Brain - eating Amoeba (ဦးေႏွာက္စားအမီဘားေကာင္) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Brain – eating Amoeba (ဦးေႏွာက္စားအမီဘားေကာင္) ကဘာလဲ။

Naegleria fowleri ေခၚ ဦးေႏွာက္စားအမီဘားေကာင္သည္ မ်ိဳးစိတ္ၾကီး Naegleria ၏ မ်ိဳးေပါင္းစု Percolozoa တြင္ ပါ၀င္ပါသည္။ ထိုအေကာင္မ်ားဟာ ဆဲလ္တစ္ခုတည္းပါ သက္ရွိေတြျဖစ္ျပီး ၁၉၆၅ႏွစ္တြင္ ေတြ႔ရွိခဲ့ပါသည္။ ေၾသာ္စေၾတးလ်တြင္ ပထမဆံုးေတြ႔ရွိခဲ့တာ ျဖစ္ေသာ္လည္း အေမရိကားမွာ ဆင့္ကဲေျပာင္းလဲခဲ့တာပါ။

Naegleria fowleri မ်ိဳးစိတ္တစ္ခုတည္းကသာ လူေတြကို ကူးစက္တာျဖစ္ပါတယ္။

Brain – eating Amoeba (ဦးေႏွာက္စားအမီဘားေကာင္) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

Naegleria fowleri အမီဘားေကာင္ေတြဟာ အေတြ႔ရမ်ားေသာ္လည္း ဦးေႏွာက္ကိုထိတာေတာ့ ရွားပါတယ္။ အမီဘားေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္ထိျခင္းကို မူလအမီဘားဦးေႏွာက္အေျမွးေရာင္ေရာဂါ(PAM) လို႔ေခၚပါတယ္။ တစ္ႏွစ္ကို လံုး၀မျဖစ္တာလည္းရွိသလို အမ်ားဆံုး ၈ၾကိမ္ထိျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။ အျမဲလိုလို ဂ်ဴလိုင္လကေန စက္တင္ဘာလအတြင္း ျဖစ္ပြားတတ္ပါတယ္။ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ယင္းအမီဘားေကာင္အတြက္ ပဋိပစၥည္းရွိႏွင့္ျပီးသားလုိ႔ ေလ့လာေတြ႔ရွိရပါတယ္။ ပဋိပစၥည္းရွိႏွင့္ျပီးသားလူေတြဟာ အမီဘားေကာင္ကူးစက္ခံရေသာ္လည္း ကိုယ္ခံအားစနစ္က တိုက္ထုတ္ႏိုင္လိုက္ျခင္းျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုလိုတာပါ။

အႏၱရယ္ရွိအခ်က္မ်ားကို ေရွာင္က်ဥ္ျခင္းျဖင့္ ရင္ဆိုင္ႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္သိရွိလိုသည္မ်ားအတြက္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးပါ။

လကၡဏာမ်ား

Brain – eating Amoeba (ဦးေႏွာက္စားအမီဘားေကာင္) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Naegleria fowleri က မူလအမီဘားဦးေႏွာက္အေျမွးေရာင္ေရာဂါ(PAM)ကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ဦးေႏွာက္ေရာင္ရမ္းျခင္းႏွင့္ ဦးေႏွာက္တစ္ရႈးပ်က္စီးေသာ အေျခအေနတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။

ေယဘုယ်အားျဖင့္ အမီဘားႏွင့္ ထိေတြ႔ျပီး ၂ရက္ကေန ၁၅ရက္အတြင္းမွာ မွာျဖစ္ပြားတာပါ။ ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ ေအာက္ပါအတိုင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

  • အနံ႕၊အရသာခံစားမႈေျပာင္းလဲသြားျခင္း
  • အဖ်ားတက္ျခင္း
  • ခ်က္ခ်င္းျပင္းျပင္းထန္ထန္ေခါင္းထကိုက္ျခင္း
  • ဇက္ေၾကာေတာင့္ျခင္း
  • အလင္းစူးျခင္း
  • မအီမသာျဖစ္ျပီး ေအာ့အန္ျခင္း
  • စိတ္ရႈတ္ေထြးျခင္း
  • ကိုယ္ဟန္မထိန္းႏိုင္ျခင္း
  • အိပ္ခ်င္ခ်င္ျဖစ္ျခင္း
  • တက္ျခင္း
  • ထင္ေရာင္ထင္မွားေလ်ာက္ျမင္ျခင္း

ေရာဂါလကၡဏာေတြဟာ ခပ္ျမန္ျမန္ပိုဆိုးလာတတ္ပါတယ္။ ယင္းက ရက္သတၱပတ္အတြင္းမွာ ေသဆံုးသြားေစႏိုင္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

အဖ်ားတက္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ဇက္ေၾကာေတာင့္ျခင္းႏွင့္ ေအာ့အန္ျခင္းလိုမ်ိဳး လကၡဏာေတြ ခ်က္ခ်င္းထျဖစ္မယ္ အထူးသျဖင့္ သဘာ၀ေရခ်ိဳေႏြးေႏြးျဖင့္ ထိေတြ႔ခဲ့ျပီးေနာက္မွာဆိုရင္ အေရးေပၚက်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈခံယူပါ။

အထက္ေဖာ္ျပပါ လကၡဏာေတြ ခံစားေနရမယ္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးစရာေတြ ရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးပါ။ လူတစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ဟာ ခႏၶာကိုယ္ေတြ မတူၾကပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာကအအသင့္ေတာ္ဆံုဆံုးလဲဆိုတာ ဆရာ၀န္ျဖင့္ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ျခင္းက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Brain – eating Amoeba (ဦးေႏွာက္စားအမီဘားေကာင္) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အထက္ပါေရာဂါပိုးကို ေတာင္ဘက္ပိုင္းရွိေရကန္ေတြမွာ ေႏြရာသီတြင္ အေတြ႔မ်ားေသာ္လည္း ေျမာက္ဘက္ပိုင္းေတြမွာေတာ့ မၾကာေသးမီက ေရာဂါျဖစ္ပြားထားတာပါ။ ဆုိလိုတာကေတာ့ အပန္းေျပသဘာ၀ေရစိမ္တတ္တဲ့လူေတြဆိုရင္ သတိထားသင့္ေပမယ့္ ကူစက္ႏိုင္ေျခနည္းပါးတယ္ဆိုတာပါပဲ။

Naegleria ေရာဂါဟာ ကမာၻတစ္၀န္းရွိေရခ်ိဳအေႏြးပိုင္းမ်ား အထူးသျဖင့္ ေႏြရာသီကာလမ်ားတြင္ ေတြ႔ရတတ္ေသာ Naegleria fowleri အမီဘားေရာဂါပိုးမႊားေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားရတာပါ။ တစ္ခါတစ္ရံ ေျမၾကီးေတြမွာလည္း ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ အမီဘားဟာ မသန္႔ရွင္းေသာ ေရေတြ ဒါမွမဟုတ္ ဖုန္မႈန္႔ကေနတစ္ဆင့္ ႏွာေခါင္းကို ျဖတ္ကာ ခႏၶာကိုယ္သို႔ ၀င္ေရာက္ပါတယ္။ ထို႔ေနာက္ အနံ႔ခံအာရံုေၾကာကေနတစ္ဆင့္ ဦးေႏွာက္သို႔ေရာက္ရွိသြားတာပါ။

Naegleria fowleri အမီဘားနဲ႔ ထိေတြ႔ျပီးေသာလူ ရာခုိင္ႏႈန္းအနည္းငယ္ကသာ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ခံစားရတာပါ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုတာကေတာ့ မသိရေသးပါဘူး။

မသန္႔ရွင္းေသာေရ ေသာက္သံုးျခင္းႏွင့္ လူလူခ်င္းမွ မကူးစက္တတ္ပါဘူး။ နည္းမွန္လမ္းမွန္ျဖင့္ ပိုးသတ္၊သန္႔စင္ထားေသာ ေရကူးကန္မ်ားတြင္ Naegleria အမီဘားမပါရွိပါ။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Brain – eating Amoeba (ဦးေႏွာက္စားအမီဘားေကာင္) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း သန္းႏွင့္ခ်ီေသာ လူေတြဟာ Naegleria ေရာဂါျဖစ္ေစေသာ အမီဘားေကာင္ ကူးစက္ခံရေသာ္လည္း အနည္းငယ္ကသာ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ခံစားရတာပါ။

Naegleria ေရာဂါအႏၱရယ္ျမင့္မားေစေသာ အခ်က္မ်ားကေတာ့ ေအာက္ပါအတိုင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

  • ေရခ်ိဳတြင္ေရကူးျခင္း

ေရာဂါျဖစ္သြားတဲ့ အမ်ားစုဟာ အရင္၂ပတ္ခန္႔က ေရခ်ိဳတြင္ေရကူးခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။

  • အပူလိႈင္းမ်ား

ေရေႏြးေႏြးႏွင့္ ေရပူမ်ားတြင္ အမီဘားေကာင္မ်ား ေပါက္ဖြားတတ္ၾကပါတယ္။

  • အသက္အရြယ္

ကေလးေတြနဲ႔ လူငယ္လူရြယ္ေတြ အျဖစ္မ်ားဆံုးပါပဲ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ေရထဲမွာ ပိုၾကာၾကာေနၾကရံုသာမက လႈပ္လႈပ္ရွားရွားေနၾကလို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Brain – eating Amoeba (ဦးေႏွာက္စားအမီဘားေကာင္) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ေရာဂါစစ္ေဆးရွာေဖြမႈတြင္ ေအာက္ပါတို႔ ပါ၀င္ပါတယ္။

  • ပံုရိပ္ေဖာ္နည္းပညာျဖင့္စစ္ေဆးျခင္း

စီတီစကင္၊ သံလိုက္လိႈင္းျဖင့္ ပံုရိပ္ေဖာ္ျခင္းနည္းပညာတို႔က ဦးေႏွာက္အတြင္းမွာရွိတဲ့ အက်ိတ္၊အဖုနဲ႔ ေသြးယိုစီးမႈတို႔ကို စစ္ေဆးေတြ႔ရွိေစႏိုင္ပါတယ္။

  • စီတီစကင္ရိုက္ျခင္း

အေသးစိတ္ျဖတ္ပိုင္းပံုမ်ား ရရွိေစရန္ ရႈေထာင့္အမ်ိဳးမ်ိဳးမွ ဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။

  • သံလိုက္လိႈ္င္းျဖင့္ပံုရိပ္ေဖာ္ျခင္းနည္းပညာ

MRI စက္ၾကီးေတြက အားျပင္းတဲ့ သံလိုက္လိႈင္းေတြ၊ ေရဒီယိုလိႈင္းေတြ အသံုးျပဳျပီး ဦးေႏွာက္လိုမ်ိဳး တစ္ရႈးအေပ်ာ့ေတြရဲ႕ အလြန္႔အလြန္ အေသးစိတ္က်တဲ့ ပံုေတြကို ရရွိေစမွာပါ။

  • ေက်ာရိုးေဖာက္ျခင္း

ဦးေႏွာက္ႏွင့္ ေက်ာရိုးမၾကီးကို ၀န္းရံထားေသာ အရည္မ်ားကို မိုက္ကရိုစကုပ္ျဖင့္ ၾကည့္လ်င္ အမီဘားေကာင္ကိုေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။ ယင္းအရည္ကိုေတာ့ ခါးရွိေက်ာရိုး၂ခုၾကားထဲသို႔ အပ္ျဖင့္ထိုးသြင္းရယူႏိုင္ပါတယ္။ ထိုသိို႔ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ ဦးေႏွာက္ႏွင့္ေက်ာရိုးမၾကီးအရည္ဖိအားကို တိုင္းတာႏိုင္ျပီး ေရာင္ရမ္းေစသည့္ဆဲလ္မ်ားကို ရွာေဖြႏိုင္ပါတယ္။

Brain – eating Amoeba (ဦးေႏွာက္စားအမီဘားေကာင္) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

  • ကုသတာေတာင္မွ Naegleria ေရာဂါကို လူအနည္းငယ္သာ ရွင္သန္ႏိုင္ၾကပါတယ္။ ေစာေစာေတြ႔၊ ေစာေစာကုသျခင္းက အသက္ရွင္ႏႈန္းျမင့္မားဖို႔ အေရးၾကီးပါတယ္။
  • အဓိကကုသနည္းကေတာ့ မႈိသတ္ေဆးျဖစ္တဲ့ Amphotericin B ကို ေသြးေၾကာအတြင္း ဒါမွမဟုတ္ ေၾကာရိုးအတြင္းသို႔ ထိုးသြင္းျခင္းပါပဲ။
  • Naegleriaေရာဂါအေရးေပၚအေျခအေနမ်ားအတြက္ စမ္းသပ္ေဆး၀ါးျဖစ္သည့္ Miltefosine(Impavido)ကိုလည္း အသံုးျပဳႏိုင္ပါျပီ။ ယင္းေဆး၀ါးကို ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ကာကြယ္ေရး႒ာန(CDC)တြင္ ရရွိႏိုင္ပါတယ္။ အျခားေဆး၀ါးမ်ားႏွင့္အတူအသံုးျပဳျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ေရာင္ရမ္းကိုေသခ်ာထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းတို႔နဲ႔ တြဲဖက္လိုက္မယ္ဆိုရင္ အသက္ရွင္ႏႈန္းျမင့္မားႏိုင္တယ္လို႔ ေတြ႔ရွိရပါတယ္။

 

လူေနမႈဘ၀ပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္အိမ္တြင္းေဆးနည္းမ်ား

က်န္းက်န္းမာမာေနထိုင္ဖို႔ အေရးၾကီးျပီး ေအာက္ပါတို႔ကို လိုက္နာသင့္ပါတယ္။

  • အင္းအိုင္၊ျမစ္၊ေခ်ာင္းတို႔ရွိ ေရခ်ိဳးေႏြးေႏြးထဲသို႔ ဒိုင္ပင္မျပစ္ပါႏွင့္၊ မခုန္ခ်ပါႏွင့္၊ ေရမကူးပါႏွင့္။
  • ဒိုင္ပင္ျပစ္မည္၊ ခုန္ခ်မည္ဆိုရင္လည္း ႏွာေခါင္းပိတ္ျပီးခုန္ခ်ပါ။
  • ေရတိမ္တိမ္မွာေရကူးမယ္ဆိုရင္ အနည္ထေအာင္ မလုပ္ပါႏွင့္။

ေမးစရာမ်ားရွိပါက အေကာင္းဆံုးေျဖရွင္းနည္းလမ္းကို ပိုမိုနားလည္သိရွိေစႏိုင္ရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးပါ။

 

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ