Ankylosing Spondylitis (ေက်ာရိုးဆစ္မူမမွန္ေရာင္ရမ္းနာက်င္ေသာ ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. K Zin Thwe.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Ankylosing Spondylitis (ေက်ာရိုးဆစ္မူမမွန္ေရာင္ရမ္းနာက်င္ေသာ ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

ANKYLOSING SPONDYLITIS သည္ နာက်င္ေစေသာအရိုးအဆစ္ေရာင္ေသာအေျခအေနတစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ ေက်ာဘက္ေအာက္နားရိွ အဆစ္မ်ားသည္ ေပါင္းစပ္သြားျပီးကုန္းကြေသာကိုယ္ေနကိုယ္ထားကို ျဖစ္ေစပါသည္။

မၾကာခဏအထိခိုက္ဆံုးေနရာမ်ားမွာေက်ာျပင္ေအာက္နား၊ ရင္အုပ္ ႏွင့္ လည္ပင္းတို႕ျဖစ္ပါ သည္။ အျခားထိခိုက္ေသာေနရာမ်ားမွာတင္ပါးဆံု၊ ပခံုး၊ ဒူး ႏွင့္ ေျခခ်င္းဝတ္ တို႕ျဖစ္ၾကပါသည္။ မ်က္လံုး၊ ႏွလံုး ႏွင့္ အဆုတ္ကဲ့သို႕ေသာအျခားကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားလည္းထိခိုက္ႏုိင္ပါသည္။

Ankylosing Spondylitis (ေက်ာရိုးဆစ္မူမမွန္ေရာင္ရမ္းနာက်င္ေသာ ေရာဂါ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါဟာအလြန္အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားထက္ သံုးဆပို၍ ျဖစ္ပြားပါသည္။ ငါးရာခုိင္ႏႈန္းတြင္သာအသက္ေလးဆယ့္ငါးႏွစ္ ေက်ာ္မွ ေရာဂါလကၡဏာရတတ္ပါသည္။ ေရာဂါသည္ လူနာ၏ က်န္ရိွေသာဘဝတစ္ေလွ်ာက္ထိခိုက္ေစပါသည္။

လကၡဏာမ်ား

Ankylosing Spondylitis (ေက်ာရိုးဆစ္မူမမွန္ေရာင္ရမ္းနာက်င္ေသာ ေရာဂါ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ANKYLOSING SPONDYLITIS၏အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာသည္တျဖည္းျဖည္းခ်င္းစတင္လာေသာေက်ာနာျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ မနက္ေစာေစာေတာင့္တင့္ျခင္း ႏွင့္ နာက်င္ျခင္းမ်ားသည္ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ေသာေန႔မ်ားအတြင္းသက္သာသြားႏိုင္ပါသည္။ အိပ္ေပ်ာ္ေနခ်ိန္တြင္ နာက်င္မႈေၾကာင့္ လန္႔ႏိုးျခင္းမ်ားလည္း ျဖစ္တတ္ပါသည္။

အမ်ားအားျဖင့္ နာက်င္ျခင္းသည္ ေနာက္ေက်ာေအာက္ဘက္မွ စတင္ျပီးေက်ာရိုးတစ္ခုလံုးသို႕ ပ်ံ႕ႏွံ႕ သြားပါသည္။

ေနာက္ေက်ာေအာက္ဖက္မွ နာက်င္ျခင္းႏွင့္ ၾကြက္သားမ်ားအေၾကာဆဲြျခင္းသည္ ခႏၶာကိုယ္ ကိုအေရွ႕သို႕ကုန္းျခင္းျဖင့္သက္သာေအာင္ျပဳလုပ္၍ရပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကုန္းကြေသာအေျခအေနကိုလုပ္ယူရင္းေနာက္ပိုင္းတြင္ခါးကုန္းေသာအေျခအေနသို႔ေရာက္ရွိသြားတတ္ပါသည္။ အခ်ိဳ႕လူမ်ားတြင္ ေက်ာရိုးသည္ သိသာစြာေျဖာင့္မတ္ေနျပီးေတာင့္တင္းေနတတ္ပါသည္။

ေက်ာရိုးသည္ ေကြးဆန္႕ျခင္း ျပဳလုပ္ရခက္ခဲလာျပီးေတာင့္တင္းကာနာက်င္လာပါသည္။ တင္ပါးဆံု၊ ဒူး ႏွင့္ ပုခံုးကဲ့သို႔ေသာအရိုးအဆစ္ၾကီးမ်ားကိုပါဆက္လက္ထိခိုက္ေစပါသည္။

အစာစားခ်င္စိတ္ေလ်ာ့နည္းျခင္း၊ အဖ်ားအနည္းတက္ျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း၊ ေမာပန္းႏြမ္းနယ္ ျခင္း၊ ေသြးအားနည္းျခင္းတို႔သည္ ေနာက္ေက်ာနာျခင္းႏွင့္တဲြဖက္၍ျဖစ္ေပၚလာပါသည္။

ေရာဂါသည္မ်က္လံုး၊ ႏွလံုး ႏွင့္ အဆုတ္ကဲ့သို႔ ကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားကိုလည္းထိခိုက္ ေစပါသည္။ ANKYLOSING SPONDYLITISရိွေသာသူမ်ားတြင္ မ်က္လံုးတြင္ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ မ်က္စိနာျခင္း၊ နီရဲျခင္း၊ အျမင္အာရံုႏွင့္ျပတ္သားမႈ ဆံုးရံႈးျခင္းတို႔ပါ တြဲျဖစ္တတ္ပါသည္။

အထက္တြင္ေဖာ္ျပမထားေသာအျခားလကၡဏာမ်ားလည္းရွိႏုိင္ပါသည္။အကယ္၍ သင့္ဆီတြင္ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနသည္ဟုစိုးရိမ္မိပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါသည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီတြင္ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားထဲမွ တစ္ခုခုမ်ားရွိေနပါကသို႔မဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈသည္ မတူညီႏုိင္ပါ။ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးျခင္းသည္ သင္၏အေျခအေနေကာင္းမြန္ရန္အတြက္ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္ပါသည္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Ankylosing Spondylitis (ေက်ာရိုးဆစ္မူမမွန္ေရာင္ရမ္းနာက်င္ေသာ ေရာဂါ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ျဖစ္ပြားေစေသာအေၾကာင္းရင္းကိုမသိရိွပါ။ ျဖစ္ႏိုင္တာကေတာ့ မ်ိဳးရိုးဗီဇ (မိဘမွသားသမီးသို႔ ဆင္းသက္လာေသာ) ႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ ေရာဂါျဖစ္ေစႏိုင္ေသာအဓိကဗီဇမ်ိဳးေစ့သည္ HLA-B27 ျဖစ္ပါသည္။

ဗီဇမ်ိဳးေစ့ရိွျခင္းသည္ သင့္အားANKYLOSING SPONDYLITISေရာဂါက်ိန္းေသရမည္ဟုမဆိုလိုေပ။ သိပၸံပညာရွင္မ်ားသည္ မၾကာေသးမီကပင္ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာ HLA-B27 ႏွင့္အတူ IL23R,ERAP1ဟူေသာဗီဇမ်ိဳးေစ့ႏွစ္ခုကိုထပ္မံရွာေဖြေတြ႕ရိွခဲ့ၾကသည္။

Risk factors

ငါ့ဆီမွာ Ankylosing Spondylitis (ေက်ာရိုးဆစ္မူမမွန္ေရာင္ရမ္းနာက်င္ေသာ ေရာဂါ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ေက်ာရိုးအဆစ္ေရာင္္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစေသာအေၾကာင္းရင္းမ်ားမ်ားစြာရွိပါသည္္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • လိင္ : အမ်ိဳးသားမ်ားသည္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားထက္ ေရာဂါပိုျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။
  • အသက္အရြယ္ : ေရာဂါသည္ အရြယ္ေရာက္စအခ်ိန္ အေစာပိုင္းတြင္ အမ်ားအားျဖင့္ စတင္တတ္ပါသည္။
  • မ်ိဳးရိုးဆက္ခံျခင္း : HLA-B27,IL23R,ERAP1 ရိွေသာသူမ်ားတြင္ ပို၍ျဖစ္တတ္ ပါသည္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Ankylosing Spondylitis (ေက်ာရိုးဆစ္မူမမွန္ေရာင္ရမ္းနာက်င္ေသာ ေရာဂါ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္း

ယခုေဖာ္ျပထားသည့္အခ်က္အလက္မ်ားမွာေဆးပညာဆုိင္ရာကၽြမ္းက်င္သူ၏ အၾကံေပးခ်က္မ်ားေနရာတြင္ အစားထိုးရန္ မသင့္ေတာ္ပါ။ ဆက္လက္ သိရွိလိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ သင့္ရဲ႕ဆရာ၀န္နဲံ အျမဲတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

 

ANKYLOSING SPONDYLITISကိုဘယ္လိုရွာေဖြစစ္ေဆးမလဲ။

ဆရာဝန္သည္ ေဆးပညာႏွင့္ဆိုင္ေသာ္မွတ္တမ္းယူျခင္း၊ ေဆးစစ္ေဆးမႈျပဳလုပ္ျခင္း ႏွင့္ ေအာက္ဘက္ ခါးပိုင္းေက်ာရိုးကိုဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္းတို႔ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။

ဓာတ္မွန္တြင္ ခါးပိုင္းေက်ာရိုးႏွင့္ တင္ပါးဆံုကိုဆက္သြယ္ထားေသာအရိုးအဆစ္၏ ေရာင္ရမ္းျခင္းႏွင့္ ပူးကပ္ျခင္းတို႔ကိုျမင္ႏိုင္ပါသည္။ ဆရာဝန္သည္ MRI လုပ္ေဆာင္ရန္လည္းညႊန္ၾကားႏိုင္ပါသည္။ ဆရာဝန္သည္ အရိုးအဆစ္အထူးကုဆရာဝန္ၾကီးမ်ားထံသို႔ သြားရန္ ညႊန္ၾကားႏိုင္ပါသည္။

ေဆးပညာႏွင့္ဆိုင္ေသာမွတ္တမ္းယူျခင္း

ေဆးပညာႏွင့္ဆိုင္ေသာ္မွတ္တမ္းယူျခင္းတြင္ ေအာက္ပါေမးခြန္းမ်ားပါဝင္ပါသည္။

  • နာက်င္ေနတာဘယ္ေလာက္ၾကာျပီလဲ
  • နာက်င္မႈသည္ အတိအက်အားျဖင့္ ေနာက္ေက်ာသို႔မဟုတ္ လည္ပင္းမည္သည့္ေနရာမွ ျဖစ္သနည္း။ အျခားအဆစ္မ်ားေရာနာက်င္ပါသလား။
  • ေနာက္ေက်ာနာျခင္းသည္ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ေသာအခါ သက္သာပါသလား။ နံနက္ ေစာေစာထျခင္းကဲ့သို႔ေသာမလႈပ္မရွားေနခ်ိန္မ်ားတြင္ ပို၍ဆိုးပါသလား။
  • သင့္တြင္မ်က္စိေရာဂါ၊ ေမာပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္းကဲ့သို႔ေသာအျခားေရာဂါမ်ားရိွပါသလား။
  • မိသားစုဝင္မ်ားတြင္ အရိုးအဆစ္ေရာင္ေရာဂါမ်ားရိွပါသလား။
  • မၾကာေသးမီကအစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္းေရာဂါမ်ား ျဖစ္ခဲ့ဖူးပါသလား။
  • အေရျပားေလးဖက္နာကဲ့သို႔ အေရျပားေရာဂါမ်ားရိွပါသလား။

ကိုယ္ခႏၶာစစ္ေဆးစမ္းသပ္မႈတြင္ ဆရာဝန္္သည္ ရင္အုပ္၊ ေျခဖေနာင့္၊ တင္ပါးဆံု ႏွင့္ ေက်ာရိုးတေလွ်ာက္ နာက်င္မႈမ်ားကဲ့သို႔ေသာေရာဂါလကၡဏာမ်ားကိုရွာေဖြစစ္ေဆးႏိုင္ပါသည္။ ဆရာဝန္သည္ သင့္အားမတူညီေသာဦးတည္ရာမ်ားသို႔ ေကြးညႊတ္ျခင္းလႈပ္ရွားျခင္းမ်ားႏွင့္ အသက္ျပင္းျပင္းရွဴျခင္းတို႔ကို ျပဳလုပ္ ခိုင္းျပီးေရာဂါမ်ားကိုစစ္ေဆးႏိုင္ပါသည္။

 

ဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္းႏွင့္ MRI ရိုက္ျခင္းမ်ားကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ထိုအရာမ်ားသည္ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားရိွပါသည္။ ဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္းသည္ ေက်ာရိုးႏွင့္ အရိုးအဆစ္မ်ား၏ ေျပာင္းလဲမႈကိုေတြ႕ျမင္ရေသာ္ လည္းဓာတ္မွန္တြင္ျမင္ရေသာေရာင္ရမ္းမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚရန္မွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာပါသည္။

MRI သည္ေစာေသာေရာဂါစစ္ေဆးမႈမ်ားအတြက္ အသံုးျပဳႏိုင္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ MRI သည္ ဓာတ္မွန္ တြင္ မျမင္ရေသးခင္ အရိုးႏွင့္ တစ္ရွဴးေပ်ာ့မ်ား၏ ထိခိုက္မႈမ်ားကို ျပသႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

အဓိကေသြးစစ္ေဆးမႈျဖင့္ HLA-B27 မ်ိဳးဗီဇကိုစစ္ေဆးႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္လည္းဤစစ္ေဆးမႈသည္ ကန္႔သတ္ခ်က္ရိွျပန္သည္။ မ်ိဳးဗီဇရွိေနျခင္းက ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ျမင့္မားေနမႈကို ျပသေသာ္လည္းက်ိန္းေသရွိေနမည္ဟုမဆိုလိုႏုိင္ပါ။ မ်ိဳးဗီဇသည္ ေရာဂါမရိွေသာေရာဂါမျဖစ္ပြားႏိုင္ေသာလူမ်ားတြင္လည္းေတြ႕ႏိုင္ပါသည္။

 

Ankylosing Spondylitis (ေက်ာရိုးဆစ္မူမမွန္ေရာင္ရမ္းနာက်င္ေသာ ေရာဂါ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ANKYLOSING SPONDYLITISကိုလံုးဝေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသမႈ မရိွပါ။ ကုသမႈမ်ားသည္ နာက်င္မႈႏွင့္ ေတာင့္တင္းမႈ သက္သာေစရန္ ပို၍ ဗဟိုျပဳထားသည္။ ေအာက္ပါတို႔ပါဝင္သည္။

Aspirin,Ibuprofen(Advil,Motrin),Naproxen(Aleve,Naprosyn)ကဲ့သို႔ေသာအကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးမ်ားသည္ အလြယ္တကူဝယ္၍ရရွိႏုိင္ျပီးကိုက္ခဲမႈမ်ားႏွင့္ ေရာင္ရမ္းမႈမ်ားကိုသက္သာေစပါသည္။

နာက်င္မႈႏွင့္ ေရာင္ရမ္းမႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ Corticosteroid ကုထံုး (prednisone) ကဲ့သို႔ေသာအားျပင္းေသာေဆးမ်ားလည္းလိုအပ္ႏိုင္သည္။

  • Sulfasalazine;
  • Methotrexate
  • TNF-inhibitors (etanercept,adalimumab,infliximab,golimumab)

နာက်င္မႈႏွင့္ အဆစ္ထိခိုက္မႈ ဆိုးရႊားလာပါကခဲြစိတ္ကုသမႈ ခံယူႏိုင္ပါသည္။

ေလ့က်င့္ခန္းမ်ားသည္လည္းကိုယ္ေနကိုယ္ထားႏွင့္ အသက္ရွဴမႈကိုတိုးတတ္ေစျပီးအဆစ္ေရာင္ျခင္းကိုေလ်ာ့ခ်ေပးပါသည္၊ ညဖက္တြင္ ပက္လက္လန္၍ အိပ္စက္ျခင္းသည္လည္းသင့္အားပံုမွန္ ကိုယ္ေနဟန္ထားရေအာင္ ကူညီပါလိမ့္မည္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းကANKYLOSING SPONDYLITISကိုကုသရာမွာဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါလူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားသည္ANKYLOSING SPONDYLITISကိုကုသေသာေနရာတြင္အကူအညီေပးႏုိင္ပါသည္။

 

  • ဆရာဝန္ညႊန္ၾကားသည့္အတိုု္င္းေဆးေသာက္ပါ။
  • သင္ေခ်ာ္လဲ၍ လည္ပင္းသို႔မဟုတ္ ေက်ာျပင္တြင္ ရုတ္တရက္ ေျဖာင့္တန္းမႈ ေျပာင္းလဲသြားသည္ကိုသတိျပဳမိပါကဆရာဝန္အားေခၚပါ။
  • ေဆးမ်ား၏ ဆိုးက်ိဳးမ်ားကိုခံစားေနရပါကဆရာဝန္အားေခၚပါ။
  • ဆရာဝန္ကရပ္ရန္ေျပာထားပါကေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းႏွင့္ အရက္ေသာက္ျခင္းကိုရပ္ပါ။ ေဆးမ်ားသည္ အရက္ႏွင့္ ဓာတ္ျပဳႏိုင္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

အကယ္၍သင့္မွာေမးခြန္းေတြရွိပါကသင့္အတြက္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ရန္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါသည္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

 

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ စက်တင်ဘာ 27, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 27, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ