Benign Paroxysmal Position Vertigo (ရုတ္တရက္ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္မူးျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Benign Paroxysmal Position Vertigo (ရုတ္တရက္ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္မူးျခင္း) ကဘာလဲ။

ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္မူးျခင္းဆုိတာ သင္႔ပတ္၀န္းက်င္က ကမၻာၾကီးတခုလုံး စေကာထဲထည္႔လွိမ္႔သလုိ ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္ ခံစားရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ နားရဲ့အတြင္းပိုင္း ျပသနာေၾကာင္႔ ျဖစ္ပြားရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္ မူးျခင္းကုိ ေပၚလိုက္ေပ်ာက္လိုက္ ျဖစ္ေစပါတယ္။ လူတခ်ဳိ႔မွာ BPPV ဟာ ရက္သတၱပတ္အနည္းငယ္အတြင္း  သူ႔ဖာသာ ေပ်ာက္ကင္းသြားတတ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ ျပန္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ BPPV ဟာ ဆုိးရြားတဲ့က်န္းမာေရး ျပသနာေတာ႔ မဟုတ္ပါဘူး။

Benign Paroxysmal Position Vertigo (ရုတ္တရက္ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္မူးျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဘ၀တေလွ်ာက္ျဖစ္ပြားႏွဳန္းဟာ ၂.၄%ရွိျပီး တျခားခန္႔မွန္းခ်က္အ၇ လူဦးေရ တသိန္းမွာ ၁၀ဦးကေန ၆၄ဦးထိ ျဖစ္ပြားတယ္လုိ႔ ခန္႔မွန္းရပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ တခါတရံ ေရာဂါအမည္တပ္မွားတာပါရွိႏိုင္ျပီး ဒီထက္ျဖစ္ပြားႏွဳန္းမ်ားတယ္လုိ႔ ဆရာ၀န္မ်ားက ယုံၾကည္ၾကပါတယ္။ အသက္ၾကီးသူေတြ အထူးသျဖင္႔ ၆၀ေက်ာ္သူေတြမွာ ပုိျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏိုင္ေပမယ္႔ ၂၀ေအာက္အရြယ္မွာေတာ႔ သိပ္မေတြ႔ရပါဘူး။

အမ်ဳိးသမီးမ်ားဟာ အမ်ဳိးသားမ်ားထက္ ၂ဆ ပုိျဖစ္ႏိုင္တယ္လုိ႔ ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္။

ပုိသိရေအာင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

လကၡဏာမ်ား

Benign Paroxysmal Position Vertigo (ရုတ္တရက္ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္မူးျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

အဓိကလကၡဏာကေတာ႔ ဒီအတိုင္းေနရင္းနဲ႔ ခ်ာခ်ာလည္ေနတယ္လုိ႔ ခံစားရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

သင္႔ေခါင္းကုိ လွဳပ္၇ွားလိုက္တဲ့အခါ (ဥပမာ အိပ္ရာထဲလွိမ္႔ျခင္း၊ ေခါင္းကုိ ရုတ္တရက္လွည္႔ျခင္း၊ ငုံ႔ျခင္း) ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

BPPV ဟာ တမိနစ္ ၂မိနစ္ေလာက္ ၾကာတတ္ပါတယ္။ သိပ္မျပင္းထန္တဲ့အခ်ိန္ရွိတတ္သလုိ ဗိုက္ထဲမွာပါ မအီမသာျဖစ္ျပီး အန္ထုတ္လိုက္ရတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးလည္း ရွိပါတယ္။ လမ္းေကာင္းေကာင္း မေလွ်ာက္နိုင္၊ ေကာင္းေကာင္းမရပ္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနလည္း ေတြ႔ရပါတယ္။

အထက္ပါေဖာ္ျပခ်က္ေတြမွာ မပါေသးတဲ့ လကၡဏာေတြလည္း ရွိေနႏိုင္ပါေသးတယ္။ လကၡဏာ တခုခုနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ စုိးရိမ္မွဳရွိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

အထက္ပါ လကၡဏာေတြရွိေနရင္၊ သိလုိတာေတြရွိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္ ျဖစ္ပ်က္ပုံေတာ႔ မတူႏိုင္ပါဘူး။ ကုိယ္႔အတြက္ ဘယ္အရာက အေကာင္းဆုံးျဖစ္မယ္ဆုိတာကုိ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။

 

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Benign Paroxysmal Position Vertigo (ရုတ္တရက္ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္မူးျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

နားအတြင္းပိုင္းျပသနာေၾကာင္႔ ျဖစ္ပါတယ္။ နားအတြင္းပိုင္းျပြန္ေလးေတြမွာရွိတဲ့ ကယ္လ္ဆီယမ္ေက်ာက္ အေသးေလးမ်ားဟာ ကုိယ္ခႏၶာ ေကာင္းစြာရပ္တည္ႏိုင္ဖုိ႔ အကူအညီေပးပါတယ္။ ပုံမွန္အားျဖင္႔ အထိုင္အထျပဳလုပ္ခ်ိန္၊ ေခါင္းကုိလွည္႔ခ်ိန္ေတြမွာ အဲဒီေက်ာက္တုံးကေလးေတြဟာလည္း ေရြ႔လ်ားသြားပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ ေရာဂါပုိး၀င္ျခင္း၊ ေရာင္ရမ္းျခင္းတုိ႔ေၾကာင္႔ ေက်ာက္တုံးေလးေတြ လိုက္မေရြ႔ဘဲ ေနတတ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ဦးေနွာက္ကုိ အခ်က္ျပမွဳမွားေစျပီး ခ်ာခ်ာလည္မူးျခင္းကုိ ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Benign Paroxysmal Position Vertigo (ရုတ္တရက္ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္မူးျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

အသက္ ၅၀နဲ႔အထက္ အရြယ္ေတြမွာ အမ်ားဆုံးေတြ႔ရေပမယ္႔ ဘယ္အသက္အရြယ္မဆုိ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ ပုိျပီးျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဦးေခါင္းဒဏ္ရာရျခင္း၊ ဟန္ခ်က္ထိန္းညွိတဲ့ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြ ျပသနာရွိျခင္း စတာေတြဟာ BPPV ကုိ ပုိျပီး ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Benign Paroxysmal Position Vertigo (ရုတ္တရက္ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္မူးျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ေမးခြန္းေမးျခင္းေတြ၊ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ စစ္ေဆးျခင္းေတြ ျပဳလုပ္ပါလိမ္႔မယ္။ မ်က္လုံးကုိ ေစာင္႔ၾကည္႔ျပီး ဦးေခါင္းကုိလွည္႔ေစတဲ့ စစ္ေဆးမွဳျပဳလုပ္ပါလိမ္႔မယ္။ ဒါကုိ Dix-Hallpike စစ္ေဆးျခင္းလုိ႔ ေခၚပါတယ္။ ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္ မူးေစတဲ့ တျခားအေၾကာင္းအရာေတြ ရွိပါေသးတယ္။ ဒါေၾကာင္႔ ဆရာ၀န္ဟာ BPPV မဟုတ္ဘူးယူဆရင္ တျခားစစ္ေဆးျခင္းေတြ ျပဳလုပ္ပါလိမ္႔မယ္။

Benign Paroxysmal Position Vertigo (ရုတ္တရက္ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္မူးျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ဆရာ၀န္ဟာ နည္းလမ္း၂ခုအနက္မွ တခုကုိ ျပဳလုပ္ပါလိမ္႔မယ္။ အဲဒီနည္းလမ္းေတြကေတာ႔ Epley နည္းလမ္းနဲ႔ Semont နည္းလမ္းေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ကုသမွဳမခံယူရင္၊ ကုသမွဳဟာ အလုပ္မျဖစ္ရင္ေတာင္ BPPV ဟာ ရက္သတၱပတ္အနည္းငယ္မွာ ေပ်ာက္သြားႏိုင္ပါတယ္။ အခ်ိန္ၾကာလာတာနဲ႔အမွ် ဦးေႏွာက္ဟာ နားအတါင္းပိုင္းကရတဲ့ အခ်က္ျပမွဳေတြကုိ ရွဳပ္ေထြးလာႏိုင္ပါတယ္။ ဒီျပသနာကုိ ေျဖရွင္းဖုိ႔ ရုိးရွင္းတဲ့ ေလ႔က်င္႔ခန္းပုံစံေတြ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္မူးတဲ့အခါ ျဖစ္တတ္တဲ့ ပ်ဳိ႔အန္ျခင္းေတြအတြက္ ေဆး၀ါးမ်ား ေသာက္သုံးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ အဲဒိေဆးအမ်ဳိးအစားေတြ ေသာက္သုံးျခင္းဟာ BPPV ေပ်ာက္ကင္းဖုိ႔ အခ်ိန္ၾကာေစပါတယ္။ ေခါင္းမူးျခင္းနဲ႔ ပ်ဳိ႔အန္ျခင္း ဘယ္ဟာကုိ ေရြးခ်ယ္သင္႔လဲဆုိတာ သင္ကုိယ္တိုင္ပဲ သိႏိုင္ပါတယ္။

ရုတ္တရက္ ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္ မူးသြားတဲ့အခါ သင္႔ကုိယ္သင္ေရာ၊ သူမ်ားကုိပါ မထိခိုက္ေစဖုိ႔လည္း ေအာက္ပါအခ်က္ေတြကုိ ဂရုစိုက္ရပါမယ္။

  • သင္႔မွာ BPPV ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိရင္ ကား၊ ဆိုင္ကယ္ မေမာင္းပါနဲ႔။ ထိခိုက္မွဳေတြ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဘယ္လွဳပ္ရွားမွဳပုံစံက BPPV ကုိ ျဖစ္ေစသလဲဆုိတာလည္း မူတည္ပါတယ္။
  • အိမ္မွာ ၾကမ္းျပင္နဲ႔ ေလွကားေတြမွာ ထိခိုက္ႏိုင္စရာေတြကုိ ရွင္းလင္းထားပါ။
  • အျမင္႔တက္ျခင္းေရွာင္ပါ။

ပစၥည္းကိရိယာမ်ား၊ စက္ယႏၱရားမ်ား ကုိင္တြယ္အသုံးျပဳျခင္းကုိ ေရွာင္ပါ။

 

ေနထိုင္မွဳပုံစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင္႔ အိမ္တြင္းကုထုံးမ်ား

 

ဘယ္လုိ ေနထိုင္မွဳပုံစံနဲ႔ အိမ္တြင္းကုထုံးေတြက   ရုတ္တရက္ခ်ာခ်ာလည္ေအာင္မူးျခင္းအတြက္ အေထာက္အကူ ျပဳသလဲ

ေအာက္ပါအေျခအေနေတြက အေထာက္အကူျပဳပါတယ္။

  • ညအိပ္ရာ၀င္ခ်ိန္ ေခါင္းအုံး၂လုံး (သုိ႔) ပုိျပီး သုံးပါ။
  • ေစာင္းမအိပ္ပါနဲ႔။ နားကုိဖိမိထားေစႏိုင္ပါတယ္။
  • မနက္အိပ္ရာထရင္ ေျဖးေျဖးထပါ။ မတ္တပ္မရပ္ခင္ ခဏ ထိုင္ေနပါ။
  • ပစၥည္းေတြကုိ ေကာက္ယူရင္ ေခါင္းကုိ အရမ္းမငုံ႔ပါနဲ႔။ အရမ္း လွည္႔မၾကည္႔ပါနဲ႔။
  • ေခါင္းကုိ ေနာက္ဘက္မွီခ်ိန္ (ဥပမာ- သြားေဆးခန္းျပခ်ိန္၊ အလွျပင္ဆိုင္မွာ ေခါင္းေလွ်ာ္ခ်ိန္) မ်ားမွာ ဂရုစိုက္ပါ။
  • ေခါင္းကုိ လွည္႔ဖုိ႔၊ ငုံ႔ဖုိ႔၊ လွဲခ်ဖုိ႔လုိတဲ့ အားကစားေတြ ျပဳလုပ္ခ်ိန္မွာ သတိထားပါ။

 

ဟန္ခ်က္ညီေစတဲ့ ေလ႔က်င္႔ခန္းေတြ၊ ေဘးကင္းမွဳ နည္းလမ္းေတြကုိ လက္ေတြ႔က်င္႔သုံးႏိုင္ပါတယ္။

  • Brandt-Daroff ေလ႔က်င္႔ခန္းကုိ အိမ္မွာ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ နားအတြင္းပိုင္းက ဟန္ခ်က္ညီမွဳကုိ ပ်က္ျပားေစတဲ့ အခ်က္ျပခ်က္ေတြကုိ အသားက်ေအာင္ ေလ႔က်င္႔ႏိုင္ပါတယ္။
  • ဟန္ခ်က္ညီေလ႔က်င္႔ခန္းေတြျဖစ္တဲ့ ေျခစုံရပ္ျပီး လက္ကုိေအာက္ခ်ျပီး ေခါင္းကုိ ေဘးတဖက္တခ်က္စီ လွဳပ္ရွားတဲ့ ေလ႔က်င္႔ခန္း ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။
  • BPPV ျပသနာရွိရင္ ေရခ်ဳိးခန္း၊ အိမ္သာမွာ လက္ကိုင္တန္းေတြ တပ္ထားျပီး သြားလာႏိုင္ပါတယ္။ မေတာ္တဆျဖစ္မွဳကုိ ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။

တတ္ႏိုင္သေလာက္ လွဳပ္ရွားတက္ၾကြစြာေနျခင္းဟာ ဦးေႏွာက္ကုိ လ်င္ျမန္စြာ ထိန္းညွိႏိုင္ေစပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ ဘယ္လုိလွဳပ္ရွားမွဳမ်ဳိးက ခ်ာခ်ာလည္မူးေစလဲဆုိတာေပၚ မူတည္ျပီး ခက္ပါတယ္။ အပိ္ရာထဲေနတာေကာင္းေပမယ္႔ ဦးေႏွာက္နဲ႔ ထိန္းညွိမယ္႔အခ်ိန္ကုိ ပုိၾကာေစပါတယ္။

သိလုိတဲ့အခ်က္ေတြရွိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးတာ အေကာင္းဆုံးပါပဲ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 16, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 16, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ