Cholera - Vibrio Cholerae Infection (ကာလ၀မ္းေရာဂါ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Cholera – Vibrio Cholerae Infection (ကာလ၀မ္းေရာဂါ) ကဘာလဲ။

ကာလ၀မ္းေရာဂါဆိုတာ ျပင္းထန္ျပီး ဘက္တီးရီးယားပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ေရာဂါ တစ္မ်ိဳးပါ။ ကာလ၀မ္းေရာဂါ ျဖစ္ျပီဆိုရင္ ျပင္းထန္တဲ့ ၀မ္းေလ်ွာျခင္းနဲ႔ ေရဓါတ္ေလ်ာ့နည္းခမ္းေျခာက္သြားျခင္း ေတြကို ျဖစ္ေစနိုင္ျပီး ေစာေစာစီးစီး ကုသမႈမခံယူလိုက္ဘူးဆိုရင္ အသက္ပါ ဆံုးရႈံးရနိုင္ပါတယ္။

Cholera – Vibrio Cholerae Infection (ကာလ၀မ္းေရာဂါ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ကာလ၀မ္းေရာဂါဟာ သန္႔ရွင္းမႈ နည္းပါးတဲ့ေနရာေတြ၊ လူထူထပ္တဲ့ေနရာေတြ၊ စစ္ပြဲေတြ နဲ႔ အစားအစာ မေလာက္တဲ့ေနရာ ေတြမွာ အရမ္း အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိတဲ့ ေနရာေဒသေတြကေတာ့ အာဖရိက၊ ေတာင္အာရွ၊ လက္တင္ အေမရိက တို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္အသက္အရြယ္ မဆို ျဖစ္နုိင္ေပမယ့္ ကေလးေတြမွာ ျဖစ္ရင္ေတာ့ ပိုျပီး အႏၱရာယ္ရွိပါတယ္။ ဒီေရာဂါကို ျဖစ္ဖို႔ အားေပးေနတဲ့ အခ်က္ေတြကို ေလ်ွာ့ခ်လိုက္ျခင္းအားျဖင့္ေရာဂါ ကို ထိန္းခ်ဳပ္နိုိင္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ အခ်က္အလက္ေတြရယူနိုင္ဖို႔ အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႕ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Cholera – Vibrio Cholerae Infection (ကာလ၀မ္းေရာဂါ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ကာလ၀မ္းေရာဂါရဲ႕ ေရာဂါ လကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ?

Vibrio cholera လို႔ေခၚတဲ့ ကာလ၀မ္းေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရတဲ့ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ေနမေကာင္းမျဖစ္ၾကသလို ကူစက္ခံခဲ့မွန္းလည္း မသိၾကပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ေတြဟာ ကူးစက္ခံရျပီး ၇ရက္မွ ၁၄ရက္ အတြင္း အဲဒီ ကာလ၀မ္းေရာဂါပိုးေတြကို သူတို႔ရဲ႕ မစင္ေတြထဲမွာ စြန္႔ထုတ္လိုက္ၾကျပီး အဲဒီမစင္ေတြမွ တစ္ဆင့္ ေျမေအာက္ေရထဲကို ထိေတြ႕ကူးစက္သြားျပီး ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ေရမွ တစ္ဆင့္ အျခားသူေတြကို ဆက္လက္ ကူးစက္ေစနို္င္ပါတယ္။ကာလ၀မ္းေရာဂါရဲ႕ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာကေတာ့ အနည္းငယ္မွ အလယ္အလတ္ပမာဏေလာက္ ၀မ္းေလ်ွာျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလမွာ အဲလို ၀မ္းေလ်ွာျခင္းက အျခားအေၾကာင္းအရာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္တဲ့ ၀မ္းေလ်ွာျခင္းနဲ႔ခြဲျခားရခက္ပါတယ္။

ကာလ၀မ္းေရာဂါပိုးကူးစက္ခံရသူ ၁၀မွာ ၁ေယာက္ေလာက္ပဲ ကူးစက္ခံရျပီး ရက္အနည္းငယ္အၾကာမွာ ကာလ၀မ္းေရာဂါရဲ႕ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ျပၾကပါတယ္။

ကာလ၀မ္းေရာဂါရဲ႕ ေရာဂါ လကၡဏာေတြကေတာ့

  • ၀မ္းေလ်ွာျခင္း။
  • မူးေ၀၊အန္ခ်င္စိတ္ျဖစ္ျပီး အန္ျခင္း။
  • ေရဓါတ္ကုန္ခမ္းသြားျခင္း။
  • သတၱဳဓါတ္ေတြ မညီမ်ွေတာ့ျခင္း။ ၾကြက္တက္ျခင္းနဲ႔ ေရွာ့ခ္ ရျခင္း။ မကုသဘဲထားပါက ေရဓါတ္ဆံုးရႈံးျခင္းေၾကာင့္ ေရွာ့ခ္၀င္ျပီး မိနစ္အနည္းငယ္အတြင္းေသေစနိုင္ပါတယ္။
  • အသိ၊ သတိ မရွိေတာ့ျခင္း။
  • တက္ျခင္း။
  • သတိေမ့ျခင္း။

အေပၚမွာ ေဖာ္မျပထားတဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ လည္းရွိနိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါ လကၡဏာတစ္ခုခုနဲ႔ပတ္သတ္ျပီး သိလိုပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ ရပါမယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

စက္မႈဖြံ႕ျဖိဳးျပီးနိုင္ငံေတြမွာ ကာလ၀မ္းေရာဂါ ျဖစ္နို္င္ေခ်နည္းပါးပါတယ္။ အစားအေသာက္ ဆင္ျခင္စားမယ္ဆိုရင္ ေရာဂါ အစုလိုက္ အျပံဳလိုက္ျဖစ္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာေတာင္မွ ကူးစက္ခံရနိုင္ေခ်အရမ္းနည္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တစ္ကမာၻလံုးမွာ ကာလ၀မ္းေရာဂါ နည္းနည္းစီျဖစ္ေနတုန္းပါပဲ။ ကာလ၀မ္းေရာဂါ ျဖစ္ေနတဲ့ ေနရာကို သြားေရာက္ျပီးေနာက္ ၀မ္း အရမ္းေလ်ွာလာရင္ ဆရာ၀န္နဲ႕ျပသသင့္ပါတယ္။

တကယ္လို႔သင္၀မ္းေလ်ွာေနျပီဆိုရင္ ( ၀မ္းေလ်ွာျခင္းဟာ အထူးသျဖင့္ ျပင္းထန္တယ္ဆိုရင္) (သို႔) သင့္မွာကာလ၀မ္းေရာဂါ ျဖစ္ေနျပီလို႔ထင္ရင္ ခ်က္ခ်င္းကုသမႈခံယူဖို႔ လုပ္ေဆာင္ရပါမယ္။ ျပင္းထန္တဲ့ေရဓါတ္ခမ္းေျခာက္ျခင္းဟာ အေရးေပၚအေျခအေနျဖစ္ျပီး ဘာအေၾကာင္းေၾကာင့္ ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ခ်က္ခ်င္း ဂရုစိုက္ကုသရပါမယ္။

 

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Cholera – Vibrio Cholerae Infection (ကာလ၀မ္းေရာဂါ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

Vibrio cholerae လို႔ေခၚတဲ့ ဘက္တီးယီးယားပိုးက ကာလ၀မ္းေရာဂါကို ျဖစ္ေစနိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကာလ၀မ္းေရာဂါရဲ႕ ေသေစနိုင္ေလာက္တဲ့ အထိ ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ထိခိုက္မႈေတြကေတာ့ အဲဒီ ဘက္တီးယီးယားေတြ အူအတြင္းေရာက္သြားတဲ့အခါ ထုတ္လုပ္လိုက္တဲ့ CTX လို႔ေခၚတဲ့ အဆိပ္အေတာင့္တစ္မ်ိဳးေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။ CTX ဟာ အူနံရံကို သြားေပါင္းလိုက္ျပီး ပံုမွန္ရွိေနတဲ့ ဆိုဒီယမ္နဲ႔ ကလိုရိုက္ သတၱဳဓါတ္ေတြကို သြားေနွာက္ယွက္ပါတယ္။ အဲလို ေနွာက္ယွက္ျခင္းဟာ ခႏၶာကုိယ္မွ ေရေတြအမ်ားၾကီးကို စစ္ထုတ္လိုက္တာမ်ိဳးကို ျဖစ္သြားေစျပီး ၀မ္းေလ်ွာျခင္းနဲ႔ အရည္ဓါတ္၊ သတၱဳဓါတ္ဆံုးရႈံးျခင္း ေတြကို ျဖစ္လာေစပါတယ္။

အခြံပါငါး အစိမ္း၊ မခ်က္ျပဳတ္ထားေသာ အသီး၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား နဲ႔ အျခားအစားအစာေတြက ဒီေရာဂါပိုးကို သယ္ေဆာင္နိုင္ေပမယ့္ ေရာဂါပိုးနဲ႔ ထိေတြ႕ကူးစက္ခံရတဲ့ေရဟာ ကာလ၀မ္းေရာဂါပိုး ျဖစ္ေစမယ့္ အဓိက အရင္းအျမစ္ပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဒီကာလ၀မ္းေရာဂါပိုးဟာ နွစ္ေနရာမွာ အသက္ရွင္ေနနိုင္ပါတယ္။ တစ္ခုက ပတ္၀န္းက်င္မွာ ျဖစ္ျပီး ေနာက္တစ္ေနရာက လူေတြမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Cholera – Vibrio Cholerae Infection (ကာလ၀မ္းေရာဂါ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ကာလ၀မ္းေရာဂါ ျဖစ္ဖို႔ အားေပးေနတဲ့ အခ်က္ေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့

  • သန္႔ရွင္းမႈ နည္းပါးျခင္း။
  • အဲလို အေျခအေနေတြဟာ ဒုကၡသည္စခန္းေတြ၊ ဆင္းရဲတဲ့နိုင္ငံေတြ၊ အစားအစာရွားပါးတဲ့ေနရာေတြ၊ စစ္ျဖစ္တဲ့ေနရာေတြ(သို႔) သဘာ၀ ေဘးအႏၱရာယ္ ျဖစ္တဲ့ေနရာေတြ မွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။
  • အစာအိမ္မွ အက္ဆစ္ထုတ္လုပ္မႈ နည္းျခင္း(သို႔) မရွိျခင္း။
  • အိမ္သားေတြမွာ ကာလ၀မ္းေရာဂါ ျဖစ္ပြားေနျခင္း။
  • O ေသြးပိုင္ဆိုင္ျခင္း။
  • အစိမ္း(သို႔) မက်က္တက်က္စားျခင္း။

 

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Cholera – Vibrio Cholerae Infection (ကာလ၀မ္းေရာဂါ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

အစုလိုက္ အျပံဳလိုက္ ေရာဂါ ျဖစ္တဲ့ေနရာေတြမွာ ဆိုရင္ ဒီလို ျပင္းထန္ ကာလ၀မ္းေရာဂါ ရဲ႕ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ဟာ မွားနိုင္တဲ့အတြက္ ေရာဂါ အမည္ ေသခ်ာ သတ္မွတ္ဖို႔ မစင္ကို နမူနာယူျပီး ဘက္တီးယီးယား အေကာင္ကို ရွာေဖြရပါမယ္။

ဒီကာလ၀မ္းေရာဂါကို ေစာေစာစီးစီး ေရာဂါ အမည္သတ္မွတ္နိုင္ေအာင္ အခုေနာက္ပိုင္းမွာ ျမန္ျမန္စစ္ေဆးနိုင္တဲ့စစ္ေဆးခ်က္ေတြ လုပ္ေဆာင္နိုင္ျပီျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္ျမန္ ေရာဂါကို ေသခ်ာသိနိုင္ျခင္းေၾကာင့္ ကာလ၀မ္းေရာဂါ ျဖစ္လာတဲ့ အခါ ေသႏႈန္းကို ေလ်ာ့က်ေစနိုင္ျပီး ေရာဂါ ျဖစ္ပြားတာကို ေစာစီးစြာထိန္းခ်ဳပ္ နိုင္ေစပါတယ္။

Cholera – Vibrio Cholerae Infection (ကာလ၀မ္းေရာဂါ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ကာလ၀မ္းေရာဂါ ျဖစ္လာျပီဆိုရင္ေတာ့ ဒီေရာဂါက ျဖစ္ျပီးနာရီ ပိုင္းအတြင္းမွာ ေသဆံုးမႈကိ္ု ျဖစ္ေစနို္င္တဲ့ အတြက္ ခ်က္ခ်င္းကုသမႈခံယူဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

  • ေရာဓါတ္ျပန္လည္ ျဖည့္တင္းေပးျခင္း။ လုပ္ေဆာင္ဖို႔လိုအပ္တာကေတာ့ ဆံုးရႈံုးသြားတဲ့ ေရေတြနဲ႔ သတၱဳဓါတ္ေတြကို ေရဓါတ္ျပန္လည္ျဖည့္တင္းေပးနိုင္တဲ့ ေဖ်ာ္ရည္၊ ဓါတ္ဆားေတြ အသံုးျပဳျပီး ျပန္လည္ ျဖည့္တင္းေပးဖို႔ပါပဲ။ ေရဓါတ္ျပန္လည္ျဖည့္တင္းမေပးဘူးဆိုရင္ ကာလ၀မ္းေရာဂါျဖစ္တဲ့သူေတြရဲ႕ ထက္၀က္ဟာ ေသနိုင္ပါတယ္။ ကုသမႈသာ ခံယူလိုက္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေသႏႈန္းဟာ ၁% ေလာက္ထိ က်ဆင္းသြားနိုင္ပါတယ္။
  • ေသြးေၾကာထဲသို႔ အရည္ဓါတ္ထိုးျပီး ျဖည့္တင္းေပးျခင္း။ ကာလ၀မ္းေရာဂါ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ေနရာေတြမွာ ဆိုရင္ လူအမ်ားစုကို ေသာက္သံုးလို႔ရတဲ့ ေရဓါတ္ျပန္လည္ျဖည့္တင္းေပးနိုင္တဲ့ ဓါတ္ဆားတစ္မ်ိဳးထဲနဲ႔ ကုသလို႔ရေပမယ့္ တစ္ခ်ိဳ႔ေသာ အလြန္အကၽြံ ေရဓါတ္ကုန္ခမ္းေနတဲ့သူေတြမွာ ဆိုရင္ေတာ့ ေသြးေၾကာထဲကေနပါ ေရဓါတ္ျပန္လည္ျဖည့္တင္းေပးနိုင္တာေတြ ထိုးေပးဖို႔လိုပါတယ္။
  • ပိုးသတ္ေဆးမ်ား။ ပိုးသတ္ေဆးေတြဟာ ကာလ၀မ္းေရာဂါ ကုသမႈမွာမရွိမျဖစ္ေတာ့ မဟုတ္ေပမယ့္ တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ ပိုးသတ္ေဆးေတြဟာ ကာလ၀မ္းေရာဂါေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ၀မ္းေလ်ွာျခင္းရဲ႕ ပမာဏကိုေရာ၊ ၾကာခ်ိန္ကိုပါ ေလ်ာ့က်ေအာင္ကူညီေပးနို္င္ပါတယ္။ doxycycline (Monodox, Oracea, Vibramycin) or azithromycin (Zithromax, Zmax) စတဲ့ပိုးသတ္ေဆးေတြ တစ္ၾကိမ္ေပးတာက ထိေရာက္မႈရွိပါတယ္။

ဇင့္ သတၱဳဓါတ္ ျဖည့္ေပးျခင္း။ ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္ေတြအရ ဇင့္ ေပးျခင္းဟာ ကာလ၀မ္းေရာဂါ ျဖစ္တဲ့ ကေလးေတြမွာ ၀မ္းသြားတာကို ေလ်ာ့နည္းေစျပီး ၾကာခ်ိန္ကို တိုသြားေစနိုင္ပါတယ္။

ေနထိုင္မႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းမ်ားႏွင့္အိမ္သံုးေဆးနည္းလမ္း

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ ေနထိုင္မႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းေတြနဲ႔ အိမ္သံုးေဆးနည္းလမ္ေတြက ကာလ၀မ္းေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ ကူညီေပးနို္င္ပါတယ္။

  • လက္ကို ဆပ္ျပာ နဲ႔ ေရ သံုးျပီး မၾကာခဏေဆးပါ။ အထူးသျဖင့္ အိမ္သာတက္ျပီးခ်ိန္မွာ နဲ႔ အစားအစာေတြ မကိုင္တြယ္ခင္မွာ လက္ကို ေသခ်ာေဆးရပါမယ္။ ဆပ္ျပာနဲ႔ေရ မရနိုင္ဘူးဆိုရင္ အရက္ျပန္ပါတဲ့ လက္ေဆးတဲ့ အရည္ေလးေတြ အသံုးျပဳနိုင္ပါတယ္။
  • ေရသန္႔ဘူး(သို႔) သင္ကိုယ္တိုင္ က်ိဳခ်က္ထားတဲ့ေရ၊ ပိုးသတ္ထားတဲ့ေရ စတဲ့ သန္႔ရွင္း သန္႔စင္တဲ့ေရေတြကိုသာ ေသာက္သံုးပါ။ သြားတိုက္ဖို႔ အတြက္ေတာင္မွ ေရသန္႔ေရဘူးကို သံုးသင့္ပါတယ္။ ေသာက္စရာ အပူေတြနဲ႔ အေအးဘူး၊ သံဘူးေတြက ေသာက္သံုးဖို႔လံုျခံဳပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ မေသာက္ခင္၊ အဖံုးမဖြင့္ခင္္္မွာေတာ့ အျပင္ဘက္ကို ေသခ်ာသန္႔ရွင္းေအာင္ သုတ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
  • ေသေသခ်ာခ်ာခ်က္ျပဳတ္ထားတဲ့ အစားစာေတြကိုပဲ စားပါ။ ျဖစ္နိုင္ရင္ လမ္းေဘးမွာေရာင္းတဲ့ အစာေတြြကို ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။ လမ္းမွာေရာင္းတဲ့အစာေတြ စားမယ္ဆိုရင္ေတာင္ သင္မွာမွ ေသခ်ာခ်က္ျပဳတ္ေပးတာမ်ိဳး၊ ပူပူေႏြးေႏြးလာခ်ေပးတာမ်ိဳး ျဖစ္္တာမ်ိဳးကို သာစားသံုးသင့္ပါတယ္။
  • အသားစိမ္း၊ ငါးစိမ္း(သို႔) ေသခ်ာ မခ်က္ထားတဲ့ မက်က္တက်က္ ပင္လယ္စာေတြပါတဲ့ ဆူရွီေတြေရွာင္ၾကဥ္ပါ။
  • ငွက္ေပ်ာသီး၊ လိေမၼာ္သီး ကဲ့သို႔ သင္ကိုယ္တိုင္ လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ အခြံခြာစားနိုင္မယ့္ သစ္သီးေတြ၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြကို သာစားသံုးပါ။ စပ်စ္၊ ဘယ္ရီသီးကဲ့သို႔ အခြံမခြာရဘဲ စားသံုးနိုင္တာမ်ိဳးကို ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ပါတယ္။
  • နို႔ထြက္ပစၥည္းေတြကို သတိထားပါ။ ညစ္ပတ္ေနတဲ့ ေရခဲမုန္႔လိုမ်ိဳး နဲ႔ မက်ိဳခ်က္ရေသးတဲ့ႏြားနို႕ေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္ရပါမယ္။

သင့္မွာ ေမးစရာေမးခြန္းေတြ ရွိေနပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ေတြ႕ဆံု ေဆြးေႏြးျပီး သင့္အတြက္ ပိုေကာင္းမြန္တဲ့ အေျဖကိုရွာေဖြ နိုင္ပါတယ္။

 

 

 

Hello Health Group  သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 14, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 14, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ