Anaphylactic Shock (ဓာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္ ေရွာခ့္ျဖစ္ျခင္း)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ hellosayarwon.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Anaphylactic Shock (ဓာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္ ေရွာခ့္ျဖစ္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ဓာတ္မတည့္မွုေၾကာင့္ ေရွာ႔ခ္ရတယ္ဆိုတာ အလက္ဂ်စ္ျဖစ္ျခင္း တစ္မိ်ဳးျဖစ္ျပီး ဆိုးရြားျပင္းထန္ကာ သတိလစ္ေမ့ေျမာ၊ ေသေစတဲ့ အထိျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ အစားအေသာက္၊ ေဆး၀ါး၊ ပိုးမႊား၊ ပန္းဝတ္ရည္ေတြနဲ႔ ဓာတ္မတည့္တဲ့အခါ ျဖစ္ပါတယ္။

ဓာတ္မတည့္တဲ႕ပစၥည္းေတြနဲ႕ထိေတြ႕မိျပီး စကၠန္႕ပိုင္း မိနစ္ပိုင္းေလးမွာပဲ ေရွာ့ခ္ရႏုိင္ျပီး ေသြးေပါင္ခိ်န္ကိုက်ေစကာ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းကိုလည္း ပိတ္ဆို႕ေစတတ္ပါတယ္။ ဓာတ္မတည့္မွုေၾကာင့္ ေရွာ့ခ္ရျခင္း ( Anaphylatic shock )ရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ ေသြးခုန္နွုန္း အလြန္ျမန္ျပီးအားနည္းျခင္း၊ အေရျပား အနီကြက္ထျခင္း၊ မူးေဝ ေအာ့အန္ျခင္း တုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။

ဓာတ္မတည့္လို႔ ေရွာ႔ခ္ရရင္ အေရးေပၚခန္းကိုခ်က္ခ်င္းပို႕ျပီး epinephrine ထိုးေပးဖို႕လိုအပ္ပါတယ္။

Anaphylactic Shock (ဓာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္ ေရွာခ့္ျဖစ္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

လူဦးေရရဲ႕ ၂ ရာခုိင္ႏႈန္း ေလာက္ထိျဖစ္မ်ားတတ္ပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြးလည္း ထိခိုက္တတ္ပါတယ္။ ဒါကိုထိန္းခ်ဳပ္ခ်င္ရင္ေတာ့ သင့္အေနနဲဲ႔ ျဖစ္ေစတတ္တဲ႕ အရာေတြကိုေလ်ာ့ခ်ရမွာပါ။ ပိုသိလိုပါက ဆရာဝန္နွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

လကၡဏာမ်ား

Anaphylactic Shock (ဓာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္ ေရွာခ့္ျဖစ္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ေယဘုယ် လကၡဏာေတြကေတာ့
• ယားျခင္း၊နီျခင္း၊ ေဖ်ာ့ေတာ့ျခင္း စတဲ႕အေရျပားလကၡဏာမ်ား
• ခႏၶာကိုယ္ပူေႏြးလာေသာ ခံစားခ်က္
• လည္ေခ်ာင္းမွာ တစ္ဆုိ႔ဆုိ႔ခံစားရျခင္း
• ေသြးခုန္ႏႈန္း အလြန္ျမန္ျပီး အားနည္းျခင္း
• မူးေဝေအာ့အန္ျခင္း၊ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း
• သတိလစ္ေမ့ေမ်ာျခင္း စသည္တို႕ျဖစ္ပါတယ္။
အထက္ပါ စာရင္းထဲမွာ မပါဝင္တဲ႕ လကၡဏာေတြရိွနိုင္ပါတယ္။ သင့္ အေနနဲ႔ ေရာဂါလကၡဏာ နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး သိလုိသည္မ်ားရွိပါက သင့္ဆရာဝန္ကို ေမးျမန္းတုိင္ပင္ႏုိင္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

အထက္မွာ ေဖာ္ျပထားသလို ျပင္းထန္တဲ႕ အေျခအေနေရာက္ျပီဆိုရင္ အေရးေပၚ ေဆးကုသမွုခံယူသင့္ပါတယ္။
epinephrine ေဆးထိုးထား လို႕ သက္သာေနျပီဆိုရင္ေတာင္မွ လကၡဏာေတြ ျပန္မျဖစ္ေအာင္ ေသခ်ာေစဖို႕ အေရးေပၚဌာနသို႔ သြားျပီး ဆက္လက္ ေစာင့္ၾကည့္သင့္ပါေသးတယ္။

ျပင္းထန္တဲ႕ အလက္ဂ်စ္၊ဓာတ္မတည့္မွုေၾကာင့္ ေရွာ႕ခ္ရျခင္းရဲ႕ လကၡဏာေတြရမယ္ဆိုရင္ ဆရာဝန္နဲ႕ေတြ႕ဖို႔ျပင္ဆင္ရပါမယ္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Anaphylactic Shock (ဓာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္ ေရွာခ့္ျဖစ္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ျဖစ္နို္င္တဲ႕ အေျခအေနမ်ားစြာရိွပါတယ္။ ဥပမာ-
• အခိ်ဳ႕ေသာေဆးေတြ (ဥပမာ ပင္နီဆလင္)
• ေျမပဲ၊ အေစ့အဆံပါတဲ႕ စားစရာေတြ (ဥပမာ သစ္ၾကားသီး၊ သစ္ေစ့၊ သစ္ခ်သီးနဲ႕ သီဟိုဠ္ေစ့) ၊ ဂ်ံဳ (ကေလးေတြမွာျဖစ္ပါတယ္) ၊ ငါး၊ ကမာေကာင္၊ နို႕နဲ႕ ဥအမိ်ဳးမိ်ဳး
• အေကာင္ကိုက္ခံရတာေတြ ( ဥပမာ – ပ်ား၊ နက်ယ္ေကာင္ ၊ နဂ်ီေကာင္ အေကာင္စား၊ မီးပုရြက္ဆိတ္ကိုက္ခံ႐င္ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။
အျဖစ္နည္းတဲ႕ အေၾကာင္းရင္းေတြကေတာ့-
• ပန္းဝတ္မွုန္မ်ား
• Aspirin၊ ibuprofen၊ naproxen တို႕လို ေဆးေတြနဲ႕ X ray ဓါတ္မွန္ ရိုက္ရာမွာသံုးတဲ႕ အေၾကာေဆး ဆိုးေဆးေတြ
• ေလ့က်င့္ခန္း (ဥပမာ ေအရိုးဗစ္၊ ေလ့က်င့္ခန္းမလုပ္ခင္ အစာစားျခင္း၊ အလြန္ပူေသာ၊ ေအးေသာ၊ စြတ္စိုထုိင္းမႈိုင္းေသာ အခိ်န္မွာ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္း) စတာေတြေၾကာင့္ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Anaphylactic Shock (ဓာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္ ေရွာခ့္ျဖစ္ျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကို ဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ဓာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္ ေရွာခ့္ ရျခင္း ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ် ကို ျမင့္မားေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာရွိပါတယ္။ ဥပမာ-
• ဓာတ္မတည့္မွုေၾကာင့္ ေရွာ႕ရတတ္တဲ႕ ေရာဂါရာဇဝင္ရိွဖူးသူ
• အလက္ဂ်စ္နဲ႕ ပန္းနာရင္က်ပ္ရိွသူ
• ဓာတ္မတည့့္မႈ မ်ိဳးရိုးရွိျခင္း

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Anaphylactic Shock (ဓာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္ ေရွာခ့္ျဖစ္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဓာတ္မတည့္မွုေၾကာင့္ ေရွာ႕ရျခင္း ကိုေအာက္ပါေမးခြန္းေလးေတြေမးျမန္းျပီး စစ္ေဆးနို္င္ပါတယ္။
• စားထားတဲ႕ အစားအစာ
• သံုးစဲြေနတဲ႕ေဆးဝါးမ်ား
• ပန္းဝတ္မွုန္ေတြနဲ႔ ထိမိတဲ႕အခါ အေရျပားရဲ႕ တံု႕ျပန္မႈ အေျခအေန
အင္းဆက္ပိုးမႊားတစ္ေကာင္ေကာင္ ကိုက္ခံရတဲ႕ အခါ ေရာဂါ လကၡဏာျဖစ္တတ္မွုရိွမရိွ စတာေတြျဖစ္ပါတယ္။

သင့္ေရာဂါကုသေနတဲ႕ ဆရာဝန္က ဓာတ္မတည့္မႈကို စမ္းသပ္ဖို႕အတြက္ အေရျပားစစ္ေဆးမွုနဲ႕ ေသြးစစ္ေဆးမွုေတြလုပ္ဖို႕ ေတာင္းဆိုပါလိမ့္မယ္။ သင္ကိုယ္တိုင္ကလည္း စားမိတဲ႕အစားအေသာက္ေတြကို အတိအက်စာရင္းေပးျခင္း ျဖင့္ ဘယ္အရာကသင့္ေရာဂါကိုျဖစ္ေစလဲဆိုတာ ရွာေဖြဖို႕ကူညီေပးနိုင္ပါတယ္။

အျခားဆင္တူေရာဂါေတြ ဟုတ္မဟုတ္ဆိုတာ ခဲြျခားႏုိင္မယ့္ စစ္ေဆးမွုေတြလည္း လုပ္ရနို္င္ပါတယ္။ ဓာတ္မတည့္မွုေၾကာင့္ ေရွာခ့္ရျခင္း (anaphylactic shock)နဲ႕ တူညီတဲ႕ ေရာဂါေတြကေတာ့-
• အတက္ေရာဂါ စစ္ေဆးျခင္း
• ဓာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္မဟုတ္ဘဲ အေရျပားလကၡဏာမ်ား ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္ေသာ အျခားေရာဂါ အေျခအေနမ်ားကို စစ္ေဆးျခင္း
• ကိုယ္ခံအားစနစ္ပံုမမွန္မွုေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ႕ Mast cell (ေရာင္ရမ္းျခင္း ႏွင့္ ဓာတ္မတည့္ျခင္းတုိ႔တြင္ ထြက္လာေသာ ခုခံဆဲလ္) ဆဲလ္ အပြားလြန္္ျပႆနာ (Mastocytosis)
• စိတ္ေရာဂါ ျပႆနာမ်ား ဥပမာ-ရုတ္တရက္ အေၾကာက္လြန္ေ၀ဒနာ ( panic attack )
• နွလံုးနဲဲ ႕အဆုတ္ေရာဂါ စတာေတြျဖစ္ပါတယ္။

Anaphylactic Shock (ဓာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္ ေရွာခ့္ျဖစ္ျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

အေရးေပၚအေျခအေနမွာ ေပးနိုင္တဲ႕ ကုသနည္းေတြကေတာ့ –
• အသက္ရွဴ နိုင္ဖို႕ ေအာက္စီဂ်င္ေပးျခင္း
• အသက္ရွဴ လမ္းေၾကာင္း ေရာင္ရမ္းျခင္းကို ေလ်ာ့ခ်ဖို႕နဲ႕ အသက္ရွဴ ေကာင္းဖို႕ Antihistamine နဲ႕ cortisone လို ေဆးမိ်ဳးထိုးေပးျခင္း
• အသက္ရွဴ နွုန္းမွန္ဖို႕ beta-agonist (ဥပမာ Albuterol ) ေပးျခင္း စတာေတြျဖစ္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ စက်တင်ဘာ 27, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 27, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ