ေခ်ပိုမ်ားပါတယ္။
  • အသက္ – အရြယ္မေရြးျဖစ္နုိင္တယ္ဆုိေပမယ့္ အသက္ ၂၀ အထက္ေတြမွာပုိျဖစ္နုိင္ပါတယ္။
  • ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း – အမ်ားစုကေဆးလိပ္ေသာက္သူေတြျဖစ္တယ္။
  • အရက္ – နဂိုကတည္းက အုံ႔ဖြဲ႔ေခါင္းကုိက္နုိင္ေခ်မ်ားေနပါက အရက္ေသာက္ျခင္းက ေခါင္းကိုက္ျခင္းကိုဆြေပးနိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါရွိသူေတြက ေရာဂါျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ အရက္ေရွာင္သင့္တယ္။
  • မိသားစုရာဇ၀င္ – မိဘ သုိ႔ မိသားစုထဲမွာ ထုိကဲ့သုိ႔ေခါင္းကိုက္တတ္သူရွိပါကလည္း ေရာဂါျဖစ္နုိင္ေခ်မ်ားေစပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Cluster Headache (အံုဖြဲ႔ေခါင္းကိုက္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဆရာ၀န္က ေရာဂါရာဇ၀င္ကိုေမးျမန္းျပီး ခံစားေနရတဲ့ေခါင္းကိုက္ျခင္းပံုစံကိုေမးျမန္းကာ တျခားေသာ ရုပ္ပိုင္းဆုိင္ရာစမ္းသပ္မႈေတြလုပ္ပါလိမ့္မယ္။

တျခားေသာေရာဂါအေျခအေန – အက်ိတ္ျဖစ္ျခင္း၊ ေသြးေၾကာေဖာင္းျခင္း စသည္ – တုိ႔ကို ပယ္ဖုိ႔အတြက္ ဓာတ္မွန္၊ သံလုိက္ဓာတ္မွန္ ကဲ့သုိ႔ ရုပ္ပံုရိုက္ကူးျခင္းေတြလည္း လုပ္ေဆာင္နုိင္ျပီး မ်က္လံုးဆုိင္ရာျပႆနာေတြအတြက္ေတာ့ မ်က္လံုးစမ္းသပ္မႈလုပ္ေကာင္းလုပ္ရနုိင္ပါတယ္။

Cluster Headache (အံုဖြဲ႔ေခါင္းကိုက္ျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

နွစ္မ်ိဳးခြဲလို႔ရတယ္ –

  • လတ္တေလာေခါင္းကိုက္ျခင္းကိုသက္သာရန္ နွင့္
  • ေနာက္ထပ္ေခါင္းကိုက္ျခင္းမ်ားတားဆီးျခင္း ျဖစ္တယ။္

လတ္တေလာကုသမႈ

  • ေအာက္စီဂ်င္ – ေအာက္စီဂ်င္ရွဴျခင္းဟာ အခ်ိန္တိုအတြင္း သက္သာသြားေစနုိင္တယ္လို႔ လူနာအမ်ားစုမွေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ေအာက္စီဂ်င္ဟာေဘးကင္းျပီး ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးလည္းမရွိပါဘူး။
  • Triptans – ေခါင္းတျခမ္းကိုက္ျခင္းမွာသံုးတဲ့ sumatriptan ထိုးေဆးတစ္မ်ိဳးျဖစ္ျပီး အံုဖြဲ႔ေခါင္းကိုက္ျခင္းမွာလည္း အာနိသင္ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ နွလံုးေရာဂါ၇ွိသူေတြနဲ႔ ပံုမွန္ကုသမႈမရွိတဲ့ေသြးတိုးသမားေတြမွာေတာ့ မသံုးသင့္ပါဘူး။ တျခား Triptans ေဆးတစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့ zolmitriptan ကိုေတာ့ နွာေခါင္းျဖန္းေဆး သုိ႔ ေဆးျပားအျဖစ္သံုးနုိင္တယ္။
  • ထံုေဆး – နွာေခါင္းတြင္းျဖန္းလို႔ရတဲ့ lidocaine ထံုေဆးတစ္မ်ိဳးဟာလည္း ကုသမႈတစ္နည္းျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ တိက်တဲ့နည္းလမ္းနဲ႔ ညႊန္းရပါမယ္။
  • Dihydroergotamine – dihydroergotamine ထိုးေဆးျဖစ္ျပီး တခ်ိဳ႕ေသာလူနာေတြမွာ အကိုက္အခဲသက္သာေစတယ္။ ဒါေပမယ့္ sumatriptan သံုးထားသူမွာေတာ့ ၂၄ နာရီအတြင္း ထပ္သံုးလို႔မရပါဘူး။

ကာကြယ္နည္း

  • Calcium channel blockers – Verapamil ဟာ အုံ႔ဖြဲ႔ေခါင္းကုိက္ျခင္းကို ကာကြယ္ဖုိ႔အတြက္ ပထမေရြးခ်ယ္သင့္ေသာေဆးျဖစ္တယ္။
  • Corticosteroids – ေခါင္းကိုက္ျခင္းကိုေလွ်ာ့ခ်ဖုိအတြက္အသံုး၀င္ပါတယ္။ ခဏတာအတြက္ေတာ့အသံုးျပဳနုိင္တယ္။
  • Lithium carbonate – တျခားေဆးမ်ားနွင့္အဆင္မေျပပါက Lithium carbonate ကိုသံုးနုိင္တယ္။
  • Melatonin – ေခါင္းကိုက္ျခင္းအၾကိမ္ေရေလွ်ာ့နုိင္တယ္။

 

ေနထုိင္မႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနွင့္အိမ္တြင္းကုထံုးမ်ား

အကူအညီျဖစ္ေစနုိင္တဲ့ ေနထုိင္မႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနွင့္အိမ္တြင္းကုထံုးမ်ား ကေတာ့-

  • အခ်ိန္မွန္အိပ္ပါ – ပံုမွန္အိပ္ေနၾကပံုစံေျပာင္းလဲသြားတဲ့အခါ ေခါင္းကိုက္ျခင္းစျဖစ္တတ္တာေၾကာင့္ ပံုမွန္အိပ္ခ်ိန္အတုိင္း အိပ္သင့္တယ္။
  • အရက္ျဖတ္ပါ။ အရက္ေသာက္ျခင္းက ေခါင္းကိုက္ျခင္းကို စတင္ေပးနုိင္တယ။္

တျခားသိလိုသည္မ်ားရွိပါက သင့္အတြက္အေကာင္းဆံုးအေျဖရဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔တုိင္ပင္ၾကည့္သင့္ပါတယ။္

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 13, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 13, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ