အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Amygdalitis (အာသီေရာင္ျခင္း) ကဘာလဲ။

လည္ေခ်ာင္းအေနာက္ပိုင္းမွာ တစ္ဖက္တစ္ခ်က္စီမွာရွိေနတဲ့ ဘဲဥပံုတစ္သွ်ဴးေလးနွစ္ခုျဖစ္တဲ့ အာသီးေရာင္ျခင္းျဖစ္တယ္။

Amygdalitis (အာသီေရာင္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အလြန္ကိုအျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္နုိင္တယ္။ ျဖစ္နုိင္ေခ်ရွိတဲ့ အခ်က္ေတြကိုေရွာင္ျခင္းျဖင့္ ေလွ်ာ့ခ်နုိင္ပါတယ္။ ဆရာ၀န္နဲ႔ေသခ်ာေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ၾကည့္နုိင္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Amygdalitis (အာသီေရာင္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ေတြ႔ရအမ်ားဆံုးလကၡဏာေတြကေတာ့-

  • အာသီးနီရဲေရာင္ရမ္းျခင္း
  • အာသီးေပၚတြင္အျဖဴေရာင္၊ အ၀ါေရာင္ အကြက္မ်ားေပၚျခင္း
  • လည္ေခ်ာင္းနာျခင္း
  • မ်ိဳရခက္ျခင္း
  • ဖ်ားျခင္း
  • လည္ပင္းတြင္အက်ိတ္မ်ား၊ အဖုမ်ားေပၚျခင္း
  • ခံတြင္းအနံ႔ဆိုးျခင္း
  • အသံ၀င္ျခင္း၊ ေပ်ာက္ျခင္း၊ ေျပာင္းျခင္း
  • ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း (မ်ားေသာအားျဖင့္ ကေလးမ်ားတြင္)
  • လည္ပင္းေတာင့္တင္းျခင္း
  • ေခါင္းကိုက္ျခင္း

ခံစားမႈေတြ၊ လကၡဏာေတြကိုေဖာ္ျပတတ္ေသးတဲ့ ကေလးငယ္ေလးေတြမွာဆုိရင္ေတာ့

  • မ်ိဳရခက္ျခင္းေၾကာင့္ သြားရည္မ်ားက်ေနတတ္ပါတယ္၊
  • စားေသာက္ဖုိ႔ျငင္းဆန္တတ္ျပီး
  • ပံုမွန္ဟုတ္ဂ်ီက်ေနတတ္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္လကၡဏာေတြလည္းရွိနုိင္ေသးတာေၾကာင့္ အေသးစိတ္သိလိုပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ေမးျမန္းတိုင္ပင္နုိင္ပါတယ္

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေအာက္ပါလကၡဏာမ်ားျဖစ္လာပါက ဆရာ၀န္ျပသင့္ပါတယ္။

  • တစ္ရက္ နွစ္ရက္အတြင္း လည္ေခ်ာင္းနာျခင္းမသက္သာပါက
  • မ်ိဳရခက္လ်ွင္
  • အလြန္အမင္း ပင္ပန္းႏြယ္နယ္ေနပါက

တကယ္လို႔ကေလးငယ္ေလးမွာ-

  • အသက္ရွဴခက္လွ်င္
  • မ်ိဳရခက္လွ်င္
  • သြားရည္က်ေနလ်ွင္ ဆရာ၀န္ထံေခၚသြားပါ။

 

 

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Amygdalitis (အာသီေရာင္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္အျဖစ္မ်ားျပီး ဘတ္တီးရီးယားေတြေၾကာင့္လည္း ျဖစ္နုိင္ပါတယ္။ အျဖစ္မ်ားဆံုးဘတ္တီးရီးယားကေတာ့ Streptococcus pyogenes (group A streptococcus) ျဖစ္ျပီး တျခားဘတ္တီးရီးယားေတြေၾကာင့္လည္းျဖစ္နုိင္ပါေသးတယ္။

အာသီးေတြဟာ ၀င္လာတဲ့ ဘတ္တီးရီးယားနဲ႔ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြကို ပထမဆံုးကာကြယ္တိုက္ခိုက္ေပးတဲ့ အရာေတြျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္း၊ ေရာင္ရမ္းျခင္းေတြအျဖစ္မ်ားျခင္းျဖစ္တယ။္ ဒါေပမယ့္ အသက္ၾကီးလာတဲ့အခါ အာသီးလုပ္ေဆာင္မႈက်သြားတာေၾကာင့္ လူၾကီးေတြမွာ အာသီးေ၇ာင္ျခင္းအျဖစ္နည္းတာျဖစ္နုိင္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

Amygdalitis (အာသီေရာင္ျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

  • အသက္ငယ္ျခင္း- ကေလးငယ္ေတြမွာအျဖစ္မ်ားတယ္၊ ၂ နွစ္ေအာက္ကေလးေတြမွာေတာ့ ျဖစ္ခဲပါတယ္။
  • အသက္ ၅ နွစ္နဲ႔ ၁၅ နွစ္ၾကား ကေလးေတြမွာ ဘတ္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္္နုိင္ျပီး ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ အာသီးေရာင္ျခင္းကေတာ့ ပိုငယ္တဲ့ကေလးေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။
  • ပိုးမႊားနွင့္အထိအေတြ႔မ်ားျခင္း- ေက်ာင္းေနအရြယ္ေတြမွာ ပိုးမႊားေတြနဲ႔ ထိေတြ႔နုိင္ေခ်ပိုမ်ားပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Amygdalitis (အာသီေရာင္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဒီအခ်က္အလက္ေတြဟာ က်န္းမာေရးအၾကံဥာဏ္ေတြအတြက္ အစားထိုးမဟုတ္ပါဘူး။ အျမဲဆရာ၀န္နဲ႔တုိင္ပင္ပါ။

ဆရာ၀န္ကေအာက္ပါစစ္ေဆးမႈေတြလုပ္ၾကည့္ပါလိမ့္မယ္-

  • ပိုး၀င္နုိင္တဲ့ အာေခါင္၊ နား၊ နွာေခါင္းတို႔ကို ဓာတ္မီးနဲ႔ထိုးၾကည့္ပါမယ္။
  • တခါတေလ အာသီးေရာင္ျခင္းနဲ႔ဆက္စပ္ေနတတ္တဲ့ အေရျပားေပၚမွာ အနာမ်ား၊ အဖုမ်ားစစ္ေဆးပါလိမ့္မယ္။
  • အက်ိတ္မ်ား၊ အဖုမ်ားကိုစမ္းသပ္ၾကည့္ပါမယ္။
  • အသက္ရွဴသံကိုနားေထာင္ျပီး-
  • ေဘလံုးၾကီးမၾကီးစစ္ေဆးပါလိမ့္မယ္

Throat swab: လည္ေခ်ာင္းအေနာက္ဖက္ကို ပိုးသန္႔ထားေသာ ဂြမ္းစျဖင့္ သုတ္ျပီး အရည္နမူနာယူထားပါတယ္။ ထိုနမူနာကိုေဆးခန္း သို႔ ဓာတ္ခြဲခန္းမွာ ပိုးစစ္ပါလိမ့္မယ္။ တခ်ိဳ႕ေဆးခန္းေတြမွာ မိနစ္ပိုင္းအတြင္း အေျဖသိရနုိင္ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ေနာက္ထပ္ပိုတိက်မယ့္ စစ္ေဆးမႈအတြက္ေတာ့ ဓာတ္ခြဲခန္းမွာစစ္ရမွာျဖစ္တာေၾကာင့္ တစ္၇က္၊ နွစ္ရက္ၾကာနိုင္ပါတယ္။ ေဆးခန္းမွာပိုးစစ္ေဆးေတြ႔ရွိရင္ေတာ့ ဘတ္တီးရီးယားျဖစ္နုိင္ျပီး မရွိပါက ဗိုင္းရပ္စ္ျဖစ္နုိင္ပါတယ္။ ပိုတိက်တဲ့အေျဖအတြက္ ဓာတ္ခြဲခန္းအေျဖကိုေစာင့္နုိင္ပါတယ္။

CBC- ေသြးစစ္ေဆးမႈတစ္မ်ိဳးျဖစ္ျပီး ေသြးဆဲလ္ေတြကိုစစ္ေဆးျခင္းျဖစ္တယ္။ မည္သည့္ဆဲလ္တက္ေနသည္၊ က်ေနသည္ ကိုစစ္ေဆးျပီး ဘတ္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္စစ္ေဆးသိရွိျခင္းျဖစ္တယ္။

CBC ကို မ်ားေသာအားျဖင့္စစ္ေဆးရန္မလိုပဲ၊ ပထမစစ္ေဆးမႈ negative ျဖစ္ျပီး strep ဘတ္တီးရီးယားမေတြ႔ပါက စစ္ရန္လိုေကာင္းလုိပါလိမ့္မယ္။

Amygdalitis (အာသီေရာင္ျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ဘတ္တီးရီးယားျဖစ္ေစ၊ ဗိုင္းရပ္စ္ျဖစ္ေစ အိမ္တြင္ စနစ္တက်ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္းက သင့္ကေလးကို သက္ေတာင့္သက္သာျဖစ္ေစျပီး အျမန္ျပန္ေကာင္းေစပါလိမ့္မယ္။

ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ျဖစ္ပါက ထိုျပဳစုမႈကအဓိကကုသမႈျဖစ္ပါလိမ့္မယ္၊ ဆရာ၀န္က ပဋိဇီ၀ေဆးညႊန္မွာမဟုတ္ပါဘူး။ တစ္ပတ္ ဆယ္ရက္ အတြင္းမွာျပန္ေကာင္းသြားပါလိမ့္မယ္။

ဘတ္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္ပါက ပဋိဇီ၀ေဆးညႊန္းမည္ျဖစ္ျပီး မ်ားေသာအားျဖင့္ group A streptococcus အတြက္ ပန္နဆလင္ ၁၀ ရက္ခန္႔ေသာက္ရမွာျဖစ္တယ္။ တကယ္လို႔ ပန္နဆလင္နွင့္ ေဆးမတည့္ပါက ဆရာ၀န္ကုိေျပာျပပါ၊ ဆရာ၀န္ကတျခားေဆးညႊန္းပါလိမ့္မယ္။

လကၡဏာေတြေပ်ာက္သြားပါကလည္း ေဆးကိုညႊန္းသည့္အတိုင္း ကုန္ေအာင္ေသာက္ရမွာျဖစ္တယ္။ ညႊန္သည့္အတိုင္းမေသာက္ပါက ေရာဂါပိုဆိုးျခင္း သုိ႔မဟုတ္ ပ်ံ႕သြားျခင္းတို႔ျဖစ္နုိင္ပါတယ္။

ေဆးျပတ္ေအာင္မေသာက္ျခင္းဟာ အဆစ္ေရာင္ဖ်ားနာျခင္း၊ ေက်ာက္ကပ္ထိခိုက္ျခင္းတုိ႔ထိ ျဖစ္သြားေစနုိင္ပါတယ္။ ေဆးေသာက္ခ်ိန္ေက်ာ္သြားပါက မည္သို႔ေဆာင္ရြက္ရြက္ရမည္ကို ဆရာ၀န္၊ ေဆးေပးသူတုိ႔နဲ႔ ေသခ်ာတုိင္ပင္ပါ

မၾကာခဏအာသီးေရာင္ေနလွ်င္၊ အခ်ိန္ၾကာအာသီးေရာင္လွ်င္၊ ပဋိဇီ၀ေဆးကို မတုံ႔ျပန္ေသာ ဘတ္တီးရီးယားေၾကာင့္ အာသီးေရာင္ျခင္းျဖစ္လွ်င္ ခြဲစိတ္ဖယ္ထုတ္ပစ္လို႔ရပါတယ္။ မၾကာခဏအာသီးေရာင္ျခင္းဆိုတာ-

  • တစ္ႏွစ္လွ်င္ခုနွစ္ၾကိမ္ထက္ပိုျဖစ္ျခင္း
  • တစ္နွစ္ေလး၊ငါးၾကိမ္ နွစ္နွစ္ဆက္တုိက္ျဖစ္ျခင္း
  • တစ္ႏွစ္သံုးၾကိမ္နဲ႔အထက္ သံုးနွစ္ဆက္ျဖစ္ျခင္း

တကယ္လို႔အာသီးေရာင္ျခင္းေၾကာင့္ ေအာက္ပါျပႆနာမ်ားျဖစ္လာပါကလည္း ခဲြစိတ္ဖယ္ထုတ္ပစ္သင့္ပါတယ္-

  • အိပ္လ်ွင္အသက္ရွဴၾကပ္ျခင္း
  • အသက္ရွဴရခက္ျခင္း
  • မ်ိဳရခက္ျခင္း၊ အထူးသျဖင့္အသားနွင့္ အရြယ္ၾကီးေသာအစာမ်ား
  • ပဋိဇီ၀ေဆးနွင့္မနုိင္ေသာ အနာျဖစ္ျခင္း

ကေလးကငယ္ရြယ္လြန္းျခင္း၊ ခြဲစိတ္စဥ္ျပႆနာတစ္ခုုခုရွိျခင္းမွ လြဲလွွ်င္ ခြဲစိတ္ျပီးလ်ွင္ျပီးခ်င္း ထိုေန႔မွာပဲအိမ္ျပန္လို႔ရပါတယ္။ လံုး၀အရွင္းေပ်ာက္ကင္းဖို႔ တစ္ပတ္၊ နွစ္ပတ္ခန္႔ ၾကာပါတယ္

ေနထိုင္မႈပံုစံအိမ္တြင္းကုထံုးမ်ား

  • အနားယူပါ၊ ကေလးကိုလံုေလာက္စြာအိပ္စက္အနားယူပါေစ
  • အရည္မ်ားမ်ားေသာက္ပါ၊ လည္ေခ်ာင္းစိုစြတ္ေနေစရန္ႏွင့္ ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္ျခင္းကိုကာကြယ္နုိင္ရန္ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ပါေစ
  • နူးည့ံေသာအစားအစာ၊ အရည္မ်ားေကၽြးပါ။ လည္ေခ်ာင္းသက္သာေစရန္ ၾကက္ျပဳတ္ရည္၊ ကဖိန္းမပါေသာလက္ဖက္ရည္ေနြးေႏြး၊ ပ်ားရည္ပါေသာေရေႏြး ကဲ့သုိ႔ ေႏြးေသာအရည္မ်ား၊ ေရခဲေခ်ာင္းကဲ့သုိ႔ အေအးစာမ်ား ေကၽြးပါ။
  • ဆားရည္ေႏြးျဖင့္ပါးလုပ္က်င္းပါေစ။ ပါးလုပ္က်င္းတက္ေသာအရြယ္ျဖစ္ပါက ဆားစားပြဲတင္ဇြန္းတစ္ဇြန္း ( ၅ မီလီလီတာခန္႔) နွင့္ ေရေႏြး ၈ ေအာင္စခန္႔ေဖ်ာ္ကာ ပါးလုပ္က်င္းခိုင္းပါ။
  • ေလသန္႔ပါေစ။ ေလသန္႔စက္ျဖင့္ ေလသန္႔ေစျခင္းျဖင့္ လည္ေခ်ာင္းယားယံေစေသာ အမႈန္မ်ားကင္းေ၀းေစနုိင္ပါတယ္။ သုိ႔မဟုတ္ မိနစ္အနည္းငယ္ခန္႔ ေရေႏြးစိမ္ခိုင္းပါ။
  • အသက္ ၄ နွစ္နဲ႔အထက္ကေလးမ်ားအတြက္ ငံုေဆးျပားငံုခုိင္းနုိင္ပါတယ္။
  • လည္ေခ်ာင္းယားေစမည့္အရာမ်ား ေရွာင္ပါ။ အိမ္တြင္းေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း၊ အိမ္သန္႔ရွင္းေရလုပ္ေသာ ပစၥည္းမ်ား။
  • နာက်င္မႈနဲ႔ အဖ်ားအတြက္ ေဆးေသာက္ခိုင္းနုိင္ပါတယ္။ ibuprofen (Advil, Children’s Motrin, others) or acetaminophen (Tylenol, others) စသည္တို႔ျဖင့္ အဖ်ားနဲ႔ လည္ေခ်ာင္းနာျခင္းကို သက္သာေစနုိင္ပါတယ္။ အဖ်ားေငြ႔ေငြ႔ျဖစ္ပါက ေဆးမေသာက္လည္းရပါတယ္။

ေရာဂါအေျခအေနတခ်ိဳ႕မွလြဲျပီး ကေလးငယ္မ်ားနဲ႔ ဆယ္ေက်ာက္သက္အရြယ္ဟာ aspirin မသံုးသင့္ပါဘူး။ ျဖစ္ေလ့မရွိေပမယ့္ Reye’s ေရာဂါနဲ႔ဆက္ႏြယ္တက္ျပီး အသက္အႏၲရာယ္စိုးရိမ္ရနုိင္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။

သိလိုသည္မ်ားရွိပါက သင့္အတြက္အေကာင္းဆံုးအေျဖရရန္ ဆရာ၀န္နဲ႔ေသခ်ာေဆြးေႏြးတိုင္ပင္နုိင္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ စက်တင်ဘာ 1, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 1, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ