Acute Lymphoblastic Leukemia (ရုတ္တရက္ျပင္းထန္ ျပန္ရည္္ဆဲလ္ကြဲေသြးကင္ဆာ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Acute Lymphoblastic Leukemia (ရုတ္တရက္ျပင္းထန္ ျပန္ရည္္ဆဲလ္ကြဲေသြးကင္ဆာ) ကဘာလဲ။

Acute lymphoblastic leukemia ဆိုတာဟာ ရုတ္တရက္ ျဖစ္တဲ့ ေသြးကင္ဆာ ရဲ႕ အမ်ိဳးအစား တစ္မ်ိဳးပဲျဖစ္ပါတယ္။ lymphocytes လို႔ေခၚတဲ့ ျပန္ရည္ဆဲလ္ေတြ ပြားေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ျဖစ္တဲ့ ေသြးကင္ဆာ တစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။

Acute Lymphoblastic Leukemia (ရုတ္တရက္ျပင္းထန္ ျပန္ရည္္ဆဲလ္ကြဲေသြးကင္ဆာ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါဟာ ကေလးဘ၀မွာ ျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ Acute lymphoblastic leukemia ဟာ အထူးသျဖင့္ အသက္အရြယ္ အုပ္စု နွစ္စုမွာ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

  • အသက္ ၁၀ နွစ္ေအာက္- ကင္ဆာ ပြားျခင္း အားလံုးရဲ႕ သံုးပံု ပံုတစ္ပံု ဟာ ကေလးေတြမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။
  • အျခားအုပ္စုကေတာ့ အသက္ ၅၀ အထက္ျဖစ္ျပီး ဒီ အသက္အုပ္စုမွာေတာ့ အနည္းငယ္သာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ကေလးဘ၀မွာဆိုရင္ေတာင္ Acute lymphoblastic leukemia ေတြဟာ မ်ားေသာအားျဖင့္ ကေလးအသက္ ၃ႏွစ္မွ ၇နွစ္အသက္အရြယ္ေတြမွာ ပို အျဖစ္မ်ားတာေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေရာဂါဟာ ေမြးကင္းစေလးေတြမွာလည္း ျဖစ္နိိုင္ပါတယ္။

သို႔ေပမယ့္လည္း ဒီေရာဂါကုိ ျဖစ္ဖို႔အားေပးေနတဲ့ အခ်က္ေတြကို ေလ်ွာ့ခ် ျခင္းအားျဖင့္ ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္လိုက္နိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ ရရွိနိုင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Acute Lymphoblastic Leukemia (ရုတ္တရက္ျပင္းထန္ ျပန္ရည္္ဆဲလ္ကြဲေသြးကင္ဆာ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Acute lymphoblastic leukemia ရဲ႕ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • ဖ်ားျခင္း။
  • Neutrophil (ေသြးျဖဴဥ အမ်ိဳးအစားတစ္မ်ိဳး) အေရအတြက္ ေလ်ာ့နည္းျခင္း။
  • အသားအေရာင္ ေဖ်ာ့ေတာ့ျခင္း၊ ေမာပန္းလြယ္ျခင္း၊ မူးေ၀ျခင္း၊ ရင္တုန္ျခင္း၊ နွလံုးမွာ ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ အသံေတြၾကားရျခင္း နဲ႕ အနည္းငယ္လႈပ္ရွားရင္ေတာင္ ေမာျပီး အသက္ရႈ မ၀ျခင္း။
  • ေသြးထြက္ျခင္း။
  • ၁၀ %ေလာက္မွာ DIC လို႔ေခၚတဲ့ ေနရာအနွ႔ံရွိ ေသြးေၾကာမ်ား အတြင္း ေသြးခဲျခင္းျဖစ္ျပီးေနာက္ ေသြးအလြန္ထြက္ျပီး ေသြးမတိတ္တဲ့ေရာဂါ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။
  • စမ္းမိနိုင္ေသာ အလံုးအက်ိတ္မ်ား ျဖစ္ျပီး နာျခင္း။
  • အဆုတ္နွစ္ခုၾကား ရွိေနရာတြင္ ၾကီးမားေသာ အလံုး၊ အခဲမ်ားရွိျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္နိင္ေသာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား (ဥပမာ- အသက္ရႈမ၀ျခင္း)
  • အရိုးမ်ားနာျခင္း။
  • ၀မ္းဗိုက္ရဲ႕ အေပၚဘက္ ဘယ္ဘက္ အစိတ္အပိုင္းမွာ သရက္ရြက္ၾကီးေနျခင္းေၾကာင့္ ျပည့္အင့္ သလို ခံစားရျခင္း။( ၁၀% မွ ၂၀% ေလာက္မွာ)
  • Leukostasis ေရာဂါလကၡဏာမ်ား (ဥပမာ- အသက္ ရႈခက္ခဲျခင္း နဲ႔ စိတ္အေျခအေနေျပာင္းလဲျခင္း။)
  • အက်ိတ္ၾကီး ေက်ာက္ကပ္ ပ်က္စီးျခင္း။
  • အဆုတ္ေရာင္ျခင္း အပါအ၀င္ ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္း။
  • အထူးသျဖင့္ ေျခေထာက္ေတြမွာ အစက္မ်ားျဖစ္ျခင္း၊ အေရျပား အေပၚတြင္ ညိုမဲ ျဖစ္ျခင္း။
  • ကင္ဆာ ဆဲလ္ေတြ ခႏၶာကုိယ္အစိတ္အပိုင္းေတြကို ၀င္ေရာက္ျခင္း ၊ အလံုး အက်ိတ္မ်ားနာျခင္း စတာေတြနဲ႔ သတ္ဆိုင္ေသာ လကၡဏာမ်ား ။
  • ကင္ဆာဆဲလ္ေတြ အေရျပားကို ေရာက္သြားတာေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ အင္ျပင္မ်ားျဖစ္ျခင္း။

အေပၚမွာ ေဖာ္မျပထားတဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ လည္းရွိနိုင္ပါတယ္။ အေပၚမွာ ျပထားတဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ကိုလည္း သိသာထင္ရွားတဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ အေနနဲ႔ သိျမင္နိုင္ဖို႔ ခဲယဥ္းပါတယ္။

ဒါ့ေၾကာင့္ ေရာဂါ လကၡဏာတစ္ခုခုနဲ႔ပတ္သတ္ျပီး သိလိုပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ ရပါမယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္ျပသင့္သလဲ?

တကယ္လို႔ သင့္မွာ အထက္ပါ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ျဖစ္လာျပီဆိုရင္ (သို႔)သိလိုတဲ့ အခ်က္ေတြရွိေနရင္ ေတာ့ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေတြ႕ဆံုသင့္ပါတယ္။ လူေတြရဲ႕ ခႏၶာကုိယ္ဟာ တစ္ဦးနဲ႔ တစ္ဦးတံု႔ျပန္မႈခ်င္း မတူပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘယ္ဟာက အေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို ေသခ်ာသိနိုင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲတမ္းေဆြးေႏြးတိုင္ပင္တာ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

 

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Acute Lymphoblastic Leukemia (ရုတ္တရက္ျပင္းထန္ ျပန္ရည္္ဆဲလ္ကြဲေသြးကင္ဆာ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

 

ALL ျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းက ALL ျဖစ္ေစတဲ့မ်ိဳးရိုးဗီဇမူမမွန္မႈေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ေမာ္လီက်ဴး (သို႔မဟုတ္) ခရိုမိုဆုန္းမူမမွန္ျခင္းေပၚမူတည္ပါတယ္။

ခရိုမိုဆုန္းမူမမွန္ျခင္းကိုအမ်ိဳးအစား၂မ်ိဳးခဲြျခားႏိုင္ပါတယ္။

  • ပထမျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းကေတာ့ ဆဲလ္တခုခ်င္းဆီမွာ DNA ပါ၀င္မႈပမာဏပံုမွန္မဟုတ္ျခင္း ( DNA ပံုမမွန္ျခင္း)။ အဲလို DNA ပါ၀င္မႈပမာဏပံုမမွန္တာမွာ Hyperdiploidy လို႔ေခၚတဲ့ DNA ပါ၀င္မႈပမာဏမ်ားေနတာဟာ ကေလးေတြမွာပိုအျဖစ္မ်ားျပီး Hypodiploidy လို႔ေခၚတဲ့ DNA ပါ၀င္မႈပမာဏနည္းေနတာကအျဖစ္နည္းပါတယ္။
  • ဒုတိယျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းကေတာ့ DNAပမာဏပံုမွန္ ပါ၀င္ျပီးေရာဂါျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းေတြျဖစ္ပါတယ္။ အဲလိုလူနာေတြမွာ DNAပမာဏပံုမွန္ပါ၀င္ေပမယ့္ DNA နဲ႔ဆဲလ္တည္ေဆာက္ပံုေတြမွာ ပံုမမွန္တာကိုအမ်ားအားျဖင့္ေတြ႕ရပါတယ္။

အေပၚမွာေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ခရိုမိုဆုန္းမူမမွန္ျခင္းအမ်ားစုမွာ ပံုမွန္မ်ိဳးရိုးဗီဇ၊ kinases လို႔ေခၚတဲ့အင္ဇုိင္း(enzymes) ေတြနဲ႔ မ်ိဳးရိုးဗီဇကူးယူတဲ့ေနရာေတြမွာ ပံုသ႑ာန္ေျပာင္းသြားတာနဲ႔ေနရာလဲြသြားတာေတြပါ၀င္ပါတယ္။  မ်ိဳးရိုးဗီဇေနရာလဲြတာက DNA နဲ႔ဆဲလ္တည္ေဆာက္ပံုမူမမွန္တဲ့ကေလးေတြမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုးျဖစ္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Acute Lymphoblastic Leukemia (ရုတ္တရက္ျပင္းထန္ ျပန္ရည္္ဆဲလ္ကြဲေသြးကင္ဆာ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

Acute lymphoblastic leukemia ျဖစ္ဖို႔အားေပးေနတဲ့ အခ်က္ေတြကေတာ့ မွီခိုမႈမရွိတာျဖစ္နုိင္ပါတယ္။  ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ အဲဒီအခ်က္ေတြက အတူတကြ လည္းျဖစ္နိုင္လို႔ပါ။

ျဖစ္ဖို႕အားေပးေနတဲ့ အခ်က္ေတြကို ေခါင္းစဥ္ေတြ ခြဲထားနိုင္ပါတယ္။

  1. စံအေနအထား၊ အေျခအေနမ်ား။
  • အသက္ ၁ႏွစ္မွ ၁၀ နွစ္။
  • မိန္းကေလး။
  • ဦးေနွာက္နွင့္ အာရံုေၾကာထိခိုက္မႈ မရွိျခင္း(သို႔) ေရာဂါ လကၡဏာ မျပျခင္း။
  • Hyperdiploidy လို႔ေခၚတဲ့ DNA ပါ၀င္မႈပမာဏမ်ားေနျခင္း။
  1. အျဖစ္မ်ားေသာ အေျခအေနမ်ား။
  • ေသြးျဖဴဥ တစ္မ်ိဳး ျဖစ္ေသာ neutrophil ပမာဏ သိသိသာသာက်ဆင္းျခင္း။ ဒါေပမယ့္ ေဘးဘက္ေသြးေၾကာေတြထဲမွာ ေသြးျဖဴဥ ( leukoblast ) ပမာဏ အလြန္မ်ားေနျခင္း။ (WBC > 100,000 /micro L )
  • ၁နွစ္ေအာက္ငယ္ျခင္း (သို႔) ၁၀ နွစ္ထက္ၾကီးျခင္း။
  • ေယာက်္ားေလးမ်ား။
  • သိသာေသာ ဦးေနွာက္အာရံုေၾကာ အဖြဲ႕စည္း ထိခိုက္မႈပါ၀င္ျခင္း။
  • အဆုတ္နွစ္ခုၾကားေနရာတြင္ အလံုးရွိေနျခင္း။
  • Hypodiploidy လို႔ေခၚတဲ့ DNA ပါ၀င္မႈပမာဏ နည္းေနျခင္း။

ျဖစ္ဖို႔အားေပးေနတဲ့ အခ်က္ေတြထဲက အသိသာ အထင္ရွားဆံုး နဲ႔ မေျပာင္းလဲနိုင္တာ၊ အျခားတစ္ခုအေပၚ မမွီခိုေနတာေတြ ကေတာ့     အသက္အရြယ္ နဲ႕ ေသြးျဖဴဥ ပမာဏ ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Acute Lymphoblastic Leukemia (ရုတ္တရက္ျပင္းထန္ ျပန္ရည္္ဆဲလ္ကြဲေသြးကင္ဆာ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

Acute lymphoblastic leukemiaကို ေအာက္ေဖာ္ျပပါ ဓါတ္ခြဲခန္းစစ္ေဆးခ်က္ေတြနဲ႔ ေရာဂါ အမည္သတ္မွတ္နို္င္ပါတယ္။

  • ေသြးဥဆဲလ္ အျပည့္အစံု စစ္ေဆးျခင္း။
  • ေသြးစစ္ေဆးျခင္း နွင့္ ရိုးတြင္းျခင္ဆီ ေဖာက္ထုတ္စစ္ေဆးျခင္း။
  • ခုခံအား စနစ္အမ်ိဳးအစားခြဲျခားျခင္း နွင့္ မ်ိဳးရိုးဗီဇ စစ္ေဆးျခင္း။ ( biomarkers ကို အသံုးျပဳျပီး)
  • lactic dehydrogenase (LDH) အင္ဇိုင္း ပမာဏ တက္၊ မတက္ နဲ႔ uric အက္ဆစ္ ပမာဏ ခန္႔မွန္းစစ္ေဆးျခင္း။
  • အက်ိတ္ရဲ႕ ၾကီးထြားမႈ ကို စစ္ေဆးျခင္း။

Acute lymphoblastic leukemia(ALL) ေရာဂါ အမည္တပ္ျခင္းကို ကေလးေတြမွာ မ်ားေသာအားျဖင့္ လြယ္လြယ္ကူကူ လုပ္ေဆာင္နိုင္ပါတယ္။ လူၾကီးေတြမွာကေတာ့ ေရာဂါအမည္တပ္ဖို႔ သိပ္မလြယ္ကူတဲ့အတြက္ ALL နဲ႔ အျခား ေသြးကင္ဆာတစ္မ်ိဳး ျဖစ္တဲ့ AML ကို ခြဲျခားရတာ ခက္ခဲနိုင္ပါတယ္။

အျခား အက်ိတ္ကင္ဆာ အမ်ိဳးအစားေတြလည္းရွိတဲ့အတြက္ မွားယြင္းဆံုးျဖတ္မိတာမ်ိဳးလည္း ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ အဲဒီ အမ်ိဳးအစားေတြကေတာ့

  • Non – lymphoid tumor ကို ALL နဲ႔ မွားနိုင္ပါတယ္။
  • ေသြးကင္ဆာမွာ ရွိတဲ့ lymphoblasts ဆိုတဲ့ ဆဲလ္ေတြနဲ႔ ပံုမွန္အတိုင္းရွိေနတဲ့ lymphoid ဆဲလ္ေတြနဲ႔ ဆင္တူတဲ့ အတြက္မွားနိုင္ပါတယ္။

Acute Lymphoblastic Leukemia (ရုတ္တရက္ျပင္းထန္ ျပန္ရည္္ဆဲလ္ကြဲေသြးကင္ဆာ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ALL ဟာ ကေလးေတြမွာ ဆိုးရြားတဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြကို ျဖစ္လာေစနိုင္တဲ့အတြက္ ေသနုိင္ေလာက္တဲ့ အေျခအေနတစ္ခုပဲျဖစ္ပါတယ္။ ALL ကို ထိန္းခ်ဳပ္ကုသဖို႔ကေတာ့ ေဆးေတြနဲ႕ လက္ေတြ႕ေဆး၀ါးကုသမႈေတြ လုပ္ေဆာင္နိုင္ပါတယ္။ လံုး၀ ေပ်ာက္သြားျပီး၊ glucocorticoid ကုသမႈ (၂နွစ္မွ ၃နွစ္) ျပီးဆံုးသြားတဲ့ ကေလးေတြရဲ႕ ၈၀% ေက်ာ္က ေတာ့ ေရာဂါကို အရွင္းကုသနုိင္ခဲ့ျပီး ျဖစ္ပါတယ္။ တီထြင္မႈ ျပဳထားတဲ့ ALL protocol နဲ႔ ကုသမႈခံယူေနတဲ့ အရြယ္ေရာက္ျပီးသူေတြမွာေတာ့ ေရာဂါ အေျခအေနက တိုးတက္လာမႈ နည္းပါးပါတယ္။အသက္ရွင္ျပီး အသက္ရွည္ရွည္ဆက္ေနနိုင္သူ ၃၀%- ၄၀% ေလာက္ထိပဲရွိပါတယ္။

ဒါေပမယ့္လည္း ေရာဂါ ကင္းရွင္းသြားျပီး အသက္ရွည္ရွည္ဆက္ေနနိုင္တဲ့ ကေလးေတြမွာလည္း ဦးေနွာက္ အာရံုေၾကာ အက်ိတ္ ျဖစ္ျခင္း ကဲ့သို႔ေသာ ကင္ဆာရဲ႕ေနာက္ဆက္တြဲ အႏၱရာယ္ေတြ ကိုေတာ့ ေတြ႕ၾကံဳခံစားရနိုင္ပါတယ္။

ေနထိုင္မႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းမ်ားႏွင့္အိမ္သံုးေဆးနည္းလမ္း။

Acute lymphoblastic leukemia ကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးနို္င္မယ့္ ေနထိုင္မႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းေတြနဲ႔ အိမ္သံုးေဆးနည္းလမ္းေတြက ဘာေတြလဲ?

ေအာက္ပါ ေနထိုင္မႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းေတြနဲ႔ အိမ္သံုးေဆးနည္းလမ္းေတြကို လိုက္နာျခင္းက သင့္အတြက္ ALL ကိုထိန္းခ်ဳပ္ေပးနိုင္ဖို႔ ကူညီနိုင္ပါတယ္။

  • ေရာဂါ လကၡဏာေတြက မေပ်ာက္ဘဲၾကာရွည္ ဆက္ျဖစ္ေနရင္ (သို႔) ကုသျပီးေနာက္ပိုင္း ပိုဆိုးလာရင္ ဆရာ၀န္ကို ေျပာပါ။
  • ေရာဂါ လကၡဏာ အသစ္ေတြေပၚလာရင္ (သို႔) ေဆးေသာက္ေနစဥ္ ကာလအတြင္း ေနထိုင္မေကာငး္ျဖစ္ရင္ ဆရာ၀န္ ျပပါ။
  • ေနျပန္ေကာင္းလာျပီဆိုရင္ေတာင္မွ ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားခ်က္အတိုင္းေဆးေတြကို ဆက္ေသာက္သံုးပါ။ ေဆးေသာက္တာရပ္လိုက္ျခင္းက ALL ရဲ႕ ေရာဂါ လကၡဏာေတြကို ျပန္ျဖစ္ေစနို္င္ပါတယ္။
  • ေဆးေတြ မေသာက္သံုးမီ၊ (သို႔) အျခား က်န္းမာေရးအတြက္ေကာင္းေစဖို႔ သီးသန္႔ထုတ္လုပ္ထားတဲ့ အစာေတြ မစားသံုးမီ ဆရာ၀န္ကို ေျပာျပ ဆက္သြယ္ဖို႔ လိုပါတယ္။

သင့္မွာ ေမးစရာေမးခြန္းေတြ ရွိေနပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ေတြ႕ဆံု ေဆြးေႏြးျပီး သင့္အတြက္ ပိုေကာင္းမြန္တဲ့ အေျဖကိုရွာေဖြ နိုင္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ