Bacterial Meningitis (ဘက္တီရီးယား ေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Bacterial Meningitis (ဘက္တီရီးယား ေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း) ကဘာလဲ။

Meningitis ဆိုတာဟာ ဦးေနွာက္ နဲ႔ ေက်ာရိုးမ ပတ္ပတ္လည္မွာ ၀န္းရံထားတဲ့ အေျမွးပါးေတြ ေရာင္တာကို ေခၚပါတယ္။ ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ဟာ အရမ္းျပင္းထန္ျပီး ေသနိုင္ေလာက္တဲ့အထိ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ နာရီ အနည္းငယ္အတြင္းမွာ ေသနို္င္ပါတယ္။ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ျဖစ္တဲ့သူအမ်ားစုမွာ ျပန္လည္ေကာင္းမြန္လာျပီ ဆိုရင္ေတာင္ ေရာဂါပိုး၀င္မႈေၾကာင့္ ဦးေနွာက္ပ်က္စီးျခင္း၊ အၾကားအာရံု ေပ်ာက္ဆံုးသြားျခင္း၊ နဲ႔ သင္ယူနိုင္မႈ ေလ်ာ့နည္းလာျခင္း စတဲ့ ဆိုးက်ိဳး ပ်က္စီးမႈေတြကို တစ္သက္လံုး ဆက္လက္ခံစားရနိုင္ပါတယ္။ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ ဘက္တီးရီးယား အမ်ိဳးအစား အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ အဓိက ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ အေကာင္ တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ Streptococcus pneumoniae, group BStreptococcus, Neisseria meningitidis, Haemophilus influenza နဲ႕ Listeria monocytogenes စတဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဒီ ဘက္တီးရီးယားေတြက အျခားေသာ ျပင္းထန္တဲ့ နာမက်န္းျဖစ္မႈေတြ၊ sepsis ေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ sepsis ဆိုတာဟာ ေရာဂါ ပိုး၀င္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္လာတဲ့ ခႏၶာကုိယ္ရဲ႕ အသက္အႏၱရာယ္ကို ထိခိုက္ေစနိုင္တဲ့၊ ျပင္းထန္တဲ့ ပိုး၀င္မႈအေပၚတံု႔ျပန္ခ်က္တစ္ခု ျဖစ္ျပီး တစ္ရႈးပ်က္စီးျခင္း၊ ကိုယ္တြင္းအစိတ္အပုိုင္းမ်ား ပ်က္စီးျခင္း နဲ႕ ေသဆံုးျခင္းေတြ ျဖစ္ေစနိုင္ပါတယ္။

Bacterial Meningitis (ဘက္တီရီးယား ေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

  1. pneumoniae, group B Streptococcus, N. meningitidis, H. influenzae, နဲ႔ L. monocyteogenes စတဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ျဖစ္သူ ၄၁၀၀ ေလာက္မွာ ေသဆံုးသူ ၅၀၀ ေလာက္ပါ၀င္ေနတာကို ၂၀၀၃ ခုနွစ္ နဲ႔ ၂၀၀၇ ခုနွစ္အတြင္း တစ္နွစ္စီမွာ ေတြ႕ရပါတယ္။

သို႔ေပမယ့္လည္း ဒီေရာဂါကုိ ျဖစ္ဖို႔အားေပးေနတဲ့ အခ်က္ေတြကို ေလ်ွာ့ခ် ျခင္းအားျဖင့္ ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္လိုက္နိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ ရရွိနိုင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Bacterial Meningitis (ဘက္တီရီးယား ေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ယမ္းျခင္း ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ ရုတ္တရက္ဖ်ားျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ နဲ႔ လည္ဂုတ္ ေတာင့္တင္းေနျခင္း ေတြပါ၀င္ပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလမွာ အျခားေရာဂါလကၡဏာေတြလည္း ထပ္ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ အဲဒီ လကၡဏာေတြကေတာ့

  • ပ်ိဳ႕အန္ခ်င္စိတ္ျဖစ္ေပၚျခင္း။
  • အန္ျခင္း။
  • အလင္းေရာင္ ဒဏ္ကို မခံနိုင္ျခင္း။
  • စိတ္အေျခအေန ေျပာင္းလဲသြားျခင္း။

ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ရဲ႕ ေရာဂါ လကၡဏာေတြကေတာ့ ခ်က္ခ်င္း ျဖစ္လာနို္င္ပါတယ္။ (သို႔) ရက္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာမွ ျဖစ္လာနိုင္ပါတယ္။ ပံုမွန္ေတာ့ ပိုး၀င္ျပီး ၃ရက္မွ ၇ရက္ အတြင္း ျဖစ္လာနိုင္ပါတယ္။

ေမြးကင္းစ နဲ႔ကေလးေလးေတြမွာ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ယမ္းျခင္းရဲ႕ ပံုမွန္ျဖစ္တတ္တဲ့ေရာဂါ လကၡဏာေတြျဖစ္တဲ့ ဖ်ားျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ လည္ဂုတ္ေ တာင့္တင္းေနျခင္း စတဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြက မရွိတတ္ပါဘူး။ (သို႔) ေရာဂါလကၡဏာေတြကို သတိျပဳမိနိုင္ဖို႔ ခက္ခဲနိုင္ပါတယ္။ ကေလးေလးမွာ မလႈပ္မရွား၊ မတက္မၾကြ၊ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္ျခင္း၊အန္ျခင္း(သို႔)အစာ ေကာင္းေကာင္းမစားျခင္းေတြ ျဖစ္နို္င္ပါတယ္။ ငယ္ရြယ္တဲ့ကေလးေတြမွာ ဆရာ၀န္ေတြက ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ယမ္းျခင္းရဲ႕ ေရာဂါ လကၡဏာျဖစ္တဲ့ bulging frontanelle လို႔ေခၚတဲ့ ကေလးရဲ႕ ေခါင္းအေရွ႕ထိပ္ မွာရွိေနတဲ့ ေပ်ာ့ေျပာင္းတဲ့ေနရာတစ္ခုေဖာင္းေနျခင္း (သို႔) ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ တံု႔ျပန္မႈေတြ ရွိေန၊ မေန စမ္းသပ္နိုင္ပါတယ္။သင့္ကေလးမွာ အထက္ပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ရွိေနတယ္လို႔ထင္ရင္ ဆရာ၀န္နဲ႕ခ်က္ခ်င္း ျပသရမွာပါ။

ဘက္တီးယီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ယမ္းျခင္း ရဲ႕ ေနာက္ပိုင္း ျဖစ္တတ္တဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြကေတာ့ အရမ္းျပင္းထန္နို္င္ပါတယ္။ (ဥပမာ- တက္ျခင္း၊ သတိလစ္ေနျခင္း) အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္ ဘယ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ယမ္းတယ္လို႔ သံသယရွိရင္ ဆရာ၀န္ကို ေစာနိုင္သမွ်ေစာေစာ ေတြ႕ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေစာေစာသိရွိျပီးကုသမႈခံယူတာက ဒီအေျခအေနကို ပိုျပီးဆိုးလာျခင္းမွ ကာကြယ္ေပးနိုင္တဲ့ အျပင္ အေရးေပၚအေျခအေနေတြ ျဖစ္မလာေအာင္လည္း တားဆီးေပးနိုင္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေစာနိုင္သမ်ွေစာေစာ ေတြ႕ဆံုျပီး ဒီလို ဆိုးရြားတဲ့ အေျခအေနေတြ ျဖစ္လာမွာကို ကာကြယ္သင့္ပါတယ္။

တကယ္လို႔ သင့္မွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါ လကၡဏာ ရွိေနရင္(သို႔) သိလိုတဲ့ အခ်က္ေတြရွိေနရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေတြ႕ဆံုသင့္ပါတယ္။ လူေတြရဲ႕ ခႏၶာကုိယ္ဟာ တစ္ဦးနဲ႔ တစ္ဦးတံု႔ျပန္မႈခ်င္း မတူပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘယ္ဟာက အေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို ေသခ်ာသိနိုင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲတမ္းေဆြးေႏြးတိုင္ပင္တာ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Bacterial Meningitis (ဘက္တီရီးယား ေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြကေတာ့

  • Streptococcus pneumoniae, pneumococcus ဟုလည္းေခၚသည္။
  • Neisseria meningitidis, meningococcus ဟုလည္းေခၚသည္။
  • Haemophilus influenzae, Hib ဟုလည္းေခၚသည္။
  • Listeria monocytogenes
  • Group B Streptococcus
  • coli

ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြက ကၽြနု္ပ္တို႔ရဲ႕ ခႏၶာကုိယ္နဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္မွာ အသက္ရွင္ေနနိုင္ၾကပါတယ္။ အမ်ားစုမွာေတာ့ အဲဒီ ဘက္တီးရီးယားေတြက ဒုကၡ မေပးနိုင္ပါဘူး။ အဲဒီဘက္တီရီးယားေတြက သင့္ရဲ႕ေသြးေၾကာထဲ၀င္ေရာက္သြားျပီး ဦးေနွာက္နဲ႔ ေက်ာရိုးမ ဆီကို ေရာက္သြားတဲ့အခါမွာမွ ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါး ေရာင္ျခင္း ဆိုတာ ျဖစ္လာပါတယ္။

ဒီလို ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္းမ်ိဳးကို ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ ဘက္တီးရီးယား အမ်ားစုဟာ လူလူခ်င္း နီးကပ္ ထိေတြ႕မႈမွ ကူးစက္ျပန္႕ပြားနိုင္ပါတယ္။ ကူးစက္နိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြကေတာ့

  • ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း။
  • နွာေခ်ျခင္း။
  • နမ္းျခင္း။

ေရာဂါပိုး၀င္ေနတဲ့သူရဲ႕ လည္ေခ်ာင္းထဲက စစ္ထုတ္ရည္ေတြျဖစ္တဲ့ အခၽြဲ၊ သလိပ္ နဲ႔ တံေတြး ေတြမွာ ဘက္တီးယီးယားပိုးမႊားေတြပါလာပါတယ္။ အဲဒီ လူက ေခ်ာင္းဆိုး(သို႔) နွာေခ် လိုက္တဲ့အခါ ဘက္တီးရီးယားေတြက ေလထဲကို ပ်ံ႕နွံ႕သြားပါတယ္။  ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစနို္င္တဲ့ ပိုးေတြဟာ သိပ္ျပီး ပ်ံ႕နွံ႕ကူးစက္ဖို႔ မလြယ္ကူပါဘူး။ တုပ္ေကြးပိုး (ဗိုင္းရပ္စ္)ေတြေလာက္ ဦးေနွာက္ အေျမွးေယာင္ျခင္း ျဖစ္ေစတဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြက ကူးစက္နႈန္းမမ်ားပါဘူး။

ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ျဖစ္ေစတဲ့ ဘက္တီရီးယားတိုင္းက လူတစ္ေယာက္မွ တစ္ေယာက္ဆီကိုပဲ ကူးစက္နုိင္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ listeria လို႔ေခၚတဲ့ ဘက္တီးရီးယားပါတဲ့ အစားအစာ တစ္ခ်ိဳ႕ကို စားျပီးတဲ့အခါမွာလည္း ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစနိုင္ပါတယ္။ အဲဒီ အစာေတြကေတာ့

  • ခ်ိစ္
  • ေဟာ့ေဒါ့
  • ဆန္း၀ွစ္ခ်္ အသားမ်ား

Listeria ေရာဂါပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ျပသနာေတြကေတာ့

  • ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္
  • အသက္ၾကီးသူေတြ
  • ကေလးေလးေတြ စတဲ့သူေတြမွာ အျဖစ္ပိုမ်ားပါတယ္။

ဦေႏွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစနို္င္တဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြဟာ

  • ေခါင္းကြဲျခင္း။
  • ခြဲစိတ္မႈလုပ္ေဆာင္ျခင္း။
  • Sinus အတြင္း ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္း။ စတဲ့ ထိခိုက္မႈေတြ အျပီးမွာ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေတြကို တိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးေလ့ရွိပါတယ္။

ဒီအေျခအေနေတြက သင့္ရဲ႕ ခုခံအားကို က်ဆင္းေစျပီး သင့္ခႏၶာကုိယ္မွာရွိေနတဲ့ သဘာ၀ အတိုက္အခံ၊ အကာအကြယ္ ေတြကို ေနွာက္ယွက္နိုင္ျပီး ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျဖစ္ေစတဲ့ ေရာဂါပိုးအပါအ၀င္ အျခားေရာဂါပိုးေတြ ၀င္ေရာက္နိုင္ေအာင္ တံခါးဖြင့္ထားေပးပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကေလးေလးေတြနဲ႔ နဂို ကတည္းက ခုခံအားနည္းတဲ့သူေတြ မွာ ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ျဖစ္နုိုင္ဖို႔ ပိုမ်ားပါတယ္။ အေရးၾကီးတာတစ္ခုက ေရာဂါပိုး၀င္ရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းကို ေျပာဖို႔ခက္ခဲနိုင္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Bacterial Meningitis (ဘက္တီရီးယား ေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

  1. pneumoniae, group B Streptococcus, N. meningitidis, H. influenzae, နဲ႔ L. monocyteogenes စတဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ျဖစ္သူ ၄၁၀၀ ေလာက္မွာ ေသဆံုးသူ ၅၀၀ ေလာက္ပါ၀င္ေနတာကို ၂၀၀၃ ခုနွစ္ နဲ႔ ၂၀၀၇ ခုနွစ္အတြင္း တစ္နွစ္စီမွာ ေတြ႕ရပါတယ္။

သို႔ေပမယ့္လည္း ဒီေရာဂါကုိ ျဖစ္ဖို႔အားေပးေနတဲ့ အခ်က္ေတြကို ေလ်ွာ့ခ် ျခင္းအားျဖင့္ ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္လိုက္နိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ ရရွိနိုင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Bacterial Meningitis (ဘက္တီရီးယား ေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ယမ္းျခင္း ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ ရုတ္တရက္ဖ်ားျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ နဲ႔ လည္ဂုတ္ ေတာင့္တင္းေနျခင္း ေတြပါ၀င္ပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလမွာ အျခားေရာဂါလကၡဏာေတြလည္း ထပ္ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ အဲဒီ လကၡဏာေတြကေတာ့

  • ပ်ိဳ႕အန္ခ်င္စိတ္ျဖစ္ေပၚျခင္း။
  • အန္ျခင္း။
  • အလင္းေရာင္ ဒဏ္ကို မခံနိုင္ျခင္း။
  • စိတ္အေျခအေန ေျပာင္းလဲသြားျခင္း။

ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ရဲ႕ ေရာဂါ လကၡဏာေတြကေတာ့ ခ်က္ခ်င္း ျဖစ္လာနို္င္ပါတယ္။ (သို႔) ရက္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာမွ ျဖစ္လာနိုင္ပါတယ္။ ပံုမွန္ေတာ့ ပိုး၀င္ျပီး ၃ရက္မွ ၇ရက္ အတြင္း ျဖစ္လာနိုင္ပါတယ္။

ေမြးကင္းစ နဲ႔ကေလးေလးေတြမွာ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ယမ္းျခင္းရဲ႕ ပံုမွန္ျဖစ္တတ္တဲ့ေရာဂါ လကၡဏာေတြျဖစ္တဲ့ ဖ်ားျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ လည္ဂုတ္ေ တာင့္တင္းေနျခင္း စတဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြက မရွိတတ္ပါဘူး။ (သို႔) ေရာဂါလကၡဏာေတြကို သတိျပဳမိနိုင္ဖို႔ ခက္ခဲနိုင္ပါတယ္။ ကေလးေလးမွာ မလႈပ္မရွား၊ မတက္မၾကြ၊ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္ျခင္း၊အန္ျခင္း(သို႔)အစာ ေကာင္းေကာင္းမစားျခင္းေတြ ျဖစ္နို္င္ပါတယ္။ ငယ္ရြယ္တဲ့ကေလးေတြမွာ ဆရာ၀န္ေတြက ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ယမ္းျခင္းရဲ႕ ေရာဂါ လကၡဏာျဖစ္တဲ့ bulging frontanelle လို႔ေခၚတဲ့ ကေလးရဲ႕ ေခါင္းအေရွ႕ထိပ္ မွာရွိေနတဲ့ ေပ်ာ့ေျပာင္းတဲ့ေနရာတစ္ခုေဖာင္းေနျခင္း (သို႔) ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ တံု႔ျပန္မႈေတြ ရွိေန၊ မေန စမ္းသပ္နိုင္ပါတယ္။သင့္ကေလးမွာ အထက္ပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ရွိေနတယ္လို႔ထင္ရင္ ဆရာ၀န္နဲ႕ခ်က္ခ်င္း ျပသရမွာပါ။

ဘက္တီးယီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ယမ္းျခင္း ရဲ႕ ေနာက္ပိုင္း ျဖစ္တတ္တဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြကေတာ့ အရမ္းျပင္းထန္နို္င္ပါတယ္။ (ဥပမာ- တက္ျခင္း၊ သတိလစ္ေနျခင္း) အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္ ဘယ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ယမ္းတယ္လို႔ သံသယရွိရင္ ဆရာ၀န္ကို ေစာနိုင္သမွ်ေစာေစာ ေတြ႕ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္ျပသင့္သလဲ?

ေစာေစာသိရွိျပီးကုသမႈခံယူတာက ဒီအေျခအေနကို ပိုျပီးဆိုးလာျခင္းမွ ကာကြယ္ေပးနိုင္တဲ့ အျပင္ အေရးေပၚအေျခအေနေတြ ျဖစ္မလာေအာင္လည္း တားဆီးေပးနိုင္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေစာနိုင္သမ်ွေစာေစာ ေတြ႕ဆံုျပီး ဒီလို ဆိုးရြားတဲ့ အေျခအေနေတြ ျဖစ္လာမွာကို ကာကြယ္သင့္ပါတယ္။

တကယ္လို႔ သင့္မွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါ လကၡဏာ ရွိေနရင္(သို႔) သိလိုတဲ့ အခ်က္ေတြရွိေနရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေတြ႕ဆံုသင့္ပါတယ္။ လူေတြရဲ႕ ခႏၶာကုိယ္ဟာ တစ္ဦးနဲ႔ တစ္ဦးတံု႔ျပန္မႈခ်င္း မတူပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘယ္ဟာက အေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို ေသခ်ာသိနိုင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲတမ္းေဆြးေႏြးတိုင္ပင္တာ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရာမ်ား။

ကို ဘာေတြက ျဖစ္ေစသလဲ?

ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြကေတာ့

  • Streptococcus pneumoniae, pneumococcus ဟုလည္းေခၚသည္။
  • Neisseria meningitidis, meningococcus ဟုလည္းေခၚသည္။
  • Haemophilus influenzae, Hib ဟုလည္းေခၚသည္။
  • Listeria monocytogenes
  • Group B Streptococcus
  • coli

ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြက ကၽြနု္ပ္တို႔ရဲ႕ ခႏၶာကုိယ္နဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္မွာ အသက္ရွင္ေနနိုင္ၾကပါတယ္။ အမ်ားစုမွာေတာ့ အဲဒီ ဘက္တီးရီးယားေတြက ဒုကၡ မေပးနိုင္ပါဘူး။ အဲဒီဘက္တီရီးယားေတြက သင့္ရဲ႕ေသြးေၾကာထဲ၀င္ေရာက္သြားျပီး ဦးေနွာက္နဲ႔ ေက်ာရိုးမ ဆီကို ေရာက္သြားတဲ့အခါမွာမွ ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါး ေရာင္ျခင္း ဆိုတာ ျဖစ္လာပါတယ္။

ဒီလို ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္းမ်ိဳးကို ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ ဘက္တီးရီးယား အမ်ားစုဟာ လူလူခ်င္း နီးကပ္ ထိေတြ႕မႈမွ ကူးစက္ျပန္႕ပြားနိုင္ပါတယ္။ ကူးစက္နိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြကေတာ့

  • ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း။
  • နွာေခ်ျခင္း။
  • နမ္းျခင္း။

ေရာဂါပိုး၀င္ေနတဲ့သူရဲ႕ လည္ေခ်ာင္းထဲက စစ္ထုတ္ရည္ေတြျဖစ္တဲ့ အခၽြဲ၊ သလိပ္ နဲ႔ တံေတြး ေတြမွာ ဘက္တီးယီးယားပိုးမႊားေတြပါလာပါတယ္။ အဲဒီ လူက ေခ်ာင္းဆိုး(သို႔) နွာေခ် လိုက္တဲ့အခါ ဘက္တီးရီးယားေတြက ေလထဲကို ပ်ံ႕နွံ႕သြားပါတယ္။  ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစနို္င္တဲ့ ပိုးေတြဟာ သိပ္ျပီး ပ်ံ႕နွံ႕ကူးစက္ဖို႔ မလြယ္ကူပါဘူး။ တုပ္ေကြးပိုး (ဗိုင္းရပ္စ္)ေတြေလာက္ ဦးေနွာက္ အေျမွးေယာင္ျခင္း ျဖစ္ေစတဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြက ကူးစက္နႈန္းမမ်ားပါဘူး။

ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ျဖစ္ေစတဲ့ ဘက္တီရီးယားတိုင္းက လူတစ္ေယာက္မွ တစ္ေယာက္ဆီကိုပဲ ကူးစက္နုိင္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ listeria လို႔ေခၚတဲ့ ဘက္တီးရီးယားပါတဲ့ အစားအစာ တစ္ခ်ိဳ႕ကို စားျပီးတဲ့အခါမွာလည္း ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစနိုင္ပါတယ္။ အဲဒီ အစာေတြကေတာ့

  • ခ်ိစ္
  • ေဟာ့ေဒါ့
  • ဆန္း၀ွစ္ခ်္ အသားမ်ား

Listeria ေရာဂါပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ျပသနာေတြကေတာ့

  • ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္
  • အသက္ၾကီးသူေတြ
  • ကေလးေလးေတြ စတဲ့သူေတြမွာ အျဖစ္ပိုမ်ားပါတယ္။

ဦေႏွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစနို္င္တဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြဟာ

  • ေခါင္းကြဲျခင္း။
  • ခြဲစိတ္မႈလုပ္ေဆာင္ျခင္း။
  • Sinus အတြင္း ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္း။ စတဲ့ ထိခိုက္မႈေတြ အျပီးမွာ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေတြကို တိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးေလ့ရွိပါတယ္။

ဒီအေျခအေနေတြက သင့္ရဲ႕ ခုခံအားကို က်ဆင္းေစျပီး သင့္ခႏၶာကုိယ္မွာရွိေနတဲ့ သဘာ၀ အတိုက္အခံ၊ အကာအကြယ္ ေတြကို ေနွာက္ယွက္နိုင္ျပီး ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျဖစ္ေစတဲ့ ေရာဂါပိုးအပါအ၀င္ အျခားေရာဂါပိုးေတြ ၀င္ေရာက္နိုင္ေအာင္ တံခါးဖြင့္ထားေပးပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကေလးေလးေတြနဲ႔ နဂို ကတည္းက ခုခံအားနည္းတဲ့သူေတြ မွာ ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ျဖစ္နုိုင္ဖို႔ ပိုမ်ားပါတယ္။ အေရးၾကီးတာတစ္ခုက ေရာဂါပိုး၀င္ရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းကို ေျပာဖို႔ခက္ခဲနိုင္ပါတယ္။

 ျဖစ္ဖို႔ အားေပးေနေသာ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား။

ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ဘာေတြက   ျဖစ္ဖို႔ အားေပးေနသလဲ?

ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါး ေရာင္ယမ္းျခင္း ျဖစ္ဖို႔ အားသာေနတဲ့ အေျခအေန တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့

  • အသက္အရြယ္ : ကေလးေလးေတြ က အျခားအသက္အရြယ္ေတြထက္ပိုျပီး ဘက္တီးရီးယားေတြေၾကာင့့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ျဖစ္ဖို႔ ျဖစ္နို္င္ေခ်ပိုမ်ားပါတယ္။ သို႔ေပမယ့္လည္း ဘယ္အသက္အရြယ္မဆို မွာေတာ့ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။
  • လူစုလူေ၀းရွိေသာ ေနရာမ်ားသြားလာျခင္း။ ကူးစက္နုိင္တဲ့ေရာဂါေတြဟာ လူထူထပ္တဲ့ေနရာေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။
  • အခ်ိဳ႕ေသာ ေရာဂါ အေျခအေနမ်ား။ အခ်ိဳ႕ေသာ ေရာဂါေတြ၊ ေဆးေတြ၊ ခြဲစိတ္မႈေတြ ရွိဖူးတဲ့သူေတြမွာ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ပို အျဖစ္မ်ားနိုင္ပါတယ္။
  • ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ ပိုးမႊားေတြနဲ႔ အလုပ္လုပ္ေဆာင္ေနရျခင္း။ ေသးငယ္တဲ့ သက္ရွိေတြကို ေလ့လာတဲ့ပညာရွင္ ေတြအေနနဲ႔ ေန႕စဥ္ ဘက္တီးရီးယားေတြနဲ႕ ထိေတြ႕ေနရတဲ့အတြက္ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္နုိင္ေခ်မ်ား ေစနုိင္ပါတယ္။
  • ခရီးသြားျခင္း။ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ျဖစ္နိုင္ေခ်ရွိတဲ့ sub-Saharan အာဖရိက ( အထူးသျဖင့္ ေျခာက္ေသြ႕ရာသီေတြမွာ) ၊ (သို႔) Mecca ( တစ္နွစ္တစ္ခါ အစၥလမ္ လူမ်ိဳးမ်ား စုဆည္းခ်ိန္) စတဲ့ေနရာေတြကို ခရီးသြားတဲ့သူေတြအတြက္ meningococcal ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ျဖစ္နိုင္ေခ် ပိုမ်ားပါတယ္။

ေရာဂါအမည္တပ္ျခင္း နွင့္ ကုသျခင္း။

ေအာက္ပါ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြက ေဆးပညာအၾကံေပးခ်က္ အတြက္ အစားထိုးအသံုးျပဳရန္မဟုတ္ပါ။ ေနာက္ထပ္ ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ ရဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲတမ္းေတြ႕ဆံု ေဆြးေႏြးရပါမယ္။

ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ကို ဘယ္လို ေရာဂါအမည္ သတ္မွတ္မလဲ?

ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းျဖစ္ေနတယ္လို႔ သံသယရွိေနတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေသြး(သို႔) ရိုးတြင္းျခင္ဆီ နမူနာကို ယူျပီး စစ္ေဆးဖို႔ ဓါတုစစ္ေဆးခန္းကို ပို႕ေဆာင္ရပါမယ္။ ဆရာ၀န္ေတြကို ဘယ္လိုကုသရမယ္၊ ဘယ္ေလာက္ေရာဂါ အေျခအေနဆိုးနိုင္တယ္ ဆိုတာေတြ သိနိုင္ေအာင္ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ျဖစ္ရတဲ့ အဓိက အေၾကာင္းအရင္းကို သိရဖို႔က အေရးၾကီးပါတယ္။ ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း အတြက္ဆိုရင္ ပိုးသတ္ေဆးေတြက အေျခအေန အရမ္းမဆိုးသြားေအာင္ နဲ႔ ေရာဂါကိ္ု ဘယ္ဘက္တီးရီးယားက ျဖစ္ေစသလဲ ဆိုတဲ့ အေပၚမူတည္ျပီး လူတစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး ထိေတြ႕မႈ မွ ေရာဂါ ျဖစ္လာနိုင္ေခ်ကို လည္း ေလ်ာ့နည္းေစနိုင္ပါတယ္။

ဘက္တီးရီးယားရွိတယ္ဆိုရင္ သူတို႔ကို စစ္ေဆးေမြးျမဴနိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ခြဲခန္းမွာ ဘက္တီးရီးယား ေမြးျမဴျခင္းက ဘက္တီးရီးယား ရွိေၾကာင္း အတည္ျပဳဖို႔အတြက္၊ ေရာဂါကို ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ ဘက္တီးရီးယား အမ်ိဳးအစား အတိအက်ခြဲျခားဖို႔အတြက္ နဲ႕ ဘယ္ ပိုးသတ္ေဆးကို အသံုးျပဳတာက အေကာင္းဆံုး လည္းဆိုတာကို သိနိုင္ဖို႔ အတြက္ အေရးၾကီးပါတယ္။ ပိုးေမြးျခင္းက ဘက္တီးရီးယား အမ်ိဳးအစားကို မျပနိုင္ရင္ အျခားစစ္ေဆးခ်က္ေတြကို လုပ္ေဆာင္ရနိုင္ပါတယ္။

Bacterial Meningitis (ဘက္တီရီးယား ေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ပိုးသတ္ေဆးေတြနဲ႕ ကုသနိုင္ပါတယ္။ အေရးၾကီးတာတစ္ခုက တတ္နိုင္သမ်ွ အျမန္ဆံုးကုသမႈ ေတြခံယူဖို႔ပါပဲ။

 

ေနထိုင္မႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းမ်ားႏွင့္အိမ္သံုးေဆးနည္းလမ္း။

 

ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးနို္င္မယ့္ ေနထိုင္မႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းေတြနဲ႔ အိမ္သံုးေဆးနည္းလမ္းေတြက ဘာေတြလဲ?

တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ေတြကို ကာကြယ္ေဆးထိုးထားျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္နိုင္ပါတယ္။ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ကို ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ pneumococcus ရယ္ meningococcus နဲ႔ Hib စတဲ့ ဘက္တီးရီးယားပိုးေတြကို ကာကြယ္နိုင္တဲ့ ကာကြယ္ေဆးေတြရွိပါတယ္။ ကာကြယ္ေဆးေတြဟာ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းကို ကာကြယ္နိုင္ဖို႔ အဓိက အခ်က္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ သင့္အတြက္၊ သင့္ကေလးအတြက္ ကာကြယ္ေဆးေတြကို ေနာက္ဆံုးေပၚ ထုတ္လုပ္ထားတာဟုတ္၊ မဟုတ္ ေသခ်ာသိနုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္ကို ျပသ သင့္ပါတယ္။

သင့္မွာ ေမးစရာေမးခြန္းေတြ ရွိေနပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ေတြ႕ဆံု ေဆြးေႏြးျပီး သင့္အတြက္ ပိုေကာင္းမြန္တဲ့ အေျဖကိုရွာေဖြ နိုင္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ