Antibiotic Associated Diarrhea (ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္း)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Antibiotic Associated Diarrhea (ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) ကဘာလဲ။

Antibiotic associated diarrhea ဆိုတာကေတာ့ ပဋိဇီဝေဆး (ပိုးသတ္ေဆး)ေတြ ေသာက္သံုးၿပီး မၾကာခင္မွာ တစ္ရက္ကို သံုးႀကိမ္နဲ႔အထက္ ဝမ္းအရည္ခ်ည္းသြားျခင္းကို ဆိုလိုတာပါ။

အမ်ားအားျဖင့္ေတာ့ ဒီအေျခအေနက မျပင္းထန္တတ္ဘဲ ကုသမႈလည္း မလိုအပ္ပါဘူး။ ဝမ္းပ်က္ျခင္းဟာ ပဋိဇီဝေဆး မေသာက္ေတာ့တဲ့ ရက္အနည္းငယ္အတြင္း ရပ္တန္႔သြားမွာပါ။ ပိုၿပီးျပင္းထန္တဲ့ အေျခအေနေတြမွာေတာ့ ေဆးေသာက္ေနတာကို ရပ္ပစ္ဖို႔ သို႔မဟုတ္ ေဆးေျပာင္းေသာက္ဖို႔ လိုအပ္ပါလိမ့္မယ္။

Antibiotic Associated Diarrhea (ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါဟာ အလြန္အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Antibiotic Associated Diarrhea (ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

ဝမ္းပ်က္ျခင္း (ဝမ္းေပ်ာ့ျခင္း)

အူမႀကီးလႈပ္ရွားမႈ မၾကာခဏပိုျဖစ္ျခင္း

ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္းဟာ ပဋိဇီဝေဆးေတြေသာက္သံုးၿပီး တစ္ပတ္အၾကာမွာ ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလမွာေတာ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္းနဲ႔ အျခားလကၡဏာေတြဟာ ေဆးေသာက္ၿပီးတဲ့ ရက္ေတြ ၊ ရက္သတၱပတ္ေတြ ေက်ာ္လြန္သြားတာေတာင္ ေပၚမလာတတ္တာမ်ိဳးလည္း ရွိပါတယ္။

  1. difficile ဆိုတာဟာ antibiotic-associated colitis ေတြကိုျဖစ္ေစတဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြထုတ္ေပးႏုိင္တဲ့ အဆိပ္ဓာတ္တစ္ခုျဖစ္ၿပီး ပဋိဇီဝကုထံုးေတြက သင့္ရဲ႕ အူလမ္းေၾကာင္းမွာရွိတဲ့ ဘက္တီးရီးယား အေကာင္းေတြ၊ အဆိုးေတြကို မညီမွ်ေစတဲ့အခါမွာ ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။ ဝမ္းပ်က္တာအျပင္ C.difficile က

ဗိုက္ေအာက္ပိုင္းနာျခင္း၊ ေအာင့္ျခင္း

မျပင္းထန္တဲ့အဖ်ားရွိျခင္း

ေအာ့အန္ျခင္း

အစာစားခ်င္စိတ္မရွိျခင္း စတာေတြကို ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။

ဘယ္လို ဝမ္းပ်က္ျခင္းပဲျဖစ္ျဖစ္ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာကေတာ့ အရည္ေတြ အလြန္အကၽြံဆံုးရံႈးျခင္းနဲ႔ ေရဓာတ္နည္းျခင္းပါပဲ။ ျပင္းထန္တဲ့ ေရဓာတ္ဆံုးရံႈးျခင္းဟာ အသက္အႏၱရာယ္ကို ထိခိုက္ႏုိင္ပါတယ္။ လကၡဏာေတြမွာေတာ့ ခံတြင္းအလြန္ေျခာက္ျခင္း၊ ေရဆာလြန္းျခင္း၊ ဆီးအနည္းငယ္သာသြားျခင္း၊ သို႔မဟုတ္ ဆီးလံုးဝမသြားျခင္းနဲ႔ အားနည္းျခင္း စတာေတြ ပါဝင္ပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Antibiotic Associated Diarrhea (ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ဘာေၾကာင့္ျဖစ္ရတယ္ဆိုတာကိုေတာ့ အျပည့္အဝနားမလည္ႏုိင္ေသးပါဘူး။ ပဋိဇီဝေဆးေတြက သင့္ရဲ႕ အူလမ္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္က ဘက္တီးရီးယား အေကာင္းနဲ႔ အဆိုးရဲ႕ မွ်ေခ်ကို ဖ်က္ဆီးလိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာ ျဖစ္လာတယ္လို႔သာ ယူဆၾကပါတယ္။

ပဋိဇီဝေဆးေတြအားလံုးဟာ ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္းကိုျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ပဋိဇီဝေဆးေတြကေတာ့

  • cefixime (Suprax) cefpodoxime ကဲ့သုိ႔ေသာ Cephalosporinsမ်ား
  • amoxicillin (Amoxil, Larotid, others) ႏွင့္ ampicillin ကဲ့သို႔ေသာ ပင္နီဆလင္ေဆးမ်ား

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Antibiotic Associated Diarrhea (ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳး ျဖစ္ခဲ့ဖူးရင္
  • ကာလၾကာရွင္ ပဋိဇီဝေဆးေတြ စြဲေသာက္ခဲ့ဖူးရင္
  • ပဋိဇီဝတစ္မ်ိဳးထက္ပိုၿပီး ေသာက္သံုးေနရရင္

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Antibiotic Associated Diarrhea (ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဒီအေျခအေနကိုအတည္ျပဳဖို႔ဆိုရင္ ဆရာဝန္က သင့္ရဲ႕ က်န္းမာေရးရာဇဝင္ေတြ၊ ေဆးမွတ္တမ္းေတြနဲ႔ လက္ရွိမွာေရာ ပဋိဇီဝကုသမႈခံယူေနရျခင္းရွိမရွိေတြ ေမးႏုိင္ပါတယ္။

Antibiotic Associated Diarrhea (ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္းဆိုတာ ဘာလဲ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ကုသတဲ့ ေနရာမွာေတာ့ သင့္ရဲ႕ေရာဂါလကၡဏာအေျခအေနေပၚမူတည္ၿပီး အမ်ိဳးမ်ိုးေျပာင္းလဲႏုိင္ပါတယ္။

အေပ်ာ့စား အေျခအေနအတြက္ ကုသျခင္း။ တကယ္လို႔မ်ား သင့္မွာ အေပ်ာ့စားဝမ္းပ်က္ျခင္းသာျဖစ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ ပဋိဇီဝေဆးေသာက္သံုးရတဲ့ ရက္ေတြ ကုန္ဆံုးၿပီးတဲ့ ရက္အနည္းငယ္အတြင္းမွာ အလိုလို ရပ္သြားႏုိင္ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ေသာ အေျခအေနေတြမွာေတာ့ ဝမ္းပ်က္တာ ေကာင္းသြားတဲ့ထိ ပဋိဇီဝေသာက္သံုးျခင္းကို ရပ္ထားဖို႔ ဆရာဝန္က အၾကံျပဳႏုိင္ပါတယ္။

အႏၱရာယ္ေပးႏိုင္တဲ့ ဘက္တီးရီးယားC. difficile ပိုးဝင္ျခင္းကို ကုသျခင္း။ ။ သင့္မွာ ဒီအေျခအေနရွိတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒီအေျခအေနကိုျဖစ္ေစတဲ့ ဘက္တီးရီးယားကို သတ္ႏုိင္ဖို႔ ဆရာဝန္က ပဋိဇီဝေဆးအခ်ိဳ႕ကို ညႊန္းေပးပါလိမ့္မယ္။ ဒီလို ပိုူးဝင္တဲ့အေျခအေနဆိုရင္ ဝမ္းပ်က္တဲ့ လကၡဏာေတြ ျပန္ျဖစ္လာႏိုင္ၿပီး မၾကာခဏ ကုသမႈခံယူရပါလိမ့္မယ္။

 

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

 

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္း ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္း ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

ေရကို လံုေလာက္ေအာင္ေသာက္ပါ။ ဝမ္းပ်က္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ရတဲ့ ေရဓာတ္အနည္းငယ္ဆံုးရံႈးမႈကို ကာမိဖို႔ ေရပိုေသာက္ပါ။ ပိုၿပီးျပင္းထန္ခဲ့ရင္ ေရ၊သၾကားနဲ႔ ဆားပါတဲ့ ေပ်ာ္ရည္ကိုေသာက္ပါ။ ေရဓာတ္ျပည့္ေနတဲ့ အသီးေဖ်ာ္ေသာက္ပါ။ သၾကားပါဝင္ႏႈန္းျမင့္မားတဲ့ ေဖ်ာ္ရည္ သို႔မဟုတ္ အရက္၊ ကဖိန္းပါဝင္တဲ့ ေဖ်ာ္ရည္ေတြကို ေရွာင္ပါ။ ဥပမာ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္နဲ႔ ကိုလာလိုအရာေတြက သင့္ရဲ႕လကၡဏာေတြကို ပိုဆိုးေစပါတယ္။ ေမြးကင္းစနဲ႔ ကေလးေတြဝမ္းပ်က္ရင္ေတာ့ ဓာတ္ဆားေသာက္ႏုိင္ဖို႔ ဆရာဝန္ကိုေမးပါ။

ႏူးညံ့ၿပီး အစာေခ်ရလြယ္မယ့္ အစာေပ်ာ့ေပ်ာ့ေတြကို ေရြးခ်ယ္ပါ။ ဒီမွာေတာ့ ပန္းသီးေဆာ့စ္၊ ငွက္ေပ်ာသီးနဲ႔ ဆန္တို႔ ပါဝင္ပါတယ္။ ပဲ၊ အခြံမာသီးနဲ႔ အသီးအႏွံေတြလို အမွ်င္ဓာတ္ျမင့္မားစြာ ပါဝင္တဲ့ အရာေတြကို ေရွာင္ပါ။ သင့္ရဲ႕လကၡဏာေတြ ျပန္လည္ေကာင္းမြန္သြားၿပီဆိုရင္ေတာ့ ပံုမွန္ျပန္စားလို႔ရပါၿပီ။

Probiotics ေတြ ေသာက္ပါ။ acidophilus တို႔လို Microorganisms ေတြဟာ ဘက္တီးရီးယားေကာင္းေတြကို ပိုတိုးလာေစျခင္းအားျဖင့္ အူလမ္းေၾကာင္းကို ျပန္လည္ ညီညြတ္မွ်တေစၿပီး က်န္းမာေစပါတယ္။ Probiotics ေတြကိုေတာ့ ေဆးေတာင့္ပံု သို႔မဟုတ္ အရည္ပံုနဲ႔ရႏုိင္ၿပီး အခ်ိဳ႕ေသာ ဒိန္ခ်ဥ္ေတြမွာလည္း ပါဝင္ႏုိင္ပါတယ္။ ေလ့လာမႈေတြကေတာ့ ဒီလို အေျခအေနမ်ိဳးအတြက္ Probiotics ေတြက ကူညီေပးႏုိင္တယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဘယ္လိုဘက္တီးရီးယားေတြက အကူအညီျဖစ္ေစတာလဲဆိုတာနဲ႔ ဘာေတြကို လိုအပ္တာလဲဆိုတာကို သိႏိုင္ဖို႔အတြက္ ေလ့လာမႈေတြ လိုအပ္ပါဦးမယ္။

ဝမ္းပိတ္ေဆးကို စံုစမ္းၾကည့္ပါ။ အခ်ိဳ႕ေသာ မျပင္းထန္တဲ့ ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္းေတြမွာ ဆရာဝန္က loperamide (Imodium A-D) တို႔လို ဝမ္းပိတ္ေဆးမ်ိဳးေတြ ေပးႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဝမ္းပိတ္ေဆးေတြမေသာက္ခင္ ဒီေဆးေတြက သင့္ရဲ႕ခႏၶာကိုယ္က အဆိပ္ေတြကို ဖယ္ရွားရာမွာ အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ႏုိင္သလားဆိုတာနဲ႔ ျပင္းထန္တဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာေတြျဖစ္ႏုိင္သလားဆိုတာ ဆရာဝန္ေတြနဲ႔ အရင္တိုင္ပင္ပါ။

ပဋိဇီဝတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဝမ္းပ်က္ျခင္းကို ကာကြယ္ႏုိင္ဖို႔

လိုအပ္ခ်ိန္မွသာ ပဋိဇီဝေဆးေတြကို သံုးစြဲပါ။ ဆရာဝန္ေတြက လိုအပ္တယ္လို႔ မထင္မခ်င္း မသံုးပါနဲ႔။ ပဋိဇီဝေဆးေတြက ဘက္တီးရီးယားပိုးဝင္ျခင္းေတြကို ကုသေပးႏုိင္ေပမယ့္ ဗိုင္းရပ္စ္အတြက္ေတာ့ အသံုးမဝင္ပါဘူး။ ဥပမာ အေအးမိတာတို႔ တုပ္ေကြးတို႔လိုေပါ့။

ျပဳစုသူေတြကို လက္ေဆးဖို႔ ေျပာပါ။ သင့္ကိုေဆးရံုတင္ထားရတယ္ဆိုရင္ သင့္ကို မထိခင္မွာ အယ္လ္ကိုေဟာလ္ကို အေျခခံထားတဲ့ ေရမလိုလက္ေဆးဆပ္ျပာေတြ သံုးဖို႔ပဲျဖစျဖစ္၊ လက္ေဆးဖို႔ျဖစ္ျဖစ္ လူတိုင္းကို ေတာင္းဆိုပါ။

တကယ္လို႔ သင့္မွာ အရင္ကလည္း ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးျဖစ္ခဲ့ဖူးတယ္ဆို ဆရာဝန္ကိုႀကိဳေျပာပါ။ တစ္ခါျဖစ္ဖူးခဲ့ရင္ ဒီအေျခအေနဟာ ထပ္ၿပီးျပန္ေပၚလာႏုိင္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းေတြမ်ားပါတယ္။ သင့္ဆရာဝန္က သင့္အတြက္ အျခားေသာ ပဋိဇီဝေဆးေတြကို ေရြးခ်ယ္ေပးပါလိမ့္မယ္။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ