Chemical burns (ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Chemical burns (ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္းဆိုတာ အက္စစ္ ဒါမွမဟုတ္ ေဘ့စ္တို႔က အေရျပားစားသြားျခင္းကို ေခၚတာပါ။ ေဘ့စ္ေတြြကို အယ္ကာလိုင္းဟု ေခၚေ၀ၚသမုတ္ၾကပါတယ္။ ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္းကို ေကာ့စတစ္ဘန္းလို႔လည္း သိႏိုင္ပါတယ္။ ထိုအရာေတြက သင့္အေရျပားေပၚ ဒါမွမဟုတ္ ကိုယ္ခႏၶာအတြင္းမွာ ဓာတ္ျပဳမႈေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ယင္းဓာတုပစၥည္းေတြကို မ်ိဳခ်မိမယ္ဆိုရင္ အတြင္းကလီစာေတြကို ထိခိုက္ႏိုင္ပါတယ္။

တကယ္လို႕ မ်ိဳခ်လိုက္မိမယ္ဆိုရင္လည္း ေဆးရံု၊ေဆးခန္းတို႔ကို အျမန္ဆံုးသြားေရာက္ကုသမႈ ခံယူေပးပါ။

Chemical burns (ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အသက္အရြယ္မေရြးေတာ္ေတာ့္ကို အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ေယာက္်ားေတြထက္ မိန္းမေတြမွာ ပိုေတြ႔ရတတ္ျပီး အႏၱရယ္ရွိအခ်က္မ်ားကို ေရွာင္က်ဥ္ကာ ရင္ဆိုင္ႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္သိရွိလိုသည္မ်ားအတြက္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးပါ။

လကၡဏာမ်ား

Chemical burns (ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

အေတြ႔မ်ားတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ ေအာက္ပါအတိုင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။

ေရာဂါလကၡာေတြဟာ ျဖစ္ေပၚပံုမွာ မူတည္ျပီး ကြဲျပားသြားႏိုင္ပါတယ္။ အေရျပားေပၚမွာ ျဖစ္တာနဲ႔ မ်ိဳခ်မိလို႔ျဖစ္တာ တူမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္း၏ လကၡဏာေတြဟာ ေအာက္ပါအခ်က္အလက္မ်ားအေပၚမွာမူတည္ေနပါတယ္။

  • ဓာတုပစၥည္းႏွင့္ ထိေတြ႕သည့္ၾကာခ်ိန္
  • ရႈမိတာလား ဒါမွမဟုတ္ ထိမိတာလား
  • ထိတဲ့အခ်ိန္မွာ အေရျပားေပါက္ျပဲေနသလား ဒါမွဟုတ္ အေကာင္းတိုင္းပဲလား
  • ထိတဲ့ေနရာ
  • ဓာတုပစၥည္း၏ ပမာဏနဲ႔ ျပင္းအား
  • အရည္ ျဖစ္သလား၊ အခဲျဖစ္သလား၊ အေငြ႕ျဖစ္သလား

ဥပမာေျပာရမယ္ဆိုပါက အယ္ကာလိုင္းဓာတုပစၥည္းကို မ်ိဳခ်လိုက္မယ္ဆိုရင္ အေရျပားေလာင္မွာမဟုတ္ပဲ အစာအိမ္ေလာင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ေယဘုယ်အားျဖင့္ ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္းပတ္သတ္ျပီး အျဖစ္မ်ားတဲ့ လကၡဏာေတြကေတာ့ ေအာက္ပါအတိုင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။

  • အေရျပားဆဲအေသေတြေၾကာင့္ မဲသြားျခင္း ဒါမွမဟုတ္ နီျမန္းျခင္းနဲ႕ ပူေလာင္ျခင္းတို႔ ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။ မဲသြားတာကေတာ့ ဓာတုပစၥည္းေၾကာင့္ျဖစ္တာမ်ားပါတယ္။
  • ဓာတုပစၥည္းနဲ႔ ထိမိတဲ့ေနရာမွာ ထံုက်င္တာေတြနဲ႔ နာက်င္တာေတြခံစားရႏိုင္ပါတယ္။
  • မ်က္လံုးနဲ႔ ထိမိရင္ အျမင္အားရံုခ်ိဳ႕ယြင္းျခင္း သာမက မ်က္လံုးကန္းတဲ့အထိ ျဖစ္သြားႏိုင္ပါတယ္။

ဓာတုပစၥည္းေတြကို မ်ိဳခ်မိမယ္ဆိုရင္ ေအာက္ပါတို႔ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။

  • ႏွလံုခုန္မမွန္ေတာ့ျခင္း
  • ေခါင္းကိုက္ျခင္း
  • ေသြးေပါင္က်ျခင္း
  • ႏွလံုးရပ္ျခင္း ဒါမွမဟုတ္ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းျခင္း
  • အသက္ရႈရခက္ျခင္း
  • ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း
  • တက္ျခင္း
  • မူးေ၀ျခင္း
  • ၾကြက္တက္ျခင္း

အထက္တြင္ မေဖာ္ျပထားေသာ လကၡဏာမ်ားလည္းရွိပါေသးတယ္။ ေရာဂါလကၡဏာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီးေမးစရာေတြ ရွိလာမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးပါ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

အထက္တြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ လကၡဏာေတြရွိမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးပါ။ လူတစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ဟာ ခႏၶာကိုယ္တံု႕ျပန္ပံုခ်င္း မတူၾကပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာကအသင့္ေတာ္ဆံုးလည္းဆိုတာ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ျခင္းက အေကာင္းဆံုးပါ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Chemical burns (ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အမ်ားစုကေတာ့ အက္စစ္နဲ႔ ေဘ့စ္တို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ရတာပါ။ ေက်ာင္း၊ အလုပ္နဲ႔ ဓာတုပစၥည္းထိေတြ႔ကိုင္တြယ္ေလ့ရွိတဲ့ ေနရာေတြမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ေလာင္ေစတဲ့ လူသိမ်ားေသာ ဓာတုပစၥည္းေတြကေတာ့ ေအာက္ပါအတိုင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။

  • ကားဘက္ထရီအက္စစ္
  • အစြန္းခြ်တ္ေဆး
  • အမိုနီးယား
  • သြားတုသန္႔စင္ေဆး
  • သြားျဖဴေစေသာ ျဒပ္ေပါင္းမ်ား
  • ေရကူးကန္ရွိ ကလိုရင္းဓာတ္မ်ား

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

 Chemical burns (ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

အႏၱရယ္ျဖစ္ေစေစေသာ အရာေပါင္းမ်ားစြာရွိပါတယ္။ ေအာက္ပါတို႔မွာ အခ်ိဳ႕အရာေတြျဖစ္ပါတယ္။

အႏၱရယ္အျမင့္မားဆံုးမွာရွိေနတဲ့လူေတြကေတာ့ ကေလးမ်ား၊ အသက္ၾကီးသူမ်ားနဲ႔ မလႈပ္ရွားႏိုင္သူေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ထိုသူမ်ားဟာ ဓာတုပစၥည္းေတြကို မွန္မွန္ကန္ကန္မကိုင္တတ္ၾကပါဘူး။ ဓာတုပစၥည္းေတြကို ကြ်မ္းက်င္သူတုိ႕ရဲ႕ အကူအညီမပါဘဲကိုင္တြယ္မယ္၊ လႈပ္ရွားမႈေတြမွာ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ရွိေနမယ္ဆိုရင္လည္း အႏၱရယ္မ်ားႏိုင္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Chemical burns (ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

အခ်က္အလက္ေပါင္းမ်ားစြာေပၚမွာမူတည္ျပီး စစ္ေဆးမႈေတြျပဳလုပ္ပါလိမ့္မယ္။ ေအာက္ပါတို႔ပါ၀င္ႏိုင္ပါတယ္။

  • ေလာင္သြားတဲ့ေနရာရွိ နာက်င္မႈအနိမ့္အျမင့္
  • ထိခိုက္ဒဏ္ရာရမႈ ပမာဏ
  • ဒဏ္ရာ၏အနက္
  • ပိုး၀င္ႏိုင္ေျခရွိျခင္း၏ လကၡဏာမ်ား
  • ဖူးေရာင္ျခင္း၏ ပမာဏ

Chemical burns (ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ျဖစ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ေရွးဦးသူနာျပဳနည္းျဖင့္ တတ္ႏိုင္သမွ်ျမန္ျမန္ ကုသေပးသင့္ပါတယ္။ ယင္းေရွးဦးသူနာျပဳနည္းလမ္းမွာေတာ့ ေလာင္ေစတဲ့ ဓာတုပစၥည္းေတြ ဖယ္ရွားျပစ္ျခင္းႏွင့္ ေရျဖင့္ ၁၀မိနစ္ကေန မိနစ္၂၀ခန္႔ေဆးေပးျခင္းတို႔ပါ၀င္ပါတယ္။ မ်က္လံုးထဲ၀င္သြားျပီဆိုရင္ ေဆးရံုး၊ေဆးခန္းတို႔မသြားခင္မွာ ေရျဖင့္ အနည္းဆံုးမိနစ္၂၀ခန္႔ ဆက္တိုက္ေဆးေပးရပါမယ္။

ဓာတုပစၥည္းထိမိတဲ့ အ၀တ္ေတြ၊ လက္၀တ္ရတနာေတြကို ခြ်တ္ပစ္ပါ။ ျဖစ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ေလာင္သြားတဲ့ေနရာကို ပိုးသတ္ထားတဲ့ ပတ္တီး ဒါမွမဟုတ္ အ၀တ္သန္႕သန္႕ျဖင့္ ဖြဖြေလးစည္းေပးထားပါ။ အေပၚယံေလာင္တာဆိုရင္ အက္စပင္လိုမ်ိဳး ေဆးဆိုင္ေတြမွာ ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားခ်က္မပါဘဲ အလြယ္တကူ ၀ယ္ယူရရွိႏိုင္မယ့္ ေဆးေတြနဲ႔ အနာသက္သာႏိုင္ပါတယ္။ ေလာင္တာက အရမ္းျပင္းထန္ေနတယ္ဆိုရင္ အေရးေပၚဌာနကို ခ်က္ခ်င္းသြားျပသင့္ပါတယ္။

ေအာက္ပါတို႔ျဖစ္ေနပါက ေဆးရံုကိုခ်က္ခ်င္းသြားသင့္ပါတယ္။

  • ေလာင္တဲ့ဒဏ္ရာက အလ်ားေကာအနံပါ ၃လက္မထက္ၾကီးေနျခင္း
  • မ်က္ႏွာ၊ လက္၊ ေျခဖ၀ါး၊ ေပါင္ျခံနဲ႔ တင္ပါးတို႔တြင္ ေလာင္ျခင္း
  • ဒူးဆစ္လိုမ်ိဳး အဓိကအဆစ္မ်ားတြင္ ေလာင္ျခင္း
  • ေဆးဆိုင္မ်ားတြင္ အလြယ္တကူရရွိေနတဲ့ေဆးမ်ားျဖင့္ အနာမသက္သာေတာ့ျခင္း
  • အသက္ရႈမ၀ျခင္း၊ မူးေ၀ျခင္းနဲ႕ ေသြးေပါင္က်ျခင္းလိုမ်ိဳး ေရွာ့ခ္လက​ၡဏာမ်ား ခံစားရျခင္း

အေျခအေနရဲ႕ ဆိုးရြားမႈအေပၚမူတည္ျပီး ဆရာ၀န္က ေအာက္ပါနည္းလမ္းမ်ားကို အသံုးျပဳပါလိမ့္မယ္။

  • ပိုးသတ္ေဆးမ်ားအသံုးျပဳျခင္း
  • အယားေပ်ာက္ေဆးမ်ား အသံုးျပဳျခင္း
  • ေသဆံုးျပီး ညစ္ပတ္ပ်က္စီးသြားေသာ တစ္ရႈးမ်ားကို ဖယ္ရွားရွင္းလင္းျခင္း (Debridement)
  • ခႏၶာကိုယ္အျခားတစ္ေနရာမွ အေရျပားကို ေလာင္သြားတဲ့အေရျပားေနရာမွာ အစားထိုးျခင္း (Skin Grafting)
  • ေသြးေၾကာအတြင္းမွ လိုအပ္တဲ့အရည္မ်ားသြင္းျခင္း

ျပင္းထန္ေသာ အေရျပားေလာင္ျခင္းမ်ားအတြက္

အရမ္းျပင္းထန္မယ္ဆိုရင္ ျပန္လည္ထူေထာင္မႈကုသနည္းေတြလိုအပ္ပါလိမ့္မယ္။ ျပန္လည္ထူေထာင္ျခင္းမွာ ေအာက္ပါနည္းလမ္းမ်ားပါ၀င္ပါတယ္။

  • အေရျပားအစားထိုးျခင္း
  • အနာသက္သာေစျခင္း
  • အလွအပဆိုင္ရာ ျပဳျပင္ခြဲစိတ္ျခင္း
  • ေန႔စဥ္လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ား ျပန္လည္ျပဳလုပ္ႏိုင္ေစရန္ ကုသနည္း (Occupational Therapy)
  • ကြ်မ္းက်င္သူတို႔ႏွင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ျခင္း
  • လူနာကို ပညာေပးျခင္း

 

လူေနမႈဘ၀ပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္တြင္းေဆးနည္းမ်ား

ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္းကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ဖို႔ လူေနမႈဘ၀ပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္အိမ္တြင္းေဆးနည္းေတြက ဘာေတြလဲ။

ဓာတုပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အေရျပားေလာင္ျခင္းကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ေစဖို႔ လူေနမႈဘ၀ပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္တြင္းေဆးနည္းေတြက ေအာက္ပါအတိုင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။

ထိုအေျခအေနကို ဓာတုပစၥည္းမ်ားအား ဂရုစိုက္ကိုင္တြယ္ျခင္းျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ေအာက္ပါသတိျပဳရန္အခ်က္မ်ားကို လိုက္နာျခင္းျဖင့္လည္းေကာင္း ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။

  • ဓာတုပစၥည္းမ်ားကို ကေလးမ်ားႏွင့္ေ၀းေ၀းမွာထားပါ။
  • အသုံးျပဳျပီးေနာက္ လံုလံုျခံဳျခံဳ၊ မွန္မွန္ကန္ကန္ ထိန္းသိမ္းပါ။
  • ေလ၀င္ေလထြက္ေကာင္းတဲ့ေနရာေတြမွာ ဓာတုပစၥည္းေတြကို အသံုးျပဳပါ။
  • ဓာတုပစၥည္းမ်ားကို သတိေပးခ်က္မ်ားပါေသာ မူလဘူး၊ပုလင္း၊ဖာတို႔တြင္သာ ထားပါ။
  • ဓာတုပစၥည္းမ်ား အသံုးျပဳျခင္းကို ေရွာင္က်ဥ္ပါ။
  • ဓာတုပစၥည္းမ်ား တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု မေရာပါေစႏွင့္။
  • ေသခ်ာကာကြယ္ထားေသာ ထည့္စရာမ်ားျဖင့္သာ ဓာတုပစၥည္းမ်ားကို ၀ယ္ယူပါ။
  • အစားအေသာက္တို႔ႏွင့္ ေ၀းရာတြင္ထားပါ။
  • ဓာတုပစၥည္းမ်ားအသံုးျပဳခ်ိန္တြင္ အကာအကြယ္ကိရိယာတန္ဆာပလာနဲ႔ အ၀တ္အထည္တို႔ကို အသံုးျပဳေပးပါ။

ေမးစရာမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ အေကာင္းဆံုးေျဖရွင္းနည္းလမ္းေတြကို ပိုမိုနားလည္သိရွိေစႏိုင္ရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ေပးပါ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 7, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 7, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ