Acidosis (အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Acidosis (အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္း) ကဘာလဲ။

အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္းဆုိတာ ကုိယ္ခႏၶာအရည္မ်ားမွာ အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ား ျမင္႔တက္ေနျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္နဲ႔ အဆုတ္မ်ားကေန ခႏၶာကုိယ္ရဲ့ pH မွ်ေျခကုိ မထိန္းႏိုင္တဲ့အခါ အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္း ျဖစ္ေပၚတတ္ပါတယ္။ ခႏၶာကုိယ္ရဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကေန အက္ဆစ္ဓာတ္ကုိ ထုတ္လုပ္လာပါတယ္။ ကုိယ္တြင္းဇီ၀ျဖစ္ပ်က္မွဳမွာ အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္းနဲ႔ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ အက္ဆစ္ဓာတ္ မ်ားျခင္းဆုိျပီး ၂မ်ဳိး ရွိပါတယ္။

ခႏၶာကုိယ္ရဲ့ အက္ဆစ္ဓာတ္ကုိ pH ေပၚမူတည္ျပီး တိုင္းတာပါတယ္။ pH တန္ဖုိးနည္းျခင္းဟာ အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားတာကုိ ဆုိလုိျပီး pH ဓာတ္မ်ားျခင္းဟာ ေဘ႔စ္ဓာတ္ပုိမ်ားေနျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ အနည္းငယ္ေလာက္ ကြာျခား၇ုံက ျပသနာမဟုတ္ေပမယ္႔ အရမ္းကြာရင္ေတာ႔ ျပသနာရွိပါတယ္။ အက္ဆစ္ဓာတ္ ျမင္႔တက္ျခင္းဟာ က်န္းမာေရး ျပသနာေပါင္းမ်ားစြာကုိ ျဖစ္ေစျပီး အသက္အႏၱရာယ္ စုိးရိမ္ရတဲ့အထိ ျဖစ္ေစပါတယ္။

Acidosis (အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္းဟာ ေတြ႔ရမ်ားပါတယ္။ အသက္အရြယ္ မေရြးပါဘူး။

ဒါေပမယ္႔ ျဖစ္ႏိုင္ေျခအႏၱရာယ္ေတြကုိ ေလွ်ာ႔ခ်ႏိုင္ပါတယ္။

ပုိသိရေအာင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

လကၡဏာမ်ား

Acidosis (အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ဇီ၀ျဖစ္ပ်က္မွဳနဲ႔ဆိုင္တဲ့ အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔တက္ျခင္းေရာ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ အက္ဆစ္ဓာတ္ ျမင္႔ျခင္းမွာပါ လကၡဏာ အမ်ားအျပား တူညီၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔ျခင္း လကၡဏာေတြဟာ အေၾကာင္းအရင္းေပၚ မူတည္ေနပါတယ္။

အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ လကၡဏာေတြကေတာ႔

  • ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း၊ အိပ္ငိုက္ျခင္း
  • ေမာပန္းလြယ္ျခင္း
  • စိတ္ရွဳပ္ေထြးျခင္း
  • အသက္ရွဴျမန္ျခင္း
  • အိပ္ငိုက္ျခင္း
  • ေခါင္းကုိက္ျခင္း စတာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဇီ၀ျဖစ္ပ်က္မွဳဆိုင္ရာ လကၡဏာေတြကေတာ႔

  • အသက္ရွဴႏွဳန္းျမန္ျခင္း အားနည္းျခင္း
  • စိတ္ရွဳပ္ေထြးျခင္း
  • ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း
  • ေခါင္းကိုက္ျခင္း
  • အိပ္ငိုက္ျခင္း
  • အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္း
  • အသား၀ါျခင္း
  • ႏွလုံးခုန္ျမန္ျခင္း
  • အသက္ရွဴစဥ္ ဆီးခ်ဳိႏွင္႔ဆိုင္ေသာ အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔ျခင္း လကၡဏာျဖစ္သည္႔ အသီးနံ႔ရျခင္း

အထက္ပါေဖာ္ျပခ်က္ေတြမွာ မပါေသးတဲ့ လကၡဏာေတြလည္း ရွိေနႏိုင္ပါေသးတယ္။ လကၡဏာ တခုခုနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ စုိးရိမ္မွဳရွိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

အထက္ပါ လကၡဏာေတြရွိေနရင္၊ သိလုိတာေတြရွိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္ ျဖစ္ပ်က္ပုံေတာ႔ မတူႏိုင္ပါဘူး။ ကုိယ္႔အတြက္ ဘယ္အရာက အေကာင္းဆုံးျဖစ္မယ္ဆုိတာကုိ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Acidosis (အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အသက္ရွဴျခင္းဆိုင္ရာ အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔တက္ျခင္းဟာ ကုိယ္ခႏၶာထဲမွာ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ေတြ စုေ၀းလာရင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ပုံမွန္အားျဖင္႔ အဆုတ္မ်ားဟာ အသက္ရွဴထုတ္ခ်ိန္မွာ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ကုိ ဖယ္ရွားပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ တခါတရံမွာ မဖယ္ရွားႏိုင္ပါဘူး။ ေအာက္ပါ အေျခအေနေတြေၾကာင္႔ ျဖစ္ပါတယ္

  • ရင္က်ပ္ပန္းနာကဲ့သုိ႔ နာတာရွည္ေလျပြန္ ျပသနာရွိျခင္း
  • ရင္ဘတ္ပိုင္း ဒဏ္ရာရျခင္း
  • အ၀လြန္ျပီး အသက္ရွဴရခက္ခဲျခင္း
  • စိတ္ျငိမ္ေဆးမ်ား အလြဲသုံးျခင္း
  • အရက္အလြန္အကၽြံေသာက္ျခင္း
  • ရင္ဘတ္ၾကြက္သားမ်ား အားနည္းျခင္း
  • အာရုံေၾကာစနစ္ျပသနာရွိျခင္း
  • ရင္ဘတ္ပုံစံပ်က္ျခင္း

ဇီ၀ျဖစ္ပ်က္မွဳဆိုင္ရာ အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔တက္ျခင္းဟာ ေက်ာက္ကပ္ေတြကေန စတင္ပါတယ္။ အက္ဆစ္အလုံအေလာက္ မဖယ္ထုတ္ႏိုင္တဲ့အခါ ေဘ႔စ္ဓာတ္အမ်ားအျပားကုိ ဖ်က္ဆီးလိုက္တဲ့အခါ စတင္ျဖစ္ေပၚပါတယ္။ အဓိကပုံစံ ၃မ်ဳိးရွိပါတယ္။

  • ဆီးခ်ဳိတြင္ အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔တက္ျခင္း။ ဆီးခ်ဳိကုိ ေကာင္းစြာ မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္သူေတြမွာ ျဖစ္ပြားတတ္ပါတယ္။ ကုိယ္ခႏၶာမွာ အင္ဆူလင္ဓာတ္ မလု့ေလာက္တဲ့အခါ ကီတုန္းပစၥည္းမ်ား ျဖစ္ေပၚလာျပီး ေသြးရဲ့ အက္ဆစ္ဓာတ္ကုိ ျမင္႔တက္ေစပါတယ္။
  • ေသြးတြင္း Chloride မ်ား၍ အက္ဆစ္ဓာတ္ တက္ျခင္း။ ဆုိဒီယမ္ဘိုင္ကာဗြန္နိတ္ ဆုံးရွဳံးတဲ့အခါ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီေဘ႔စ္ဓာတ္ဟာ ေသြးကုိ အက္ဆစ္နဲ႔ ေဘ႔စ္ၾကားက ပုံမွန္အေျခအေနမွာ ထိန္းညွိေပးပါတယ္။ ၀မ္းသြားျခင္းေရာ အန္ျခင္းပါ အက္ဆစ္ဓာတ္ကုိ ျမင္႔တက္ေစါတယ္။
  • လက္တစ္မ်ား၍ အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔ျခင္း။ ကုိယ္ခႏၶာထဲမွာ လက္တစ္အက္ဆစ္မ်ားရင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ လက္တစ္အက္ဆစ္ ျဖစ္ေပၚတဲ့အေၾကာင္းအရာေတြ မ်ားစြာရွိပါတယ္။ အရက္ကုိ ႏွစ္ရွည္လမ်ား ေသာက္သုံးျခင္း၊ ကင္ဆာ၊ တက္ျခင္း၊ အသည္းပ်က္စီးျခင္း၊ ေအာက္ဆီဂ်င္ကုိ ၾကာရွည္စြာ ခ်ဳိ႔တဲ့ျခင္း၊ ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္နည္းျခင္း စတာေတြေၾကာင္႔ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ေလ႔က်င္႔ခန္း ၾကာၾကာလုပ္ရင္ေတာင္ လက္တစ္အက္ဆစ္ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

Acidosis (အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ေအာက္ပါအေျခအေနေတြမွာ ဒီေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေျခ ပုိမ်ားပါတယ္။

  • အဆီမ်ား၍ ကစီဓာတ္နည္းေသာ စားေသာက္မွဳပုံစံ
  • ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း
  • အ၀လြန္ျခင္း
  • ေရဓာတ္ခမ္းေျခာက္ျခင္း
  • အက္စ္ပရင္ႏွင္႔ မက္သေနာ မတည္႔ျခင္း
  • ဆီးခ်ဳိေရာဂါ စတာေတြေၾကာင္႔ ျဖစ္ပါတယ္။

 

 

 

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Acidosis (အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ စစ္ေဆးမွဳျပဳလုပ္တဲ့အျပင္ လကၡဏာေတြကုိလည္း ေမးျမန္းပါလိမ္႔မယ္။

ဓာတ္ခြဲခန္းစစ္ေဆးမွဳမ်ားအေနနဲ႔

  • ေသြးလႊတ္ေၾကာတြင္း ေပ်ာ္၀င္ေသာ ဓာတ္ေငြ႔မ်ား စစ္ေဆးျခင္း
  • ကုိယ္တြင္း ဓာတ္ဆားဓာတ္မ်ား (အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္းကုိ အတည္ျပဳျပီး ဇီ၀ျဖစ္ပ်က္မွဳေၾကာင္႔လား၊ အသက္ရွဴျခင္း ျပသနာေၾကာင္႔လားဆုိတာ စစ္ေဆးပါတယ္) စတာေတြ ျပဳလုပ္ပါတယ္။

အသက္ရွဴျခင္းျပသနာေၾကာင္႔ အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားတယ္လုိ႔ ယူဆရင္ အဆုတ္မ်ားကုိ စစ္ေဆးပါလိမ္႔မယ္။ ရင္ဘတ္ဓာတ္မွန္ရုိက္ျခင္း၊ အဆုတ္လုပ္ငန္းတာ၀န္ စစ္ေဆးျခင္း စတာေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။

ဇီ၀ျဖစ္ပ်က္မွဳေၾကာင္႔ အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔တယ္လုိ႔ ယူဆရင္ ဆီးနမူနာ စစ္ေဆးပါလိမ္႔မယ္။ အက္ဆစ္ဓာတ္နဲ႔ ေဘ႔စ္ဓာတ္ကုိ မွ်တေကာင္းမြန္စြာ စြန္႔ႏိုင္ျခင္း ရွိမရွိ သိႏိုင္ေအာင္ pH ကုိ စစ္ေဆးပါလိမ္႔မယ္။ အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔ျခင္းရဲ့ အေၾကာင္းေတြကုိ သိရေအာင္ ေနာက္ဆက္တြဲ စစ္ေဆးမွဳေတြ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

Acidosis (အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ဘယ္လုိကုသမယ္ဆုိတာ ဆုံးျဖတ္ႏိုင္ဖုိ႔ အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔ျခင္းဟာ ဘာေၾကာင္႔ျဖစ္ပြားတယ္ ဆုိတာသိဖုိ႔ လုိပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ ကုသမွဳပုံစံ အခ်ဳိ႔ကေတာ႔ ဘယ္အမ်ဳိးအစားကုိျဖစ္ျဖစ္ ကုသႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ ဆိုဒီယမ္ဘိုင္ကာဗြန္နိတ္ဟာ ေသြးရဲ့ pH ဓာတ္ကုိ ျမင္႔တက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ေသာက္ေဆးအေနနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ ေသြးေၾကာမွထုိးသြင္းျပီး ျဖစ္ျဖစ္ ကုသႏိုင္ပါတယ္။ က်န္ကုသပုံမ်ားကေတာ႔ အေၾကာင္းအရင္းကုိ ကုသျခင္းနည္းေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။

  • အသက္ရွဴျခင္းျပသနာေၾကာင္႔ အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔ျခင္း

အဆုတ္ေတြကုိ ဦးစားေပး ကုသပါတယ္။ ဥပမာ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း က်ယ္လာေအာင္ ေဆးေတြေပးပါတယ္။ ေအာက္ဆီဂ်င္ေပးျခင္း၊ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း ခ်ဲ႔ထြင္ေပးသည္႔ ကိရိယာသုံးျခင္း စတာေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ အဲဒီကိရိယာဟာ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း ပိတ္ဆုိ႔ေနရင္၊ ၾကြက္သားအားနည္းေနရင္ အေထာက္အကူ ျပဳပါတယ္။

  • ဇီ၀ျဖစ္ပ်က္မွဳေၾကာင္႔ အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔တက္ျခင္း

သီးျခားအမ်ဳိးအစားအလိုက္ ကုသနည္းေတြ ရွိပါတယ္။ hyperchloremic ျပသနာမွာ ဆိုဒီယမ္ဘိုင္ကာဗြန္နိတ္ ေပးပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးလုိ႔ ျဖစ္ပြားျခင္းမွာေတာ႔ ဆုိဒီယမ္ စီထရိတ္နဲ႔ ကုသပါတယ္။ ဆီးခ်ဳိေၾကာင္႔ျဖစ္ရင္ ေသြးေၾကာမွ အရည္မ်ားနဲ႔ အင္ဆူလင္ေပးျပီး pH ကုိ မွ်တေအာင္ လုပ္ေပးပါတယ္။ လက္တစ္အက္ဆစ္ေၾကာင္႔ ျဖစ္ပြားရင္ေတာ႔ ဘိုင္ကာဗြန္နိတ္ေပးျခင္း၊ ေသြးေၾကာမွ အရည္မ်ားေပးျခင္း၊ ေအာက္ဆီဂ်င္၊ ပဋိဇီ၀ေဆးမ်ား ေပးျခင္း စတာေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။

 

ေနထိုင္မွဳပုံစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင္႔ အိမ္တြင္းကုထုံးမ်ား

ဘယ္လုိ ေနထိုင္မွဳပုံစံနဲ႔ အိမ္တြင္းကုထုံးေတြက အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္းအတြက္ အေထာက္အကူ ျပဳသလဲ

ေအာက္ပါ ေနထိုင္မွဳပုံစံနဲ႔ အိမ္တြင္းကုထုံးေတြက အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔ျခင္းအတြက္ အေထာက္အကူ ျပဳပါတယ္။

  • စိတ္ျငိမ္ေဆးမ်ားကုိ ညႊန္သည္႔အတိုင္းသာ သုံးစြဲ၍ အရက္နွင္႔ တြဲဖက္မသုံးရန္
  • ေဆးလိပ္ျဖတ္ျခင္း။ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းဟာ အဆုတ္မ်ားကုိ ထိခိုက္ေစတဲ့အျပင္ အသက္ရွဴျခင္းကုိလည္း ထိေရာက္မွဳ ေလ်ာ႔နည္းေစပါတယ္။
  • က်န္းမာေရးႏွင္႔ ညီညြတ္သည္႔ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ ထိန္းသိမ္းထားျခင္း။ အ၀လြန္ျခင္းဟာ အသက္ရွဴရ ခက္ေစပါတယ္။
  • ေရဓာတ္ကုိ လုံေလာက္စြာ ေသာက္သုံးျခင္း
  • ဆီးခ်ဳိရွိပါက စနစ္တက် ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း။ ဆီးခ်ဳိကုိ ေကာင္းစြာထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရင္ အက္ဆစ္ဓာတ္ျမင္႔ျခင္းကုိ ေရွာင္ၾကဥ္ႏိုင္ပါတယ္။
  • အရက္ျဖတ္ျခင္း။ အရက္ေသာက္ျခင္းဟာ လက္တစ္အက္ဆစ္ ျဖစ္ေပၚေစဖုိ႔ အားေပးပါတယ္။

သိလုိတဲ့အခ်က္ေတြရွိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးတာ အေကာင္းဆုံးပါပဲ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 14, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 14, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ