Acquired Polyneuropathy (ေမြးရာပါ မဟုတ္သည့္ အာရုံေၾကာမ်ား ထိခုိက္ေသာ ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. K Zin Thwe.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Acquired Polyneuropathy (ေမြးရာပါ မဟုတ္သည့္ အာရုံေၾကာမ်ား ထိခုိက္ေသာ ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

ေမြးရာပါမဟုတ္ေသာအာရံုေၾကာမ်ားထိခိုက္မႈ ဆိုသည္ မွာတစ္ခါတည္းႏွင့္ အာရံုေၾကာမ်ားစြာထိခိုက္ေစေသာအာရုံေၾကာေရာဂါ တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ ထိခိုက္မႈသည္ အျခားေရာဂါမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ျပီးမ်ိဳးဗီဇဆက္ခံျခင္းေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ။ ထို႔ ေၾကာင့္ ေမြးရာပါ မဟုတ္ေသာအာရံုေၾကာမ်ားထိခိုက္မႈ ေရာဂါကိုတုိက္ရိုက္ အေျဖရွာေဖြ လို ့ရပါသည္။ ေမြးရာ ပါ မဟုတ္ေသာအာရံုေၾကာမ်ားထိခိုက္မႈသည္ အျဖစ္မ်ားဆံုးအာရံုေၾကာေရာဂါမ်ားထဲမွ တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္သည္။

ေမြးရာပါမဟုတ္ေသာအာရံုေၾကာမ်ားထိခိုက္မႈ ကိုအာရံုေၾကာလုပ္ငန္း ( ဥပမာ- အာရုံခံစားမႈ၊ လႈပ္ရွားမႈ၊ အလိုအေလ်ာက္လႈပ္ရွားမႈ) ေပၚမူတည္၍ အမ်ိဳးအစားခဲြျခားထားႏိုင္ပါသည္။ ျဖစ္ေစေသာအေၾကာင္းရင္းသို႔မဟုတ္ မ်ိဳးဗီဇအုပ္စုေပၚမူတည္၍ အျခားအမ်ိဳးအစားခဲြမႈမ်ားလည္းရိွသည္။

အာရံုေၾကာမ်ားထိခိုက္ျခင္းအမ်ိဳးအစားအခ်ိဳ႕မွာ Guillain-Barre syndrome (လ်င္ျမန္စြာ ၾကြက္သားေပ်ာ့ေခြအားနည္းေသာေရာဂါ) ၊ေသြးေၾကာေရာဂါ ၊အရိုးဆစ္ ေရာင္ျခင္း၊အာရံုေၾကာေပၚတြင္ ဖံုးအုပ္ထားေသာအလႊာမ်ားနာတာရွည္ပ်က္စီးျခင္း၊ small cell carcinoma ကင္ဆာေၾကာင့္ျဖစ္ေသာအာရံုခံစားထိေတြ႕မႈပ်က္စီးေသာေရာဂါ တို႔ ပါဝင္ပါသည္။

Acquired Polyneuropathy (ေမြးရာပါ မဟုတ္သည့္ အာရုံေၾကာမ်ား ထိခုိက္ေသာ ေရာဂါ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ေမြးရာပါမဟုတ္ေသာအာရံုေၾကာမ်ားထိခိုက္မႈသည္ အျဖစ္မ်ားေသာေရာဂါတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါသည္။ မ်ားေသာအား ျဖင့္ အရင္းခံအေၾကာင္းရင္းတစ္ခုေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစေသာအေၾကာင္းရင္းမ်ားကိုေလ်ာ့ခ်ျခင္းျဖင့္ ေရာဂါကိုထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ပါသည္။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ပါ။

 

လကၡဏာမ်ား

Acquired Polyneuropathy (ေမြးရာပါ မဟုတ္သည့္ အာရုံေၾကာမ်ား ထိခုိက္ေသာ ေရာဂါ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ျဖစ္ေစေသာအေၾကာင္းရင္းေပၚ မူတည္၍ ေမြးရာပါ မဟုတ္ေသာအာရံုေၾကာမ်ားထိခိုက္မႈ သည္ လကၡဏာအမ်ိဳးမ်ိဳးရိွႏိုင္ပါသည္။ လကၡဏာမ်ားမွာ ခႏၶာကိုယ္ ႏွစ္ဖက္လံုးတြင္ လႈပ္ရွားမႈ ခ်ိဳ႕ယြင္း ျခင္း ( ႂကြက္သားမ်ားလႈပ္ရွားမႈဆိုင္ရာအာရံုေၾကာ) ႏွင့္ အာရံုခံစားထိေတြ႕မႈ ခ်ိဳ႕ယြင္းျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါသည္။ ထိုေရာဂါ လကၡဏာမွာနာက်င္စြာခံစားရျခင္း ( မီးေလာင္သကဲ့သို႔ ခံစားရျခင္း၊ ေအးစိမ့္ျခင္း၊ အပ္စူးသကဲ့သို႔ နာက်င္ျခင္း) ျဖစ္ႏိုင္ျပီးမနာက်င္ျခင္း ( ယားယံျခင္း၊ ေရာင္ရမ္းျခင္း)  လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ပထမသင္သည္ ေျခေထာက္၊ လက္ေခ်ာင္း၊ လက္ႏွင့္ လက္ေမာင္းတို႔တြင္ ထံုက်ဥ္္ျခင္းသို႔မဟုတ္ နာက်င္ျခင္းခံစားရႏိုင္ပါ သည္။ ေျခေထာက္တြင္ အားနည္းျခင္းလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ မ်က္လံုးလႈပ္ရွားမႈ စြမ္းရည္လည္းထိခိုက္ႏိုင္ပါသည္။ မေဖာ္ ျပထားေသာအျခားလကၡဏာမ်ားလည္းရိွႏိုင္ပါသည္။ ထိုလကၡဏာမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေမးခြန္းမ်ားရိွပါကဆရာဝန္ ႏွင့္ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီတြင္ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားထဲမွ တစ္ခုခုမ်ားရွိေနပါကသို႔မဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈသည္ မတူညီႏုိင္ပါ။ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြး ျခင္းသည္သင္၏အေျခအေနေကာင္းမြန္ရန္အတြက္အေကာင္းဆံုး ျဖစ္ပါသည္။

 

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Acquired Polyneuropathy (ေမြးရာပါ မဟုတ္သည့္ အာရုံေၾကာမ်ား ထိခုိက္ေသာ ေရာဂါ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ေမြးရာပါမဟုတ္ေသာအာရံုေၾကာမ်ားထိခိုက္မႈကို ျဖစ္ေစေသာအေၾကာင္းရင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ရိွပါသည္။ အျဖစ္မ်ားေသာအေၾကာင္းရင္းမွာဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ ျဖစ္ပါသည္။

အျခားျဖစ္ေစေသာအေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာသိုင္းရိြဳက္ ေဟာ္မုန္းနည္းျခင္း၊ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီး၍ urea ဓါတ္မ်ားျပားလာျခင္း ႏွင့္ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း (ဗီတာမင္ ဘီ၁၂ခ်ိဳ ့တဲ့ျခင္း) တို႔ျဖစ္ပါသည္။ အရက္ႏွင့္ ကင္ဆာကုသမႈသည္ အဆိပ္အေတာက္ ျဖစ္ေစေသာေၾကာင့္ အာရံုေၾကာေရာဂါ မ်ားကို ျဖစ္ေစပါသည္။ မိမိခႏၶာကိုယ္ကဆဲလ္မ်ားကိုမွားယြင္းျပန္တုိက္ခိုက္ေသာကိုယ္ခံအားစနစ္  ခ်ိဳ့ယြင္းမႈႏွင့္ေရာင္ရမ္းေစေသာေရာဂါမ်ားေၾကာင့္ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ေရာင္ရမ္းေစေသာေရာဂါမ်ားတြင္ Streptococcus B ကူးစက္ျခင္း၊ ကူးစက္ႏိုင္ေသာ amyloid ေရာဂါ၊ Sjogren’s syndrome (မ်က္လံုးႏွင့္ ပါးစပ္ မွ အရည္ထုတ္လုပ္ေသာဆဲလ္မ်ားပ်က္စီးျခင္း ) ႏွင့္ နာတာရွည္ အာရုံေၾကာကိုဖံုးအုပ္ထားေသာအလႊာမ်ားေရာင္ရမ္းေသာပ်က္စီးေသာေရာဂါတို႔ပါဝင္ပါသည္။

ကူးစက္ေစေသာေရာဂါမ်ား ( HIV, Lyme ေရာဂါ) မွလည္းျဖစ္ေစႏိုင္သည္ဟုေတြ႕ရိွရပါသည္။ လူနာမ်ား၏ ၃၀-၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္းတြင္ ျဖစ္ေစသည့္အခ်က္ကိုမရွာေဖြႏိုင္ပါ။( ဘာေၾကာင့္မွန္းမသိေသာအာရံုေၾကာပ်က္စီးမႈ)

Risk factors

ငါ့ဆီမွာ Acquired Polyneuropathy (ေမြးရာပါ မဟုတ္သည့္ အာရုံေၾကာမ်ား ထိခုိက္ေသာ ေရာဂါ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

လက္ရိွတြင္ ေမြးရာပါမဟုတ္ေသာအာရံုေၾကာမ်ားထိခိုက္ မႈ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေခ်ကို ျမင့္ေစေသာအခ်က္မ်ားကိုရွင္းရွင္းလင္းလင္းမသိရေသးပါ။ ျဖစ္ႏိုင္ေသာအခ်က္အခ်ိဳ႕မွာ-

  • ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ
  • သိုင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းနည္းျခင္း
  • ေက်ာက္ကပ္ ပ်က္စီးျခင္းေၾကာင့္ ေသြးတြင္း urea မ်ားျခင္း
  • ဗီတာမင္ ဘီ၁၂ ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း
  • အရက္ေသာက္ျခင္း
  • ဓာတုကုထံုးျဖင့္ ကုသမႈခံယူျခင္း
  • ကိုယ္ခံအားစနစ္မွားယြင္းကာ ခႏၶာကိုယ္ကိုျပန္လည္တိုက္ခိုက္ေသာေရာဂါ
  • Streptococcus B ကူးစက္ျခင္း၊ ကူးစက္ႏိုင္ေသာ amyloid ေရာဂါ၊ Sjogren’s syndrome၊ Sacoitေရာဂါ ႏွင့္ နာတာရွည္ အာရုံေၾကာကိုဖံုးအုပ္ထားေသာအလႊာမ်ားေရာင္ရမ္းေသာပ်က္စီးေသာေရာဂါတို႔ပါဝင္ပါသည္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Acquired Polyneuropathy (ေမြးရာပါ မဟုတ္သည့္ အာရုံေၾကာမ်ား ထိခုိက္ေသာ ေရာဂါ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဆရာဝန္သည္ ေဆးမွတ္တမ္း ၾကည့္ျခင္း ႏွင့္ စစ္ေဆး ျခင္းတို႔ကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။ Electrical and Mechanical Contracting (EMG) ၊ ဦးေႏွာက္ႏွင့္ ေက်ာရိုးမအတြင္းရိွ အရည္ကိုဓာတ္ခဲြစစ္ေဆးျခင္း (ခါးပိုင္းမွ ေဖာက္ယူ၍)၊ ထိေတြ႕အာရံုခံစားမႈကိုစစ္ေဆးျခင္း၊ အာရံုေၾကာ လွ်ပ္စီးမႈ ေလ့လာျခင္း၊ အေရျပားအသားစယူျခင္း ႏွင့္ ဗီတာမင္ ဘီ၁၂ ပမာဏကိုတိုင္းရန္ေသြးစစ္ျခင္းတို႔ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။

Acquired Polyneuropathy (ေမြးရာပါ မဟုတ္သည့္ အာရုံေၾကာမ်ား ထိခုိက္ေသာ ေရာဂါ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ျဖစ္ေစေသာအေၾကာင္းရင္းကိုသိပါကေမြးရာပါမဟုတ္ေသာအာရံုေၾကာမ်ားထိခိုက္မႈ ကိုမွန္ကန္စြာကုသရန္ လြယ္ကူပါ သည္။ ဥပမာ ျဖစ္ေစေသာအေၾကာင္းရင္းမ်ားသည္ ေသြးတြင္း urea မ်ားျခင္း၊ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း (ဗီတာမင္ ဘီ၁၂ ကုထံုး)၊ Streptococcus B ကူးစက္ျခင္း ႏွင့္ သိုင္းရိြဳက္ ေဟာ္မုန္းနည္းျခင္းတို႔ျဖစ္ပါကကုသမႈသည္ ထိုေရာဂါမ်ားကိုကုသရန္ ျဖစ္သည္။

အာရံုေၾကာထိခိုက္ေစေသာေဆးမ်ားအသံုးျပဳျခင္းကိုရပ္ပါ။ ထိုသို႔လုပ္ျခင္းသည္ မျပင္းထန္ေသာအာရံုေၾကာပ်က္စီးမႈကိုသက္သာေစျပီးေရာဂါပိုမဆိုးလာေအာင္လည္းကာကြယ္ေပးပါသည္။

Prednisone, immunoglobulinsသို႔မဟုတ္ ေသြးရည္ ၾကည္ စစ္ထုတ္ျခင္းတို႔သည္ အသံုးဝင္ေသာကုသမႈမ်ား ျဖစ္သည္။ ေသြးရည္ၾကည္ စစ္ထုတ္ရာတြင္ ေသြးမ်ားကို ခႏၶာကိုယ္မွ ထုတ္ယူကာအရည္ (ေသြးရည္ၾကည္) ကိုဖယ္ရွားပါသည္။ ထို႔ေနာက္ ေသြးဆဲလ္မ်ားကိုသာ ခႏၶာကိုယ္ သို႔ျပန္လည္ထည့္ေပးျခင္း ျဖစ္သည္။

ေျခလက္မ်ားလႈပ္ရွားမႈကိုမထိန္းသိမ္းႏိုင္ပါက ၾကိမ္လံုး၊ ခ်ိဳင္းေထာက္ သို႔မဟုတ္ ဘီးတပ္ကုလားထိုင္ ကိုအသံုးျပဳပါ။

 

 

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားအသံုးျပဳျခင္းသည္ ေမြးရာပါမဟုတ္ေသာအာရံုေၾကာမ်ားထိခိုက္မႈကိုကုသရာတြင္ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ပါ လူေနမႈပံုစံမ်ား ႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားသည္ ေမြးရာပါမဟုတ္ေသာအာရံုေၾကာမ်ားထိခိုက္မႈျဖစ္ျခင္းကိုထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ပါသည္။

  • သင့္က်န္းမာေရး ႏွင့္ေရာဂါလကၡဏာမ်ားတုိးတက္မႈ ကိုပံုမွန္ ေစာင့္ၾကည့္ရန္ ေနာက္ဆက္တဲြ ဆရာ၀န္ နဲ ့  ျပသကုသမႈ မ်ားကို ျပဳလုပ္ပါ။
  • ဆရာဝန္ညႊန္ၾကားခ်က္ကိုလိုက္နာပါ။စိတ္ကူးေပါက္သလိုေဆးေသာက္ျခင္းရပ္ျခင္းမ်ားမျပဳလုပ္ပါနဲ ့။
  • ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈမ်ား ျပဳလုပ္ပါ။
  • အကူအညီရရန္ ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုးအဖဲြ႕မ်ားတြင္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ပါ။
  • ျဖစ္ေစေသာေရာဂါမ်ားအေၾကာင္းနဲ ့ ဘယ္လိုကိုင္တြယ္ ေျဖရွင္းမလဲေလ့လာပါ။

အကယ္၍ သင့္တြင္ ေမးခြန္းမ်ားရွိပါကသင့္အတြက္ သင့္ေတာ္ေသာအေျဖရွာေဖြႏုိင္ရန္ ဆရာ၀န္ ႏွင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ သင့္ပါသည္။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ စက်တင်ဘာ 27, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 27, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ