အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Addison Disease (အက္ဒဆင္ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

သင္႔ေက်ာက္ကပ္ေတြရဲ့ထိပ္မွာ အက္ဒရီနယ္ဂလင္းေတြ ရွိပါတယ္။ အဲဒီဂလင္းေတြကေန ကုိယ္ခႏၶာရဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြမွာ လုိအပ္တဲ့ ေဟာ္မုန္းအမ်ားအျပား ထုတ္လုပ္ေပးပါတယ္။ အက္ဒဆင္ေရာဂါဟာ အဒရီနယ္ဂလင္းအကာပိုင္း ပ်က္စီးရင္ျဖစ္တတ္ျပီး ေကာ္တီေဆာ၊ အယ္ဒုိစတီရုန္း စတဲ့ စတီးရိြဳက္ေဟာမုန္းေတြ လုံေလာက္စြာ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ျခင္း မရွိေတာ႔ပါဘူး။ ေကာ္တီေဆာေဟာ္မုန္းရဲ့ တာ၀န္ကေတာ႔ ဖိအားမ်ားတဲ့ အေျခအေနမွာ ကုိယ္ခႏၶာရဲ့တုံ႔ျပန္မွဳေတြကုိ ထိန္းညွိေပးဖုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ အယ္ဒုိစတီရုန္းဟာ ဆုိဒီယမ္နဲ႔ ပုိတက္ဆီယမ္ကုိ ထိန္းညွိေပးပါတယ္။ အဒရီနယ္ဂလင္းအကာပိုင္းဟာ က်ားေဟာ္မုန္းကုိလည္း ထုတ္လုပ္ေပးပါတယ္။

 

Addison Disease (အက္ဒဆင္ေရာဂါ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အဒရီနယ္မလုံေလာက္မွဳလုိ႔လည္း ေခၚပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြး က်ားမမေရြးပါဘူး။ အသက္အႏၱရာယ္ ထိခိုက္ႏိုင္တဲ့အထိ ျပင္းထန္တတ္ပါတယ္။

ဒါေပမယ္႔ ျဖစ္ႏိုင္ေျခအႏၱရာယ္ေတြကုိ ေလွ်ာ႔ခ်ႏိုင္ပါတယ္။

ပုိသိရေအာင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

လကၡဏာမ်ား

Addison Disease (အက္ဒဆင္ေရာဂါ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ေအာက္ပါလကၡဏာေတြ ၾကဳံႏိုင္ပါတယ္။

  • ၾကြက္သားမ်ားအားနည္းျခင္း
  • ေမာပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း
  • အသားအေရမည္းလာျခင္း
  • ကုိယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း၊ အစားအေသာက္ ပ်က္ျခင္း
  • ႏွလုံးခုန္ႏွဳန္းေႏွးျခင္း၊ ေသြးေပါင္ခ်ိန္က်ျခင္း
  • ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္နည္းျခင္း
  • သတိလစ္ျခင္း
  • ပါးစပ္အနာမ်ားေပါက္ျခင္း
  • ဆားငတ္ျခင္း
  • ပ်ဳိ႔ျခင္း
  • အန္ျခင္း
  • စိတ္အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္လြယ္ျခင္း၊ စိတ္က်ျခင္း

အက္ဒဆင္ေရာဂါကုိ မကုဘဲထားရင္ ဆုိးရြားျပင္းထန္တဲ့ အဆင္႔ကုိေရာက္လာျပီး အေရးေပၚေဆးကုသမွဳ လုိအပ္ပါတယ္။ ေအာက္ပါအေျခအေနေတြမွာ အေရးေပၚ ဖုန္းနံပါတ္ကုိ ခ်က္ခ်င္းေခၚဆုိဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။

  • စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေျပာင္းလဲျခင္း (စိတ္ရွဳပ္ျခင္း၊ ေၾကာက္လန္႔ျခင္း၊ ဂနာမျငိမ္ျခင္း)
  • သတိလစ္ျခင္း
  • အဖ်ားၾကီးျခင္း
  • ခါး၊ ၀မ္းဗိုက္၊ ေျခေထာက္မ်ားတြင္ ရုတ္တရက္ ေအာင္႔ျခင္း

မကုဘဲထားတဲ့ အက္ဒဆင္ေရာဂါဟာ ေသြးလန္႔ျပီး ေသေစတတ္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေစာစီးစြာ ေရာဂါရွာေဖြကုသျခင္းဟာ အေျခအေနပုိဆုိး မသြားေအာင္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဆရာ၀န္နဲ႔ ျမန္ႏိုင္သမွ် ျမန္ေအာင္ ျပသပါ။

အထက္ပါ လကၡဏာေတြရွိေနရင္၊ သိလုိတာေတြရွိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္ ျဖစ္ပ်က္ပုံေတာ႔ မတူႏိုင္ပါဘူး။ ကုိယ္႔အတြက္ ဘယ္အရာက အေကာင္းဆုံးျဖစ္မယ္ဆုိတာကုိ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Addison Disease (အက္ဒဆင္ေရာဂါ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အက္ဒဆင္ေရာဂါဟာ အဓိကအားျဖင္႔ ၂မ်ဳိးရွိပါတယ္။ မူလ အဒရီနယ္မလုံေလာက္ျခင္းနဲ႔ ေနာက္ဆက္တြဲ အဒရီနယ္မလုံေလာက္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေရာဂါကုိ ကုသဖုိ႔အတြက္ ဘာအေၾကာင္းအရင္းလဲဆုိတာ သိဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။

  • မူလ အဒရီနယ္မလုံေလာက္ျခင္း။ အဒရီနယ္ဂလင္း ဆုိးရြားစြာပ်က္စီးျပီး ေဟာ္မုန္းေတြ မထုတ္လုပ္ႏိုင္ေတာ႔တဲ့အခါ ျဖစ္ပြားတတ္ပါတယ္။ ဒီအမ်ဳိးအစားဟာ ကုိယ္ခံအားစနစ္ကုိ အမ်ားဆုံး ထိခိုက္ေစျပီး အဒရီနယ္ဂလင္းေတြကုိ ပ်က္စီးေစပါတယ္။ ဒါဟာ မိမိကုိယ္ခံအားက မိမိကုိယ္ကုိ ျပန္တိုက္ခိုက္တဲ့ေရာဂါပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ မိမိကုိယ္အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းေတြကုိ ေရာဂါပုိးမႊားေတြလုိ႔ မွားယြင္းမွတ္သားမိျပိး တိုက္ခိုက္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ တျခား အေၾကာာင္းအရင္းေတြကေတာ႔ ေအာက္ပါအတိုင္း ျဖစ္ပါတယ္။
  • ဂလူကုိေကာ္တီကိြဳက္ (ဥပမာ ပရနီစလုန္း) ကုိ ၾကာျမင္႔စြာ သုံးစြဲျခင္း
  • ေရာဂါပုိး၀င္ျခင္း
  • ကင္ဆာႏွင္႔ ပုံမွန္မဟုတ္ေသာ ၾကီးထြားျခင္းမ်ား (အက်ိတ္)
  • ေသြးၾကဲေဆးအခ်ဳိ႔ စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
  • ေနာက္ဆက္တြဲ အဒရီနယ္ မလုံေလာက္ျခင္း။ ဦးေႏွၾက္ထဲက ပီက်ဴထရီဂလင္းကေန ACTH ေဟာ္မုန္းကုိ မထုတ္လုပ္နိုင္ရင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အဲဒီေဟာ္မုန္းဟာ အဒရီနယ္ဂလင္းကေန ေဟာ္မုန္းမ်ား ထုတ္လုပ္ျခင္းကုိ အားေပးပါတယ္။ ဆရာ၀န္ညႊန္တဲ့ ေကာ္တီကုိစတီးရိြဳက္ကုိ မသုံးစြဲရင္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိပါတယ္။ ေကာ္တီကုိစတီးရြိဳက္ဟာ ရင္က်ပ္ပန္းနာလုိ နာတာရွည္ေရာဂါေတြ ကုသရာမွာ အသုံးျပဳပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

Addison Disease (အက္ဒဆင္ေရာဂါ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ေအာက္ပါအေျခအေနေတြမွာ ဒီေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေျခ ပုိမ်ားပါတယ္။

  • ကင္ဆာျဖစ္ျခင္း
  • ေသြးက်ဲေဆးေသာက္ျခင္း
  • တီဘီျဖစ္ျခင္း
  • အဒရီနယ္ဂလင္း၏ အစိတ္အပိုင္းတခုခုကုိ ခြဲစိတ္ဖယ္ရွားျခင္း
  • ဆီးခ်ဳိ အမ်ဳိးအစား (၁)၊ Grave ေရာဂါ စသကဲ့သုိ႔ ကုိယ္ခံအားဆန႔္က်င္ေသာေရာဂါျဖစ္ျခင္း စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Addison Disease (အက္ဒဆင္ေရာဂါ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဒီေရာဂါရွိတယ္လုိ႔ သံသယရွိရင္ ေရာဂါရာဇ၀င္ေမးျခင္း၊ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ စစ္ေဆးျခင္း၊ စမ္းသပ္မွဳမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း စတာေတြ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေအာက္ပါ စစ္ေဆးမွဳေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။

  • ေသြးစစ္ေဆးျခင္း။ ေသြးတြင္းမွာရွိတဲ့ ဆုိဒီယမ္၊ ပုိတက္ဆီယမ္၊ ေကာ္တီေဆာ၊ ACTH စတာေတြရဲ့ ပမာဏကုိ တိုင္းတာပါလိမ္႔မယ္။ ကုိယ္ခံအားဆန္႔က်င္တဲ့ ေရာဂါနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ခုခံပစၥည္းေတြ ဆိုင္းတာျခင္းလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။
  • ACTHလွဳံ႔ေဆာ္မွဳစစ္ေဆးျခင္း ဖန္တီးထားတဲ့ ACTH ကုိ ကုိယ္ခႏၶာတြင္း မထုိးသြင္းမီနဲ႔ ထုိးျပီးခ်ိန္မွာ ေသြးတြင္းေကာ္တီေဆာဓာတ္ကုိ တိုင္းတာျခင္း ပါ၀င္ပါတယ္။ ACTH ဟာ အဒရီနယ္ဂလင္းေတြကေန ေကာ္တီေဆာ ထုတ္ေပးဖုိ႔ အခ်က္ေပးပါတယ္။ အဒရီနယ္ဂလင္းပ်က္စီးေနရင္ ဒီစမ္းသပ္မဳွမွာ ACTHကုိ တုံ႔ျပန္တဲ့ ေကာ္တီေဆာထြက္ျခင္း၊ မရွိျခင္းကုိ ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။
  • အင္ဆူလင္လွဳံ႔ေဆာ္ေသာ ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္နည္းျခင္း စစ္ေဆးမွဳ။ ပီက်ဴထရီ ဂလင္းျပသနာဟာ အဒရီနယ္မလုံေလာက္ျခင္းရဲ့ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ အေၾကာင္းအရင္းလုိ႔ ယူဆရင္ ဒီနည္းကုိ တိုက္တြန္းပါလိမ္႔မယ္။ အင္ဆူလင္ထုိးျပီးခ်ိန္မွာ ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္နဲ႔ ေကာ္တီေဆာပမာဏကုိ စစ္ေဆးျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ က်န္းမာသူေတြမွာ ဂလူးကုိ႔စ္ပမာဏ ေလ်ာ႔နည္းသြားျပီး ေကာ္တီေဆာ တက္လာပါတယ္။
  • ပုံရိပ္ေဖာ္စစ္ေဆးျခင္း။ ၀မ္းဗိုက္ကုိ CT စကင္ ရိုက္ျပီး အဒရီနယ္ဂလင္းရဲ့ အရြယ္အစားကုိ စစ္ေဆးပါလိမ္႔မယ္။ တျခား ျပသနာေတြ ရွိမရွိလည္း စစ္ေဆးပါလိမ္႔မယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲ အဒရီနယ္မလုံေလာက္ျခင္းကုိ စစ္ေဆးဖုိ႔အတြက္ MRI လည္း ရုိက္ႏိုင္ပါတယ္။

Addison Disease (အက္ဒဆင္ေရာဂါ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

အေၾကာင္းအရင္းေပၚ မူတည္ျပီး ကုသမွဳကုိ ဆုံးျဖတ္ပါလိမ္႔မယ္။ အဒရီနယ္ဂလင္းကုိ ပုံမွန္ထိန္းညွိႏိုင္မယ္႔ ေဆးေတြကုိ ေပးပါလိမ္႔မယ္။ ဆရာ၀န္ညႊန္တဲ့ ကုသမွဳအစီအစဥ္အတိုင္း လိုက္နာဖုိ႔ အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။ မကုဘဲထားရင္ အေျခအေနဆုိးရြား ျပင္းထန္သြားႏိုင္ပါတယ္။

  • ေဆး၀ါးကုသျခင္း။ ဂလူကုိေကာ္တီကိြဳက္ေဆး၀ါးေတြ ေပါင္းစပ္ေသာက္သုံးဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ ဒီေဆး၀ါးေတြဟာ တသက္လုံးေသာက္သုံးသြားဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ ေဟာ္မုန္းအစားထုိး ကုသျခင္းကုိ အဒရီနယ္ဂလင္းကေန ေဟာ္မုန္းေတြ ထုတ္မေပးႏိုင္ေတာ႔တဲ့အခါ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။
  • အိမ္တြင္ကုသျခင္း။ အေရးေပၚေဆးေသတၱာထားျပီး လုိအပ္တဲ့ေဆး၀ါးေတြကုိ လက္တကမ္းမွာ ရရွိႏိုင္ေအာင္ စီမံထားႏိုင္ပါတယ္။ ေကာ္တီကုိစတီးရိြဳက္ထုိးေဆးကုိ ေဆးညႊန္းစာေရးေပးဖုိ႔ ဆရာ၀န္ကုိ ေတာင္းဆုိႏိုင္ပါတယ္။ ပိုက္ဆံအိတ္ထဲမွာ မိမိက်န္းမာေရးအေျခအေနကုိ ေဖာ္ျပထားတဲ့ ကတ္ျပားေဆာင္ထားျခင္း၊ လက္ေကာက္၀တ္မွာ တပ္ဆင္ထားျခင္း စတာေတြ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။
  • အျခားေရြးခ်ယ္စရာနည္းလမ္းမ်ား။ အက္ဒဆင္ေရာဂါရွိရင္ စိတ္ဖိစီးမွဳ ျမင္႔တက္မလာဖုိ႔ အေရးၾကီးပါတယ္။ မိမိခ်စ္ခင္ရသူ ေသဆုံးျခင္း၊ ထိခိုက္ဒဏရာရျခင္း စတာေတြဟာ စိတ္ဖိစီးမွဳကုိ ျမင္႔တက္ေစျပီး ေဆး၀ါးကုသမွဳအေပၚ ထိခိုက္မွဳ ျဖစ္ေစပါတယ္။ စိတ္ဖိစိးမဳကုိ သက္သာေစတဲ့ နည္းလမ္းမ်ား ဥပမာ ေယာဂက်င္႔ျခင္း၊ တရားထိုင္ျခင္း စတာေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးႏိုင္ပါတယ္။

 

ေနထိုင္မွဳပုံစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင္႔ အိမ္တြင္းကုထုံးမ်ား

ဘယ္လုိ ေနထိုင္မွဳပုံစံနဲ႔ အိမ္တြင္းကုထုံးေတြက   အက္ဒဆင္ေရာဂါ အတြက္ အေထာက္အကူ ျပဳသလဲ

ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားဟာ အေထာက္အကူျပဳပါတယ္။

  • က်န္းမေရးအေျခအေနကုိ ေဖာ္ျပထားတဲ့ ကတ္ျပားေတြ၊ လက္ပတ္ေတြ ေဆာင္ထားျခင္း
  • ေဆး၀ါးအပုိမ်ား ေဆာင္ထားျခင္း
  • ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲဆက္သြယ္ျခင္း စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

သိလုိတဲ့အခ်က္ေတြရွိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးတာ အေကာင္းဆုံးပါပဲ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 14, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 14, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ