Cardiac Arrest (နွလံုးရပ္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Cardiac Arrest (နွလံုးရပ္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) ကဘာလဲ။

Cardiac Arrest ဆိုတာ ရုတ္တရက္ မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ ႏွလံုးရပ္သြားတာကိုေျပာတာပါ။ ဒါဟာ အလြန္အေရးႀကီးတဲ့ ျပင္းထန္တဲ့ က်န္းမာေရးျပႆနာတစ္ခုပါ။

ႏွလံုးမွာ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္းရဲ႕ ႀကိမ္ႏႈန္းကို ထိန္းေပးတဲ့ အတြင္းလွ်ပ္စီးစနစ္တစ္ခုရွိပါတယ္။ ပံုမမွန္တဲ့ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္းေတြကို ျဖစ္ေစတဲ့ ျပႆနာေတြကိုေတာ့ arrhythmia လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒီျပႆနာမွာဆိုရင္ ႏွလံုးခုန္တာ ျမန္လြန္းတာ၊ ေႏွးလြန္းတာ ဒါမွမဟုတ္ ႏွလံုးရပ္သြားတာမ်ိဳးအထိျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ Sudden cardiac arrest (SCA) ကေတာ့ ႏွလံုးမွာ arrhythmia ျဖစ္လာၿပီး ႏွလံုးခုန္တာရပ္သြားေစတဲ့အခ်ိန္မွာ ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္။ ဒီျပင္းထန္တဲ့ ျပႆနာဟာ heart attack နဲ႔ မတူပါဘူး။ Heart attack ေတြဟာ ႏွလံုးကို ေသြးမေရာက္ေတာ့လို႔ ျဖစ္ရတာပါ။ Heart attack သို႔မဟတု္ Myocardial infarction ေတြက ေပးပို႔တဲ့ ေသြးမလံုေလာက္မႈေၾကာင့္ ႏွလံုးၾကြက္သားတစ္သွ်ဴးေတြ ေသဆံုးျခင္းလို႔ အဓိပၸာယ္ရပါတယ္။ cardiac arrest ကေတာ့ ႏွလံုးရဲ႕ လွ်ပ္စီးစနစ္ ပံုမွန္အလုပ္မလုပ္လို႔ျဖစ္ရတာပါ။ ဒီအေျခအေနမွာဆိုရင္ ႏွလံုးပံုမွန္အလုပ္မလုပ္ဘဲ ရုတ္တရက္ရပ္သြားတဲ့အခါ ေသသြားသည္ထိျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ႏွလံုးထိခိုက္ျခင္း (Heart attack)ကလည္း တစ္ခါတစ္ရံမွာ လွ်ပ္စီးစနစ္ကို အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ေစၿပီး ႏွလံုးရုတ္တရက္ရပ္သြားတာမ်ိဳး ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

ဒီအေျခအေနဟာ ေသဆံုးသြားတာမ်ိဳး၊ မလႈပ္ရွားနုိင္ေတာ့တာမ်ိဳး ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ႏွလံုးရပ္သြားတဲ့အခ်ိန္မွာ ေသြးေတြထဲ ေအာက္စီဂ်င္ျပတ္လပ္သြားျခင္းဟာ မိနစ္အနည္းငယ္အတြင္း ဦးေႏွာက္ကို ပ်က္စီးေစပါတယ္။ ေသဆံုးျခင္း သို႔မဟုတ္ ရာသက္ပန္ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္ပ်က္စီးျခင္းဟာ ေလးမိနစ္ကေန ေျခာက္မိနစ္အတြင္း ျဖစ္သြားႏုိင္ပါတယ္။ အသက္မရွဴေတာ့ဘဲ သတိလစ္သြားတဲ့သူတစ္ေယာက္ကို သင္ကူညီတဲ့အခါ အခ်ိန္က အဓိကက်ပါတယ္။ သင္ သို႔မဟုတ္ သင္နဲ႔အတူရွိေနတဲ့သူတစ္ေယာက္ေယာက္က ဒီေရာဂါရဲ႕ လကၡဏာေတြျပလာၿပီဆိုရင္ အေရးေပၚ ေဆးကုသမႈကို ခ်က္ခ်င္းလုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုပါတယ္။

Cardiac Arrest (နွလံုးရပ္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါဟာ အလြန္အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြထက္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုအျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Cardiac Arrest (နွလံုးရပ္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Cardiac Arrest ရဲ႕ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • ရုတ္တရက္ လဲက် သတိေမ့ျခင္း
  • ေသြးခုန္ႏႈန္းမရွိျခင္း
  • အသက္မရွဴေတာ့ျခင္း
  • သတိလစ္ျခင္း
  • ရင္ဘတ္နာက်င္ျခင္း
  • မူးေဝျခင္း
  • အသက္ရွဴမဝျခင္း စတာေတြပါ။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္မွာ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအခ်က္အလက္ေတြထဲက တစ္ခုခုရွိခဲ့ရင္ သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ ဆက္သြယ္သင့္ပါတယ္။

  • မၾကာခဏ ရင္ဘတ္ထပ္ခါထပ္ခါနာက်င္ျခင္း
  • ရင္တုန္ျခင္း
  • ပံုမွန္မဟုတ္ဘဲ ႏွလံုးခုန္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ႏွလံုးခုန္ျမန္ျခင္း
  • အေၾကာင္းရင္းမရွိဘဲ အသက္ရွဴၾကပ္လာျခင္း၊ အသက္ရွဴမဝျခင္း
  • သတိလစ္ျခင္း  သို႔မဟုတ္ ေမ့လုဆဲဆဲျဖစ္ျခင္း
  • ေခါင္းမူးျခင္း

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Cardiac Arrest (နွလံုးရပ္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ရုတ္တရက္ ႏွလံုးခုန္ရပ္သြားႏုိင္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ႏွစ္ခ်က္ကေတာ့ ventricular နဲ႔ atrial fibrillation တို႔ပါပဲ။

သင့္ႏွလံုးမွာ အခန္း ၄ခန္းရွိပါတယ္။ ေအာက္၂ခန္းက ေသြးျပန္ခန္းျဖစ္ၿပီး အေပၚ၂ခန္းကေတာ့ ေသြးလႊတ္ခန္းေတြပါ။ ventricular fibrillation မွာေတာ့ ဒီအခန္းေတြဟာ ထိန္းခ်ဳပ္မရေတာ့တာပါ။ ဒါဟာ ႏွလံုးရဲ႕ ရစ္သမ္ကို ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ေျပာင္းလဲသြားေစပါတယ္။ ေသြးျပန္ေၾကာေတြဟာ မလိုအပ္ဘဲ ေသြးေတြကို ညွစ္ထုတ္လာၿပီး ခႏၶာကိုယ္ထဲသြားရမယ့္ ေသြးပမာဏေတြကို ေလ်ာ့သြားေစပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ေသာ ျဖစ္ရပ္ေတြမွာ ေသြးလည္ပတ္ျခင္းဟာ ရုတ္တရက္ လံုးဝရပ္တန္႔သြားတတ္ၿပီး ဒါဟာ ရုတ္တရက္ ႏွလံုးခုန္ရပ္ၿပီး ေသဆံုးျခင္းကိုျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

Ventricular fibrillation မွာေတာ့ Sinoatrial (SA) node ဟာ မွန္ကန္တဲ့ ေသြးခုန္မႈကို မထုတ္ေပးႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ သင့္ရဲ႕ SA node ဆိုတာဟာ ညာဘက္အခန္းထဲမွာ ရွိတာပါ။ ဒီအရာက ႏွလံုးရဲ႕ ေသြးညွစ္ထုတ္တဲ့ အျမန္ႏႈန္းကို ပံုမွန္ျဖစ္ေစပါတယ္။ electrical impulse ဟာ atrial fibrillation ထဲကို ေရာက္သြားမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ေသြးျပန္ခန္းက ခႏၶာကိုယ္ကို လိုအပ္တဲ့ေသြးေတြေရာက္ေစဖို႔ ညွစ္ထုတ္ေပးႏိုင္မွာမဟုတ္ပါဘူး။

 

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Cardiac Arrest (နွလံုးရပ္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

 

Cardiac Arrest ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • ေသြးလႊတ္ေၾကာဆိုင္ရာ ေရာဂါ (coronary artery disease) မ်ိဳးရိုးရွိျခင္း
  • ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း
  • ေသြးဖိအားျမင့္ျခင္း
  • ေသြးတြင္း ကိုလက္စထေရာျမင့္ျခင္း
  • အဝလြန္ေရာဂါ
  • ဆီးခ်ိဳ
  • က်န္းမာေရးနဲ႔ မညီတဲ့ ေနထိုင္မႈပံုစံရွိျခင္း
  • အရက္အလြန္အကၽြံေသာက္ျခင္း(တစ္ရက္ကို ႏွစ္ခြက္ထက္ပို၍)
  • အျခားအခ်က္ေတြကေတာ့
  • ရုတ္တရက္ႏွလံုးရပ္ဖူးျခင္း သို႔မဟုတ္ မ်ိဳးရိုးရွိျခင္း
  • ႏွလံုးထိခိုက္ဖူးျခင္း
  • မိသားစု သို႔မဟုတ္ ကိုယ္တိုင္မွာ အျခားေသာ ႏွလံုးေရာဂါ ရွိေနျခင္း ဥပမာ ႏွလံုးခုန္မမွန္ျခင္း၊ congenital heart defects ၊ ႏွလံုးအားနည္းျခင္း နဲ႔ cardiomyopathy တို႔ရွိေနျခင္း
  • အသက္၄၅ႏွစ္အထက္ အမ်ိဳးသားနဲ႔ အသက္ ၅၅ႏွစ္အထက္ အမ်ိဳးသမီး
  • အမ်ိဳးသားျဖစ္ေနျခင္း
  • တရားမဝင္ေဆးဝါးမ်ားသံုးစြဲျခင္း ဥပမာ ကိုကိန္း သို႔မဟုတ္ amphetamines
  • အာဟာရမမွ်ျခင္း ဥပမာ ပိုတက္စီယမ္ သို႔မဟုတ္ မဂၢနီစီယမ္ လယ္ဗယ္နိမ့္ေနျခင္း

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Cardiac Arrest (နွလံုးရပ္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ႏွလံုးမွာျဖစ္ေနတဲ့ ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္းဟာ ဘယ္လိုအမ်ိဳးအစားထဲကလဲဆိုတာကို အတည္ျပဳႏိုင္ဖို႔ electrocardiogram ဆိုတဲ့ စစ္ေဆးမႈတစ္ခုကို ျပဳလုပ္ရပါတယ္။ ကုသဖို႔ဆိုရင္ေတာ့ သင့္ႏွလံုးကို ေရွာ့ခ္ေပးဖို႔ defibrillator ကို အသံုးျပဳႏုိင္ပါတယ္။ လွ်ပ္စစ္ေရွာ့ခ္ဟာ တစ္ခါတစ္ရံမွာ ႏွလံုးကို ပံုမွန္ျပန္ျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။

အျခားေသာ စစ္ေဆးမႈေတြမွာေတာ့

ႏွလံုးထိခိုက္ႏိုင္မယ့္ လကၡဏာေတြကို ရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ေသြးစစ္ရပါတယ္။ ပိုတက္စီယမ္နဲ႔ မဂၢနီစီယမ္လယ္ဗယ္ေတြကို တိုင္းတာပါတယ။္

ရင္ဘတ္ကို ဓာတ္မွတ္ရိုက္ျခင္းကလည္း ႏွလံုးက အျခားေသာေရာဂါေတြရဲ႕ လကၡဏာေတြကို ရွာေဖြေပးႏုိင္ပါတယ္။

Echocardiogram ကေတာ့ Heart attack ေၾကာင့္ သင့္ႏွလံုးရဲ႕ ဘယ္အစိတ္အပိုင္းမွာ ပ်က္စီးေနတယ္ဆိုတာေတြ နဲ႔ ပံုမွန္ ေသြးမညွစ္ထုတ္ႏုိင္တာေတြ ဒါမွမဟုတ္ အျားေသာ ေသြးေၾကာဆိုင္ရာ ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္းေတြ ရွိမရွိဆိုတာေတြကို အတည္ျပဳေပးႏုိင္ပါတယ္။

Cardiac Arrest (နွလံုးရပ္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

Cardiopulmonary resuscitation (CPR) နဲ႔ defibrillation ေတြဟာ အေရးေပၚအေျခအေနေတြအတြက္ ကုသနည္းေတြထဲက တစ္ခုပါ။

ဒီအေျခအေနကေန သင္ျပန္လည္ရွင္သန္လာႏိုင္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဆရာဝန္က အျခားေသာ ျပႆနာတစ္ခု ေနာက္ထပ္ျပန္ျဖစ္မလာဖို႔ ကုသမႈ တစ္ခုျဖစ္ေစ၊ ပိုၿပီးေတာ့ျဖစ္ေစ ျပဳလုပ္ပါလိမ့္မယ္။

ေဆးေသာက္ျခင္းက ေသြးတိုးျခင္းနဲ႔ ကိုလက္စထေရာတို႔ကို ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။

ခြဲစိတ္ျခင္းဟာ ႏွလံုးေသြးေၾကာပ်က္စီးျခင္းေတြ သို႔မဟုတ္ ေသြးေၾကာပ်က္စီးျခင္းေတြကို ျပန္လည္ ျပဳျပင္ေပးႏုိင္ပါတယ္။ ေသြးေၾကာထဲ ပိတ္ဆို႔ေနတဲ့ အရာေတြကိုလည္း ဖယ္ရွားေပးနိုင္ပါတယ္။

ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္းဟာ ႏွလံုးေသြးေၾကာကို ပိုၿပီး ၾကံ့ခိုင္ေစပါတယ္။

အစားအေသာက္ေျပာင္းလဲျခင္းကလည္း ကိုလက္စထေရာကို ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။

 

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

 

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Cardiac Arrest ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ health condition ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • ေဆးလိပ္မေသာက္ပါနဲ႔။
  • အရက္ဆိုရင္ေတာ့ တစ္ရက္ကို တစ္ခြက္ ၊ ႏွစ္ခြက္ထက္ ပိုမေသာက္ပါနဲ႔။
  • အာဟာရျပည့္ၿပီး မွ်တတဲ့ စားစရာေတြကို စားသံုးပါ။
  • တက္တက္ၾကြၾကြ၊ လႈပ္လႈပ္ရွားရွားေနပါ။

 

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ