Alzheimer's Disease (အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ(စိိတ္ခ်ိဳ႕ယြင္းမွဳ ေရာဂါတစ္မ်ိဳး))

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Alzheimer’s Disease (အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ(စိိတ္ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ ေရာဂါတစ္မ်ိဳး)) ကဘာလဲ။

အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ ဆိုတာက တျဖည္းျဖည္းခ်င္းဆိုးလာေသာေရာဂါတစ္မ်ိဳးပါ။ မွတ္ဥာဏ္ႏွင့္ အျခားစိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအရ အေရးပါတဲ့လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို ထိခိုက္ပ်က္စီးေစႏိုင္ပါတယ္။ ေခါင္းရႈပ္ေထြးျခင္း မွတ္မိရန္ခက္ျခင္းျဖင့္ ေရာဂါလကၡဏာေတြစျပတတ္ပါတယ္။။ တျဖည္းျဖည္းႏွင့္ ဘ၀၏ အေရးၾကီးပုဂၢိဳလ္မ်ားကိုပါေမ့ျခင္းႏွင့္ ျပဳမူေနထိုင္မႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းတို့ျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္။

အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါသည္ စိတ္ကစဥ့္ကလ်ားေရာဂါ( ဦးေႏွာက္ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈေၾကာင့္ မွတ္ဥာဏ္ႏွင့္ ဆက္ဆံေရးပ်က္စီးသြားေသာေရာဂါ) ျဖစ္ေစေသာ အျဖစ္မ်ားဆံုးအေၾကာင္းအရင္းတစ္ခုျဖစ္သည္။ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ တြင္ ဦးေႏွာက္ရွိဆဲလ္မ်ားေသဆံုးျပီး မွတ္ဥာဏ္ႏွင့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားပ်က္ယြင္းေစတာမ်ိဳးခံစားရႏိုင္ပါတယ္။

အယ္လ္ဇိုင္းမား၏ လက္ရွိကုသမႈမ်ားသည္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကို ယာယီသာသက္သာေစပါလိမ့္မယ္။ အခ်ိဳ႕လူနာေတြမွာေတာ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားကို အခ်ိန္ၾကာၾကာပိုလုပ္ႏိုင္ေအာင္ ကူညီေပးပါတာမ်ိဳးရွိႏိုင္ပါတယ္။။ ဒါေပမယ့္ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါကို ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ကုသႏိုင္ေသာကုထံုးမရွိသည့္အတြက္ေၾကာင့္ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ဆက္သြယ္၍ အကူအညီ အေထာက္အပံ့မ်ားကို အျမန္ဆံုးရယူသင့္ပါတယ္။

Alzheimer’s Disease (အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ(စိိတ္ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ ေရာဂါတစ္မ်ိဳး)) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါသည္ အလြန္အျဖစ္မ်ားေသာ ေရာဂါတစ္မ်ိဳးပါ။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ႔ခ်ျခင္းနည္းလမ္းျဖင့္ေတာ့ ေရာဂါမျဖစ္ေအာင္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Alzheimer’s Disease (အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ(စိိတ္ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ ေရာဂါတစ္မ်ိဳး)) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ေရာဂါစျဖစ္ခါစတြင္သတိေမ့ေလ်ာ႔ျခင္း သို႔မဟုတ္ အနည္းငယ္စိတ္္ရႈပ္ေထြးျခင္းကိုသာ ခံစားရပါႏိုင္ပါတယ္။ အခ်ိန္ၾကာလာသည္ႏွင့္အမၽွ ေရာဂါသည္ သင္၏မွတ္ဉာဏ္ အထူးသျဖင့္ လတ္တေလာမွတ္ဉာဏ္မ်ားကို ဖ်က္ဆီးပစ္လိမ့္မည္။ ေရာဂါအဆင့္တက္သည့္ႏႈန္းသည္ တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦး မတူညီၾကပါ။ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါေၾကာင့္ ဦးေနာက္တြင္း ေျပာင္းလဲမႈမ်ားျဖစ္ေပၚလာရာမွ ေအာက္ပါအက်ိဳးဆက္မ်ား ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။

မွတ္ဉာဏ္

လူတိုင္း တစ္ခါတစ္ရံ ေမ့ေလ်ာ႔တတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါေၾကာင့္ေပ်ာက္ဆံုးသြားတဲ့ မွတ္ဉာဏ္သည္ ျပန္မရႏိုင္ေတာ့ဘဲ ပိုျပီးဆိုးရြားလာၿပီး အိမ္ႏွင့္လုပ္ငန္းခြင္တြင္မိမိ၏ စြမ္းေဆာင္ရည္ကို ထိခိုက္လာႏိုင္ပါတယ္။အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ ေဝဒနာရွင္ေတြဟာ ကိုယ္ေျပာၿပီးေသာစကား၊ ေမးခြန္းမ်ားကို မမွတ္မိဘဲ ထပ္ခါထပ္ခါေျပာေနမိျခင္း၊ ခ်ိန္းဆိုထားျခင္းမ်ား၊ တက္ေရာက္ရမည့္ အခမ္းအနားတို႔ကို ေမ့ေလ်ာ႔ျခင္း၊  ပစၥည္းအထားအသိုမ်ား အျမဲလိုလိုမွားယြင္းလာျခင္း၊ မိမိႏွင့္ အကၽြမ္းတဝင္ျဖစ္ေသာေနရာမ်ားကို မမွတ္မိျခင္းႏွင့္ လမ္းေပ်ာက္ျခင္း၊ တျဖည္းျဖည္း မိသားစုဝင္မ်ား၏နာမည္မ်ားႏွင့္ ေန႔စဥ္အသံုးျပဳေသာ ပစၥည္းမ်ား၏အမည္မ်ား ေမ့ေလ်ာ့လာျခင္း၊ အရာဝတၳဳမ်ား၊ ခံစားခ်က္မ်ားကို မွန္ကန္ေသာစာလံုးေတြနဲ႔ ေဖာ္ျပရန္ခက္ခဲလာသည့္အတြက္ စကားေျပာဆိုရာတြင္ အဆင္မေျပျဖစ္လာျခင္းတို႔ကို ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။

ေတြးေခၚျခင္း၊ က်ိဳးေၾကာင္းဆက္စပ္ျခင္း

အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါခံစားရတဲ့အခါ ကိန္းဂဏန္းတြက္ခ်က္ျခင္းကဲ့သို႔ အာရံုစိုက္ရေသာအလုပ္မ်ားႏွင့္ စဥ္းစားေတြးေခၚရေသာ အလုပ္မ်ားကို လုပ္ကိုင္ရခက္ခဲလာႏိုင္ပါတယ္။ ယခင္က အလုပ္၄၊၅ခုကို တၿပိဳင္တည္းလုပ္ႏိုင္ေသာ္လည္း ယခုအခါမလုပ္နိင္ေတာ့ေပ။ ေငြေၾကးတြက္ခ်က္ျခင္း၊ ေငြေၾကးစီမံခန္႔ခြဲျခင္းႏွင့္ ကုန္က်စရိတ္မ်ားကို အခ်ိန္မီေပးေခ်ရန္လည္း ခက္ခဲလာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါတင္မကဘဲ ကိန္းဂဏန္းမ်ားကို မကိုင္တြယ္ႏိုင္ျခင္း၊ ေမ့ေလ်ာ႔သြားျခင္းအထိ ဆိုးရြားႏိုင္ပါေသးတယ္။

ဆင္ျခင္သံုးသပ္ျခင္း၊ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ျခင္း

မီးဖိုေပၚတည္ထားေသာ ဟင္းအိုးတူးသြားတာမ်ိဳး၊ ကားေမာင္းေနရင္း  အႏၲရာယ္ရွိႏိုင္တဲ့ အေျခအေနၾကံဳရျခင္းလိုမ်ိဳး ေန႔စဥ္ၾကံဳေတြ႕ႏိုင္ရတဲ့ ျပႆနာကို ထိေရာက္စြာေျဖရွင္းဖို႔ ခက္ခဲလာတာမ်ိဳးျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။

လုပ္ေနက်အလုပ္မ်ားကို စီစဥ္ျခင္းႏွင့္ လုပ္ေဆာင္ျခင္း

ဟင္းခ်က္ျခင္း၊ ႏွစ္သက္ရာဂိမ္းကစားျခင္းကဲ့သို႔ေသာ ယခင္က သူ႔အလိုလို အလြယ္တကူလုပ္ေဆာင္ေနက်အလုပ္မ်ားသည္ ေရာဂါဆိုးလာေလေလ၊ လုပ္ကိုင္ရပိုခက္လာေလေလ ျဖစ္လာပါမယ္။ ေရာဂါရဲ႕ အဆိုးဆံုးအေျခအေနကိုေရာက္သြားျပီဆိုုရင္ေတာ့  ေဝဒနာရွင္မ်ားသည္ ေန႔စဥ္လုပ္ေနက် အဝတ္လဲျခင္း၊ ေရခ်ိဳးျခင္းကဲ့သို႔ေသာ အလုပ္မ်ားကိုပင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမယ္ကို ေမ့ေလ်ာ႔သြားလိမ့္မယ္။

ပင္ကိုဗီဇႏွင့္ အမူအက်င့္မ်ားေျပာင္းလဲျခင္း

အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္အတြင္းေျပာင္းလဲမႈမ်ားျဖစ္လာေသာအခါ ေဝဒနာရွင္၏ စိတ္ခံစားခ်က္ႏွင့္ ျပဳမူပံုမ်ားကိုလည္း ေျပာင္းလဲေစပါလိမ့္မယ္။  အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါရွင္မ်ားသည္ စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း၊ ႏံုးခ်ိျခင္း၊ အျခားသူမ်ားႏွင့္ မဆက္ဆံလိုျခင္း၊ စိတ္ဓာတ္ အတက္အက်မ်ားျခင္း၊ သူတစ္ပါးကို မယံုၾကည္ျခင္း၊ စိတ္တို စိတ္ဆတ္လြယ္ျခင္း၊ အိပ္ခ်ိန္ေျပာင္းလဲျခင္း၊ ေတြေဝျခင္း၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မႈမရွိျခင္းႏွင့္ ထင္ေယာင္ထင္မွားျဖစ္ျခင္း (ဥပမာ။ တစ္စံုတစ္ခု အခိုးခံရသည္ဟု ထင္ျခင္း) တို႔ကိုခံစားရႏိုင္ပါသည္။

အေရးႀကီးေသာစြမ္းရည္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားသည္ ေရာဂါေႏွာင္းပိုင္းအေျခအေနအထိ က်န္ရွိေနႏိုင္ေသးသည္။ ၎စြမ္းရည္တို႔တြင္ စာဖတ္ျခင္း၊ ကခုန္ျခင္း၊ သီခ်င္းဆိုျခင္း၊သီခ်င္းႀကီးမ်ားနားေထာင္ျခင္း၊ လက္မႈအႏုပညာႏွင့္ ဝါသနာပါရာမ်ားကို လုပ္ကိုင္ႏိုင္ျခင္း၊ ပံုျပင္ေျပာျခင္းႏွင့္ အမွတ္တရျဖစ္ရပ္မ်ားကို ျပန္ေျပာင္းေအာက္ေမ့ျခင္းတို႔ ပါဝင္ ပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Alzheimer’s Disease (အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ(စိိတ္ခ်ိဳ႔ယြင္းမႈ ေရာဂါတစ္မ်ိဳး)) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

သိပၸံပညာရွင္မ်ားက အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ အမ်ားစုသည္ မ်ိဳးရိုးဗီဇ၊ ေနထိုင္စားေသာက္မႈပံုစံႏွင့္ ေနထိုင္ရာပတ္ဝန္းက်င္တို႔က ဦးေႏွာက္အေပၚ သက္ေရာက္မႈၾကာျမင့္လာရာမွျဖစ္ေပၚလာေသာေရာဂါဟု ယံုၾကည္ထားၾကပါတယ္။ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါျဖစ္ေစရန္ တိက်ေသခ်ာေသာ မ်ဳိးရိုးဗီဇေျပာင္းလဲမႈမွျဖစ္လာသည့္ေဝဒနာရွင္သည္ ၅ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔သာရွိပါတယ္။

အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါကို ျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားအားလံုးကို မသိရွိရေသးေသာ္လည္း ၎ေရာဂါ၏ ဦးေႏွာက္အေပၚ သက္ေရာက္မႈမ်ားကိုမူ သိရွိႏိုင္ပါျပီ။ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါသည္ ဦးေႏွာက္ဆဲလ္မ်ားကို ဖ်က္ဆီးၿပီး ေသေစႏိုင္ပါတယ္။ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါေၾကာင့္ ပ်က္စီးသြားေသာ ဦးေႏွာက္သည္ က်န္းမာေသာ ဦးေႏွာက္ႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္လၽွင္ ဆဲလ္အေရအတြက္ပိုနည္းၿပီး ထိုဆဲလ္မ်ားၾကားရွိ ဆက္သြယ္ေသာလမ္းေၾကာင္းမ်ားလည္း အလြန္နည္းပါးေနသည္ကို ေတြ႕ရပါမယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Alzheimer’s Disease (အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ(စိိတ္ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ ေရာဂါတစ္မ်ိဳး)) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ ျဖစ္ပြားႏုိင္ေျခကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • အသက္အရြယ္- အသက္အရြယ္ႀကီးျခင္းသည္ အျဖစ္မ်ားဆံုးေသာအေၾကာင္းရင္းပါ။ အသက္ႀကီးတိုင္းျဖစ္ပြားေသာေရာဂါမဟုတ္ေပမယ့္လည္း အသက္၆၅ႏွစ္ေက်ာ္လၽွင္ ေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ားလာပါတယ္။ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ ေစာလ်င္စြာျဖစ္ေစေသာ ရွားပါးမ်ိဳးရိုးဗီဇေျပာင္းလဲမႈမ်ားရွိလၽွင္မူ အသက္၃၀တြင္ပင္ ေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိေနပါတယ္။
  • မိသားစုရာဇဝင္ႏွင့္ မ်ိဳးရိုးဗီဇ- မိဘ သို႔မဟုတ္ ေမာင္ႏွမသားခ်င္းမ်ားတြင္ ေရာဂါျဖစ္ပြားသူရွိလၽွင္ မိမိ၌ေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေျခပိုမ်ားႏိုင္ပါတယ္။ မ်ိဳးရိုးေၾကာင့္ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါျဖစ္ပြားရသည့္အေၾကာင္းကို ရွင္းလင္းစြာ မသိရေသးပါ။
  • ဉာဏ္ရည္နိမ့္က်ေသာ ေရာဂါလကၡဏာစု (ေဒါင္းေရာဂါလကၡဏာစု)- ထိုေရာဂါလကၡဏာစုျဖစ္ပြားေသာလူမ်ားတြင္ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါသည္ ၁၀ႏွစ္မွ အႏွစ္၂၀အထိေစာ၍ ျဖစ္ပြားတတ္ပါတယ္။
  • က်ား၊ မကြဲျပားမႈ-  ဤေရာဂါသည္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ ပိုအျဖစ္မ်ားေၾကာင္းေတြ႕ရသည္။ အေၾကာင္းရင္း တစ္ခ်က္မွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ အမ်ိဳးသားမ်ားထက္ သက္တမ္းပိုရွည္တာေၾကာင့္ပါ။
  • သိရွိခ်ိတ္ဆက္နားလည္မႈ အနည္းငယ္ခ်ိဳ႕ယြင္းေနျခင္း-  ထိုကဲ့သို႔ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ရွိေသာသူမ်ားတြင္ အသက္အရြယ္ႏွင့္စာလၽွင္ မွတ္ဉာဏ္ျပႆနာႏွင့္ သိမႈဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား ပိုမိုဆိုးရြားေနႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ ဦးေႏွာက္ခ်ိဳ႕ယြင္းမွဳေၾကာင့္ မွတ္ဉာဏ္ႏွင့္ ဆက္ဆံေရးပ်က္စီးသြားေသာေရာဂါကဲ့သို႔ မဆိုးရြားပါ။
  • ေခါင္းတြင္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရဖူးသူ-  ထိုသူေတြမွာ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါျဖစ္ႏို္င္ေျခပိုမ်ားေနတတ္ပါတယ္။
  • ေနထိုင္စားေသာက္မႈပံုစံႏွင့္ နလံုးက်န္းမာေရး-  အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါျဖစ္ပြားႏႈန္းကို က်ေစသည့္ ေသခ်ာေသာ ေနထိုင္စားေသာက္မႈပံုစံမရွိပါ။ သို႔ေသာ္ ႏွလံုးေရာဂါကိုျဖစ္ေစေသာအေၾကာင္းရင္းမ်ားရွိလၽွင္ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါျဖစ္ႏႈန္းကိုလည္းတက္ေစေၾကာင္း ေတြ႕ရွိထားပါသည္။ ၎တို႔တြင္ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈမရွျခင္း၊ အဝလြန္ျခင္း၊ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ေဆးလိပ္ေငြ႕ကို တစ္ဆင့္ရႉမိျခင္း၊ ေသြးတိုးျခင္း၊ ေသြးတြင္းအဆီတက္ျခင္း၊ ေကာင္းစြာမထိန္းႏိုင္ေသာ အမ်ိဳးအစား၂ဆီးခ်ိဳေရာဂါျဖစ္ေနျခင္း ႏွင့္ အသီးအႏွံ၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားကို မစားသံုးျခင္း တို႔ပါဝင္ပါတယ္။
  • ဘဝတစ္ေလၽွာက္ သင္ယူေလ့လာျခင္းႏွင့္ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရး-  စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ လူမႈဆက္ဆံေရးပိုင္းဆိုင္ရာ လႈပ္ရွားမႈမ်ားတြင္ ဘဝတစ္ေလၽွာက္ တက္ႂကြစြာလုပ္ေဆာင္သူမ်ားသည္ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါျဖစ္ပြားႏႈန္းနည္းေၾကာင္းေလ့လာေတြ႕ရွိထားပါတယ္။အထက္တန္းပညာေအာက္နိမ့္ေသာ ပညာအရည္အခ်င္းရွိသူမ်ားတြင္ ေရာဂါျဖစ္ႏႈန္းမ်ားေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Alzheimer’s Disease (အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ(စိိတ္ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ ေရာဂါတစ္မ်ိဳး)) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါကို အတည္ျပဳရွာေဖြႏိုင္ေသာ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈ မရွိေသးပါ။ သင္၏ဆရာဝန္က သင္ေျပာျပေသာ လကၡဏာမ်ားႏွင့္ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါကို ပိုမိုေသခ်ာေစေသာ စစ္ေဆးမႈမ်ားျပဳလုပ္၍သာေရာဂါရွိ၊မရွိကို ဆံုးျဖတ္ပါမယ္။ ေရာဂါ၏ တိက်ေသခ်ာေသာ စစ္ေဆးခ်က္ကို လူနာေသဆံုးၿပီးအခါမွသာ ဦးေႏွာက္ကို အဏုၾကည့္မွန္ေျပာင္းျဖင့္ၾကည့္ရႈၿပီးသိႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

ယခုအခါတြင္အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါႏွင့္ အျခားမွတ္ဉာဏ္ခ်ိဳ႕ယြင္းေစေသာေရာဂါမ်ားကိုခြဲျခားရန္ ေအာက္ပါ စစ္ေဆးမႈမ်ားကို ဆရာဝန္မ်ားအသံုးျပဳလာၾကပါတယ္။

  • ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာႏွင့္ အာရံုေၾကာဆိုင္ရာမ်ားကို စမ္းသပ္ျခင္း-  ၎တို႔ကို စမ္းသပ္ရန္ ဆရာဝန္က သင္၏ တံု႔ျပန္မႈစြမ္းရည္၊ ႂကြက္သားေတာင့္တင္းမႈႏွင့္ သန္မာမႈ၊ ထိုင္ခံုမွထႏိုင္ျခင္းႏွင့္ အခန္းတြင္း လမ္းေလၽွာက္ႏိုင္မႈ၊ အျမင္အာရံုႏွင့္ အၾကားအာရံု၊ ထိေတြ႕မႈကိုအခ်ိတ္အဆက္မိႏိုင္ျခင္း၊ ဟန္ခ်က္ညီေအာင္ထိန္းႏိုင္ျခင္းတို႔ကို စမ္းသပ္စစ္ေဆးပါလိမ့္မယ္။
  • ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္မႈမ်ား-  ထိုစမ္းသပ္မႈမ်ားသည္ သိုင္းရိြဳက္အက်ိတ္ေရာဂါႏွင့္ ဗီတာမင္ခ်ိဳ႕ယြင္းျခင္းကဲ့သို႔ေသာ မွတ္ဉာဏ္ခ်ိဳ႕ယြင္းေစေသာ အျခားအေၾကာင္းရင္းမ်ားကို ဖယ္ရွားႏိုင္ေစပါတယ္။
  • စိတ္အေျခအေနႏွင့္ အာရံုေၾကာေၾကာင့္စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာေျပာင္းလဲမႈကို စစ္ေဆးျခင္း- သင္၏ဆရာဝန္က သင္၏မွတ္ဉာဏ္ႏွင့္ ေတြးေခၚမႈပိုင္းဆိုင္ရာစြမ္းရည္တို႔ကို စစ္ေဆးပါလိမ့္မယ္။ ပိုမိုတိက်ေသာစစ္ေဆးစမ္းသပ္မႈမ်ားကို ထပ္မံျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ပိုမိုၾကာရွည္ေသာစစ္ေဆးမႈမ်ားကိုျပဳလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ မိမိႏွင့္အသက္အရြယ္တူ၊ ပညာအဆင့္အတန္းတူမ်ားႏွင့္ယွဥ္လၽွင္ မိမိ၏ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာစြမ္းရည္ကို ပိုမိုတိက်စြာသိႏိုင္ပါမယ္။
  • ဦးေႏွာက္ကိုပံုရိပ္ဖမ္းျခင္း- ဦးေႏွာက္ပံုရိပ္မ်ားကိုေလျဖတ္ျခင္း၊ ဒဏ္ရာရျခင္းႏွင့္ ကင္ဆာအက်ိတ္ကဲ့သို႔ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါမဟုတ္ေသာေရာဂါမ်ား၏ ျမင္ရေသာပံုမွန္မဟုတ္ေသာလကၡဏာမ်ားကိုရွာေဖြရာမွာ သံုးပါတယ္။ယခုအခါ ေဆးရံုအမ်ားစုတြင္ အသံုးျပဳေနေသာဦးေႏွာက္ပံုရိပ္ဖမ္းစက္အသစ္မ်ားသည္ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါေၾကာင့္ျဖစ္ေသာဦးေႏွာက္တြင္းေျပာင္းလဲမႈမ်ားကိုရွာေပးလာႏိုင္ၾကပါျပီ။ ဦးေႏွာက္ပံုရိပ္ဖမ္းစက္မ်ားမွာသံလိုက္စက္ကြင္းျဖင့္ ပံုရိပ္ဖမ္းစက္၊ ကြန္ပ်ဴတာစက္ျဖင့္ ပံုရိပ္ဖမ္းစက္၊ အက္တန္မႈန္မ်ားထုတ္လႊတ္၍ ပံုရိပ္ဖမ္းစက္ တို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။

Alzheimer’s Disease (အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ(စိိတ္ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ ေရာဂါတစ္မ်ိဳး)) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

လတ္တေလာအသံုးျပဳေနေသာကုထံုးမ်ားသည္ မွတ္ဉာဏ္ဆိုင္ရာႏွင့္ ထိသိမႈဆိုင္ရာလကၡဏာမ်ားကိုအခ်ိန္အတိုင္းအတာတစ္ခုထိသက္သာေစပါတယ္။ လတ္တေလာအသံုးျပဳေနေသာေဆး ႏွစ္မ်ိဳးရွိတယ္။

(၁) Cholinesterase အင္ဇိုင္းကိုတားေသာေဆး- ဒီေဆးသည္ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါက ဖ်က္ဆီးလုိက္ေသာ acetylcholine လို႔ေခၚတဲ့ ဆက္သြယ္ေရးပစၥည္းကိုမ်ားေစျပီးဆဲလ္အခ်င္းခ်င္းဆက္သြယ္ေရးကိုေကာင္းမြန္ေအာင္လုပ္ေဆာင္ေပးပါတယ္။ ဒီေဆးက အသင့္အတင့္ တိုးတက္မႈကိုရေစသည္။ ဒါတင္မကပါဘူး၊ ဒီေဆးက စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း၊ စိတ္တိုစိတ္ဆတ္ျခင္းတို႔ကိုလည္းသက္သာေစႏိုင္ပါတယ္။ အသံုးမ်ားေသာေဆးမ်ားမွာdonepezil (Aricept), galantamine (Razadyne) and rivastigmine (Exelon)တို႔ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးအေနနဲ႔ကေတာ့ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ ပ်ိဳ႕ျခင္း၊ အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္းႏွင့္ အအိပ္ပ်က္ျခင္းတို႔ ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။ ႏွလံုးေရာဂါအခံရွိသူေတြမွာေတာ့ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္းေႏွးျခင္း၊ ႏွလံုးခုန္ရပ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

(၂) Memantine (Namenda)-  ဒိေဆးသည္ အျခားကြန္ရက္တြင္ သက္ေရာက္ျပီးအသင့္အတင့္ႏွင့္ ဆိုးရြားေသာအေျခအေနရွိေသာအယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါရဲ႕ လကၡဏာေတြကိုသက္သာေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေဆးကိုcholinesterase inhibitorႏွင့္တြဲသံုးေလ့ရွိပါတယ္။ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးအေနနဲ႔ကေတာ့ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ မူးေဝျခင္းႏွင့္ ေခါင္းကိုက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

စိတ္က်ေရာဂါအတြက္ေဆးကဲ့သို႔ေသာအျခားေဆးမ်ားကိုလည္းအယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါေၾကာင့္ျဖစ္ေသာအျပဳအမူေျပာင္းလဲမႈမ်ားကိုကုသရာမွာ သံုးၾကပါတယ္။ zolpidem (Ambien), eszopiclone (Lunesta)ကဲ့သို႔ အိပ္ေဆးမ်ားသည္ စိတ္ရႈပ္ေထြးျခင္းႏွင့္ သတိလစ္ျခင္းတို႔ကိုပိုဆိုးေစႏိုင္ေသာေၾကာင့္ သတိထားျပီးသံုးရပါမယ္။ clonazepam (Klonopin) and lorazepam (Ativan)ကဲ့သို႔ စိတ္ျငိမ္ေဆးမ်ားသည္လည္းစိတ္ရႈပ္ေထြးျခင္း၊ ေခါင္းမူးျခင္းႏွင့္ သတိလစ္ျခင္းတို႔ကိုပိုဆိုးေစႏိုင္ေသာေၾကာင့္ သတိထား သံုးဖို႔လိုပါမယ္။ေဆးဝါးအသစ္မ်ားကိုမသံုးစြဲခင္ ဆရာဝန္နဲ႔ တိုင္ပင္တာကေတာ့ အေကာင္းဆံုးပါ။

 

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းကအယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါကိုကုသရာမွာဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားကသင့္အေနျဖင့္အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါကိုကုသတဲ့ေနရာမွာအကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • လံုျခံဳျပီး အေထာက္အကူျဖစ္ေသာပတ္ဝန္းက်င္ကိုဖန္တီးျခင္း ။ ေသာ့၊ ပိုက္ဆံအိတ္၊ လက္ကိုင္ဖုန္းႏွင့္ အျခားတန္ဖိုးရွိေသာပစၥည္းမ်ားကိုတစ္ေနရာတည္းတြင္ သိမ္းဆည္းျခင္းျဖင့္ မေပ်ာက္ေအာင္ ထိန္းသိမ္းပါ။ ေဆးကိုတစ္ေန႔တစ္ၾကိမ္သာေသာက္ရေသာေသာက္နည္းသို႔ ေျပာင္းႏိုင္ရန္ သင့္ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ၾကည္႔ပါ။ ေငြေပးေခ်ရာတြင္ အလိုအေလ်ာက္ေငြေခ်ေသာစနစ္၊ ေၾကြးဝယ္ကဒ္စသည္တို႔ကိုသံုးပါ။ တည္ေနရာျပစနစ္ထည့္သြင္းထားေသာလက္ကိုင္ဖုန္းကိုသံုးပါ။ သို႔မွသာသင္လမ္းေပ်ာက္သြားေသာအခါ အျခားသူမ်ားကသင့္ကိုလက္ကိုင္ဖုန္းမွတစ္ဆင့္ ေျခရာခံႏိုင္ေပလိမ့္မည္။ ျပဳလုပ္ေနက် ခ်ိန္းဆိုမႈမ်ားကိုရက္တစ္မ်ိဳးတည္း၊ အခ်ိန္တစ္မ်ိဳးတည္းျဖစ္ေအာင္ စီစဥ္ပါ။ ေန႔စဥ္လုပ္ရမည့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားကို ျပကၡဒိန္၊ သင္ပုန္းတို႔တြင္ ခ်ေရးထားပါ။လုပ္ျပီးေသာကိစၥမ်ားကိုအမွတ္အသားျပဳလုပ္ပါ။ ပိုေနေသာပရိေဘာဂမ်ား၊ အမႈိက္မ်ား၊ ေကာ္ေဇာမ်ားကိုလႊင့္ပစ္ပါ။ ေလွကားႏွင့္ ေရခ်ိဳးခန္းတို႔တြင္ ခုိင္ခံ့ေသာလက္ကိုင္တန္းမ်ားတပ္ဆင္ပါ။ ဖိနပ္မ်ားသည္ သက္ေတာင့္သက္သာရွိ၍ ခိုင္ခံ့ပါေစ။ မွန္ေတြ အမ်ားၾကီးမရွိပါေစႏွင့္၊ အဘယ္ေၾကာင္႔ဆုိေသာ္ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါရွင္မ်ားသည္ မွန္တြင္ျမင္ရေသာပံုရိပ္ကိုေၾကာက္ၾကေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ဓာတ္ပံုမ်ားႏွင့္ အျခားအမွတ္တရပစၥည္းမ်ားကိုအိမ္တြင္ထားရွိေပးပါ။
  • ေလ့က်င့္ခန္း ။ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါရွင္မ်ားသည္လည္းသာမန္လူမ်ားကဲ့သို႔ပင္ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္သင့္သည္။ ေန႔စဥ္လမ္းေလ်ွာက္ျခင္းကဲ့သို႔ေသာကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈမ်ိဳးသည္ စိတ္ခံစားခ်က္ကုိလည္းေကာင္းေစျပီး ၾကြက္သားမ်ား၊ အဆစ္မ်ားႏွင့္ ႏွလံုးကိုလည္းက်န္းမာေစသည္။ ေကာင္းမြန္စြာအိပ္စက္ေစျပီးဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္းကိုလည္းသက္သာေစသည္။ အကယ္၍ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါရွင္သည္ အေဖာ္မပါဘဲလမ္းေလွ်ာက္ထြက္မည္ဆိုလ်ွင္ နာမည္ကဒ္ျပားသို႔မဟုတ္ အခ်က္ေပးလက္ပတ္ပါရမည္။ လမ္းမေလ်ွာက္ႏိုင္ေသာေဝဒနာရွင္မ်ားသည္လည္းစက္ဘီးစက္နင္းျခင္း၊ ထုိင္၍လုပ္ရေသာေလ့က်င့္ခန္းစသည္တို႔ကိုလုပ္ႏိုင္သည္။ ေလ့က်င့္ခန္းျပဳလုပ္ေသာအစီအစဥ္မ်ားကိုတီဗြီ၊ စီဒီတို႔ျဖင့္ ေလ့လာႏိုင္သည္။
  • အစာအာဟာရ ။ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါရွင္မ်ားသည္ အစာစားဖို႔ေမ့ျခင္း၊ ျပင္ဆင္စားေသာက္လိုစိတ္မရွိျခင္း၊ က်န္းမာေရးႏွင့္ ကိုက္ညီေသာအစားအေသာက္မ်ားကိုမစားျဖစ္ျခင္းတုိ႔ ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ေရေသာက္ဖို႔လည္းေမ့သည့္အတြက္ေၾကာင့္ ေရဓာတ္ခမ္းေျခာက္ျခင္းႏွင့္ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ႏုိင္သည္။ ကယ္လုိရီမ်ားသည့္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ကိုက္ညီေသာေဖ်ာ္ရည္မ်ားကိုေသာက္သံုးပါ။ ျဖည့္စြက္စာ ႏို႔မွုန္ႏွင့္ ပရိုတင္းမႈန္႔မ်ားကိုေသာက္သံုးႏိုင္သည္။ (ေဆးဆုိင္၊ စတုိးဆိုင္မ်ားတြင္ ဝယ္ယူႏိုင္သည္။) သို႔မဟုတ္ မိမိၾကိဳက္ႏွစ္သက္ရာပါဝင္ပစၥည္းမ်ားကို ၾကိတ္ေျချပီးေဖ်ာ္ရည္လုပ္ေသာက္လို႔ရပါတယ္။ ေရ၊ ေဖ်ာ္ရည္၊ အျခားက်န္းမာေရးႏွင့္ ကိုက္ညီေသာအရည္မ်ားကိုေသာက္သံုးႏိုင္တယ္။ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါရွင္မ်ားသည္ ေန႔စဥ္ ေရႏွင့္ အရည္မ်ားကိုဖန္ခြက္အျပည့္ျဖင့္ မၾကာခဏေသာက္ေပးသင့္ပါတယ္။ ကဖင္းဓာတ္ပါေသာအရည္မ်ားကိုေရွာင္သင့္ပါတယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ ကဖင္းဓာတ္သည္ စိတ္လႈပ္ရွားျခင္း၊ အိပ္စက္ျခင္းတို႔ကိုထိခိုက္ေစျပီးဆီးသြားရသည့္ အၾကိမ္ေရလည္းမ်ားေစႏိုင္တာေၾကာင့္ပါ။

အကယ္၍သင့္မွာေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇွန် 15, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဇွန် 15, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ