Attention Deficit Hyperactive Disorder (Adhd) (လႈပ္ရွားလြန္းျပီးအာရံုမစိုက္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Attention Deficit Hyperactive Disorder (Adhd) (လႈပ္ရွားလြန္းျပီးအာရံုမစိုက္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

ADHD လို႔ လူသိမ်ားတဲ့ လႈပ္ရွားလြန္းျပီး အာရံုမစိုက္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါဟာ စိတ္ျမန္လက္ျမန္ရွိျခင္း၊ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္ျခင္း၊ အာရံုမစိုက္ႏိုင္ျခင္း ဆိုတဲ့ စရိုက္လကၡဏာေတြ ေပါင္းစုေနတဲ့ စိတ္နဲ႔အျပဳအမူပိုင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ကေလးေတြမွာ အမ်ားဆံုးေတြ႕ရတတ္ေပမယ့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္နဲ႔ လူၾကီးျဖစ္တဲ့အထိ ေရာဂါလကၡဏာေတြ မေပ်ာက္ဘဲ က်န္ေနတတ္ပါတယ္။

ADHD ကို အမ်ိဳးအစား သံုးမ်ိဳး ခြဲျခားထားပါတယ္။

ဂနာမျငိမ္မႈပိုမိုျပင္းထန္တဲ့ ADHD – ဒီအမ်ိဳးအစား ADHDရွိသူေတြမွာ ဂနာမျငိမ္ျဖစ္တဲ့လကၡဏာနဲ႔ စိတ္ျမန္လက္ျမန္အျပဳအမူေတြကို အဓိကေတြ႕ရေလ့ရွိပါတယ္။

အာရံုမစိုက္ႏိုင္မႈပိုမိုျပင္းထန္တဲ့ ADHD – ဂနာမျငိမ္မႈပိုမိုျပင္းထန္တဲ့ ADHD ရွိသူေတြမွာ ပူးတြဲေတြ႕ရတတ္တဲ့ ျပႆနာျဖစ္ပါတယ္။

လကၡဏာသံုးမ်ိဳးေပါင္း ADHD – အထက္မွာေျပာခဲ့တဲ့ လကၡဏာသံုးမ်ိဳးလံုး တျပိဳင္တည္းရွိေနတဲ့ ADHD ျဖစ္ပါတယ္။

 

Attention Deficit Hyperactive Disorder (Adhd) (လႈပ္ရွားလြန္းျပီးအာရံုမစိုက္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ADHD ဟာ အလြန္အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ကေလးေတြမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုး က်န္းမာေရးျပႆနာေတြထဲက တစ္ခုလို႔ေတာင္ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Attention Deficit Hyperactive Disorder (Adhd) (လႈပ္ရွားလြန္းျပီးအာရံုမစိုက္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ADHD ရဲ႕ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

ၪာဏ္အားသံုးျပီး အခ်ိန္ၾကာၾကာလုပ္ေဆာင္ရတဲ့ (အိမ္စာကဲ့သို႔) အလုပ္တာ၀န္ေတြကို မႏွစ္သက္ျခင္း၊ မလုပ္ျခင္း

အသင္းအဖြဲ႕ႏွင့္မေနတတ္ျခင္း

ညႊန္ၾကားခ်က္ေတြကို မလိုက္နာျခင္း၊ ေက်ာင္းစာ၊ အိမ္အလုပ္ေတြကို ျပီးေအာင္မလုပ္ျခင္း၊ ဘယ္အရာကိုမွ အာရံုမစိုက္ႏိုင္ျခင္း၊ အာရံုပ်ံ႕လြယ္ျခင္း

သူမ်ားစကားေျပာေနစဥ္ နားမေထာင္ျခင္း

ေမ့တတ္ျခင္း

အာရံုေျပာင္းလြယ္ျခင္း

အျငိမ္မေနသည့္လကၡဏာမ်ား

အျမဲလႈပ္ရြေနျခင္း

စကားမ်ားျခင္း

ကိုယ့္အလွည့္ေရာက္ေအာင္ မေစာင့္ႏိုင္ျခင္း

ျငိမ္ျငိမ္မထိုင္ႏိုင္ျခင္း၊ ေျခလႈပ္လက္လႈပ္ လုပ္ေနျခင္း၊ ဂနာမျငိမ္ျခင္း

ျငိမ္ျငိမ္ထိုင္ခိုင္းေသာ္လည္း မတ္တပ္ထထရပ္ျခင္း

ပတ္ေျပးေနျခင္း၊ ဟိုတြယ္သည္တက္လုပ္ျခင္း

ျငိမ္ျငိမ္သက္သက္ မကစားတတ္ျခင္း၊ အနားမယူတတ္ျခင္း

ေမးခြန္းမေမးခင္ ေျဖခ်င္ရာေျဖျခင္း

စကားလုေျပာျခင္း၊ စကားျဖတ္ေျပာျခင္း

ADHD ရွိသူေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ ဘာကိုမွဂရုမစိုက္တဲ့ အျပဳအမႈေတြေၾကာင့္ မလိုလားအပ္တဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးေတြ ၾကံဳေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ကေလးမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

တကယ္လို႔ သင့္ကေလးရဲ႕ အျပဳအမူဟာ သင့္အေပၚ ထူးထူးျခားျခား သက္ေရာက္မႈရွိလာျပီဆိုရင္ သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။ ADHD ဟာ သင့္ေတာ္တဲ့ ေဆး၀ါး၊ အကူအညီ ရယူျပီး ထိန္းခ်ဳပ္လို႔ရတဲ့ ျပႆနာတစ္ခုဆိုတာ သတိျပဳသင့္ပါတယ္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Attention Deficit Hyperactive Disorder (Adhd) (လႈပ္ရွားလြန္းျပီးအာရံုမစိုက္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ဘယ္အရာေတြက ADHD ျဖစ္ေစတယ္ ဆိုတာနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး သတင္းအခ်က္အလက္ လံုလံုေလာက္ေလာက္ မသိရေသးရဘူး။ ဒါေပမယ့္ သိပၸံပညာရွင္ေတြကေတာ့ ဦးေႏွာက္ရဲ႕ ဓာတုပစၥည္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္မႈရွိလိမ့္မယ္လို႔ ယံုၾကည္ထားပါတယ္။ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ဦးေႏွာက္မွာရွိတဲ့ ဓာတုပစၥည္းေတြ မွ်ေျခပ်က္သြားတဲ့အခါ ဒီလူရဲ႕ အျပဳအမူအေပၚ သက္ေရာက္မႈရွိႏိုင္တဲ့အတြက္ ဒီလိုယူဆၾကျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Attention Deficit Hyperactive Disorder (Adhd) (လႈပ္ရွားလြန္းျပီးအာရံုမစိုက္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ADHD ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

မ်ိဳးရိုးဗီဇ (ADHD ဟာ မ်ိဳးရိုးလိုက္တတ္ပါတယ္)

ပတ္၀န္းက်င္ႏွင့္ထိေတြ႕မႈ အထူးသျဖင့္ ခဲဓာတ္ႏွင့္ ထိေတြ႕ျခင္း

ကိုယ္၀န္ေဆာင္စဥ္ မိခင္က အရက္ သို႔မဟုတ္ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း

ဦးေႏွာက္ထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္း

ေပါင္မျပည့္၊ လမေစ့ဘဲ ေမြးျခင္း

အထက္ပါျဖစ္ပြားႏိုင္ေခ်မ်ား မရိွျခင္းေၾကာင့္ သင့္ကေလးမွာ ADHD မျဖစ္ဘူးလုိ႕ ေျပာလို႕မရႏိုင္ပါဘူး။ ဒီအခ်က္လက္မ်ားဟာ မွီျငမ္းၾကည္႕ရႈဖို႕အတြက္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အေသးစိတ္သိရိွလိုပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ တိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးဖုိ႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Attention Deficit Hyperactive Disorder (Adhd) (လႈပ္ရွားလြန္းျပီးအာရံုမစိုက္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ADHD ဟုတ္မဟုတ္သိရဖို႔ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈေတြ ျပဳလုပ္ႏို္င္ေပမယ့္ မ်ားေသာအားျဖင့္ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ အျပဳအမူနဲ႔ တခ်ိဳ႕ေသာအေျခအေနေတြကို ဘယ္လိုတံု႔ျပန္တယ္ဆိုတာကို အနီးကပ္ေလ့လာျပီး ADHD ဟုတ္မဟုတ္ အတည္ျပဳတာျဖစ္ပါတယ္။

 

ေရာဂါရွာေဖြစမ္းသပ္ျခင္း – သင့္ရဲ႕ဆရာ၀န္အေနနဲ႕ ADHD လို လကၡဏာမ်ိဳးျပတတ္တဲ့ အျခားေရာဂါေတြ ရွိမရွိသိရေအာင္ ဓာတ္မွန္၊ CT scan စသည္ျဖင့္ ရိုက္ဖို႔၊ ေသြးစစ္ဖို႔ အၾကံျပဳပါလိမ့္မယ္။

ေရာဂါရာဇ၀င္ေမးျမန္းျခင္း – ကေလးမွာ လက္ရွိျဖစ္ေနတဲ့ က်န္းမာေရးျပႆနာေတြ၊ မိသားစု က်န္းမာေရးအေျခအေန၊ ေက်ာင္းမွတ္တမ္းေတြ စတာေတြအေၾကာင္း ေမးျမန္းတဲ့အျပင္ ကေလးရဲ႕ မိသားစု၀င္ေတြ၊ ဆရာဆရာမေတြ၊ ကေလးထိန္း၊ နည္းျပဆရာ စတဲ့ ကေလးနဲ႔နီးစပ္သူေတြကို ေမးျမန္းတာ၊ ေမးခြန္းလႊာေျဖခိုင္းတာေတြ ျပဳလုပ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) စာအုပ္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ ADHD သတ္မွတ္ခ်က္နဲ႔ ကိုက္ညီျပီးျဖစ္ေစ

ကေလးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို စုေဆာင္းအကဲျဖတ္တဲ့ အဆင့္လိုက္အမွတ္ေပးစနစ္ေတြကို အသံုးျပဳျပီးျဖစ္ေစ ADHD ဟုတ္မဟုတ္ အတည္ျပဳႏိုင္ပါတယ္။

Attention Deficit Hyperactive Disorder (Adhd) (လႈပ္ရွားလြန္းျပီးအာရံုမစိုက္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ADHD အတြက္ စံကုသမႈေတြကေတာ့ ေဆး၀ါးကုသျခင္း၊ အသိပညာေပးျခင္း၊ ေလ့က်င့္ျခင္းနဲ႔ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးျခင္းတို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

 

ေဆးေသာက္ျခင္းအားျဖင့္ အာရံုမစိုက္ႏိုင္ျခင္းနဲ႔ ဂနာမျငိမ္ျခင္း လကၡဏာေတြကို သက္သာေစႏိုင္ပါတယ္။

ဥပမာ

  • Dextroamphetamine (Dexedrine)၊ dextroamphetamine-amphetamine (Adderall)၊ lisdexamfetamine (Vyvanse) အစရွိတဲ့ Amphetamine အုပ္စု၀င္ ေဆး၀ါးမ်ား
  • Methylphenidate (Concerta, Metadate, Ritalin, others) and dexmethylphenidate (Focalin) စတဲ့ Methylphenidate အုပ္စု၀င္ ေဆး၀ါးမ်ား
  • Atomoxetine (Strattera).
  • Bupropion (Wellbutrin, others) အစရွိတဲ့ စိတ္က်ေ၀ဒနာ သက္သာေဆးမ်ား
  • Guanfacine (Intuniv, Tenex)
  • Clonidine (Catapres, Kapvay)

 

အျခားေသာ ကုသမႈနည္းလမ္းေတြကေတာ့

 

ေယာဂက်င့္ျခင္း သို႔မဟုတ္ တရားမွတ္ျခင္းအားျဖင့္ ကေလးေတြကို စိတ္ေျပေလ်ာ့ေစျပီး စည္းကမ္းလိုက္နာေစႏိုင္ပါတယ္။

ဓာတ္စာ – ADHD အတြက္ အထူးျပဳလုပ္ထားတဲ့ ဓာတ္စာေတြမွာ သၾကားဓာတ္နဲ႔ ဂ်ံဳ၊ ႏို႔၊ ဥ စတဲ့ ေန႔စဥ္စားသံုးေနက် အာဟာရေတြပါ၀င္ပါတယ္။

ဗီတာမင္၊ သတၱဳဓာတ္နဲ႔ အျခားအာဟာရဓာတ္ေတြ ပါ၀င္ျပဳလုပ္ထားတဲ့ မွတ္ပံုတင္ျပီး ျဖည့္စြက္စာေတြဟာလည္း ADHD ကေလးေတြအတြက္ ကုသမႈတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ကေလးရဲ႕ဦးေႏွာက္ ပံုမွန္ အလုပ္လုပ္ေစဖို႔အတြက္ေတာ့ Omega-3 oil လို fatty acid ေတြ အဓိကလုိအပ္ပါတယ္။

ကေလးေတြရဲ႕ ဦးေႏွာက္အေရွ႕ျခမ္းက လႈပ္ရွားမႈလႈိင္းေတြ ပံုမွန္ျဖစ္ေနေအာင္ အာရံုေၾကာတုန္႔ျပန္မႈ ေလ့က်င့္ခန္းေတြက အကူအညီေပးႏိုင္ပါတယ္။

ဒီလိုကုသမႈေတြအျပင္ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ေစျခင္းဟာလည္း ကေလးေတြရဲ႕ အျပဳအမႈအေပၚ ေကာင္းတဲ့အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ ရရွိေစမွာျဖစ္ပါတယ္။

 

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက ADHD ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ ADHD ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

 

အျပဳအမူဆိုင္ရာကုထံုး – ဒီကုထံုးဟာ ကေလးရဲ႕ မိဘနဲ႔ ဆရာဆရာမေတြကို အခက္အခဲျဖစ္လာတဲ့ အေျခအေနေတြမွာ က်င့္သံုးဖို႔ ဆုေပးစနစ္၊ အနားယူခ်ိန္ေပးျခင္း စတဲ့ အျပဳအမူေျပာင္းလဲျခင္းဆိုင္ရာ နည္းလမ္းေတြ သင္ၾကားျပသ အသံုးျပဳေစျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

စိတ္ကုထံုး – ဒီကုထံုးကေတာ့ ADHD ရွိတဲ့ အသက္ၾကီးတဲ့ ကေလးေတြကို သူတို႔အတြက္ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစတဲ့ ကိစၥေတြအေၾကာင္း ေျပာျပေစျပီး သူတို႔မွာျဖစ္ေနတဲ့ မေကာင္းတဲ့ အျပဳအမူပံုစံေတြကို ကိုယ္တိုင္ရွာေဖြသတိျပဳရင္း ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းဖို႔ နည္းလမ္းေတြ သင္ျပေပးျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။

အုပ္ထိန္းမႈပံုစံေလ့က်င့္ျခင္း – မိဘေတြအေနနဲ႔ မိမိတုိ႔သားသမီးေတြရဲ႕ အျပဳအမူေတြကို နားလည္လမ္းျပႏိုင္ေအာင္ နည္းလမ္းေတြ သင္ျပေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

မိသားစုကုထံုး – ADHD ကေလးေၾကာင့္ ရလာတဲ့ စိတ္ဖိစီးမႈေတြကို ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔ ကေလးရဲ႕ မိဘ၊ ညီအစ္ကိုေမာင္ႏွမေတြကို ကူညီေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

လူမႈဆက္ဆံေရးေလ့က်င့္ျခင္း – ADHD ကေလးေတြ လႈမႈဆက္ဆံေရးပိုင္းမွာ လိုက္နာရမယ့္ အျပဳအမူေတြကို တန္ဖိုးထားလိုက္နာတတ္ေအာင္ သင္ျပေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

 

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ မတ် 15, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း မတ် 15, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ