အမ်ိ ုးသမီးမ်ားတြင္ ရာသီမလာခင္ ျဖစ္ေလ့ရွိေသာစိတ္ခံစားမွုျပသနာမ်ား(PMDD)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆုိခ်က္။

အမ်ို ူးသမီးမ်ားတြင္ ရာသီမလာခင္ျဖစ္ေလ့ရွိေသာ စိတ္ခံစားမွု ျပသနာေတြ(PMDD)ြ ဆုိတာဘာေတြလဲ။

 

အမ်ိ ုးသမီးမ်ားတြင္ ရာသီမလာခင္ျဖစ္ေလ့ရွိေသာစိတ္ခံစားမွုျပသ

နာ (PMDD-Premenstrual dysphoric disorder)ေတြဆုိတာက ျပင္းထန္ဆုိးရြားတတ္ျပီး တစ္ခါတစ္ရံမွာ ရုိးရုိး

ရာသီမလာခင္စိိတ္ခံစားမွုေတြလုိမ်ိ ုးကုိ အခ်ိန္ျကာျကာျဖစ္ေနတာ

မ်ိ ုးျဖစ္ပါတယ္။ပံုမွန္ျဖစ္ေနက် ရာသီမလာခင္ စိတ္ခံစားမွုျပသနာ

ေတြရယ္ မွာက စိတ္ခံစားမွုဆုိင္ရာလကၡဏာမ်ား၊ ကုိယ္ပုိင္းဆုိင္ရာ

လကၡဏာေတြ နွစ္မ် ိုးလံုးရွိတတ္ပါတယ္။ဒါေပမယ့္ ဒီ PMDDဆုိ

တာက စိတ္ေျပာင္းလဲမွု အလြန္မင္း ျဖစ္တတ္ေသာေျကာင့္ သင့္ရဲ့

အလုပ္ရယ္ေနာက္ျပီးသင့္ရဲ့ လူမွုေရးေတြမွာ ပ်က္ျပားတဲ့အထိ ျဖစ္

နုိင္ထိခုိက္နုိင္ပါတယ္။

 

အမ်ိုးသမီးမ်ားတြင္ရာသီမလာခင္ျဖစ္ေလ့ရွိေသာ စိတ္ခံစားမွု ျပသနာမ်ား(PMDD)ကုိ အေတြ့ရမ်ားသလား။

 

၈၅%ေလာက္ရွိတဲ့ လူနာေတြမွာ ရုိးရုိးျဖစ္ေလ့ရွိတဲ့ ရာသီမလာခင္

မအီမသာျဖစ္မွုကုိ ေတြ့ရေသာ္လည္း စာရင္းဇယားမ်ားအရ ဒီPMDDကေတာ့ ေတြ့ရတာပုိနည္းပါတယ္။PMDDကုိ ၃-၈%ေလာက္ေသာ အေမရိကန္အမ်ိ ုးသမီးေတြမွာ ေတြ့ရပါတယ္။

အျခားအခ်က္အလက္မ်ားကုိသိရဖုိ့သင့္ဆရာ၀န္နဲ့တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား။

PMDD ရဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။

 

PMDD ရဲ့အေတြ့ရမ်ားတဲ့လကၡဏာေတြကေတာ့

-အလြန္အမင္းပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း။

-စိတ္အေျပာင္းအလဲမ်ားျခင္း၊စိတ္ဓာတ္က်လြယ္ျခင္း၊စိုးရိမ္ပူပန္မွု

မ်ားျခင္း၊စိတ္မရွည္ျခင္း။

-အာရံုစူးစုိက္ဖုိ့ခက္ခဲျခင္း။

-နွလံုးတုန္ျခင္း။

-တစ္စံုတစ္ေယာက္က ကုိယ့္ကိုထိခုိက္ေအာင္လုပ္မယ္လုိ့ထင္ျခင္း၊

-ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္း

-သတိေမ့တတ္ျခင္း

-ဗိုက္ေဖာင္းေနျခင္း၊အစားစားလုိ့ေကာင္းျခင္း၊ဗုိက္ထဲတြင္ေန

လုိ့မေကာင္းျခင္း။

-ေခါင္းကုိက္ျခင္း၊

-ျကြက္တက္ျခင္း၊ေျခဖ်ားလက္ဖ်ားမ်ား ထံုျခင္း၊က်ဥ္ျခင္း။

-အေရျပားအေျခအေနေတြျဖစ္တဲ့ ၀က္ျခံေပါက္ျခင္း၊နွင္းခူျဖစ္ျခင္း

နွင့္ တစ္ျခားအေရျပားျပသနာမ်ားျဖစ္ျခင္း။

-ပူျခင္း ေအးျခင္းမ်ားျဖစ္ျခင္း၊

-မူးျခင္း

-သတိလစ္ျခင္း

-အိပ္မေပ်ာ္ျခင္း

-ေလးလံေနျခင္း၊ရင္သားနာျခင္း၊ဆီးသြားနညး္ျခင္း။

-အျမင္မျကည္ျခငး္၊မ်က္လံုးျပသနာမ်ားျဖစ္ျခင္း၊

-အသက္ရွုလမ္းေျကာင္းဆုိင္ရာျပသနာမ်ားျဖစ္ေသာ ဓာတ္မတည့္မွုျဖစ္ျခင္းမ်ားနွင့္ ပိုး၀င္ျခငး္မ်ား

-ရာသီလာရာတြင္နာက်င္ျခင္း၊လိ္င္စိတ္နည္းျခင္း။

 

(အေပါ ္မွာ မပါခဲ့တဲ့ မေျပာခဲ့တဲ့ လကၡဏာေတြရွိပါေသးတယ္။တကယ္လုိ့သင္က သိခ်င္ေသးတဲ့ လကၡဏာေတြရွိခဲ့ပါက သင့္ရဲ့ ဆရာ၀န္နဲ့ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္ပါ။)

 

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ့ေတြ့သင့္သလဲ။

 

အကယ္၍အထက္တြင္ေဖာ္ျပခ့ဲေသာေရာဂါလကၡဏာမ်ား ျဖစ္ေပၚလွ်င္လည္းေကာင္း၊ ေမးလိုသည္မ်ားရွိလွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္းဆရာဝန္ႏွင့္သာ ျပသသင့္ပါသည္။ လူတိုင္း၏ ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မွဳသည္ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦးမတူညီၾကပါ။ သင့္ေရာဂါအေျခအေနအတြက္ ဘာကအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကိုဆရာဝန္ႏွင့္ ေဆြးေႏြးျခင္းကသာအမွန္ကန္ဆံုးျဖစ္ပါသည္။

အေျကာင္းအရင္းမ်ား။

အမ်ိ ုးသမီးမ်ားတြင္ ရာသီမလာခင္ ျဖစ္ေလ့ရွိေသာစိတ္ခံစားမွု ျပသနာမ်ား(PMDD)ကို ျဖစ္ေစတဲ့အေျကာင္းအရင္း

ေတြက ဘာေတြလဲ။

 

စာတမ္းျပ ုစုသူ ေလ့လာသူေတြကေတာ့ PMDD ကဘာေျကာင့္ျဖစ္

လဲဆုိတဲ့ အေျကာင္းရင္းကုိတိတိက်က် မသိေသးပါဘူး။သို့ေသာ္

လည္း ေတြးြ့ျကတာကေတာ့ သင့္ရဲ့ရာသီေသြးလည္ပတ္မွုမွာျဖစ္တဲ့

ေဟာ္မုန္းမ်ားအေျပာင္းအလဲရဲ့ တုန့္ျပန္မွုေျကာင့္လုိ့ ယူဆျကပါတယ္။

ေလ့လာေတြ့ရွိခ်က္ေတြအရ PMDDနဲ့ serotonin လုိ့ေခါ ္တဲ့ သင့္ဦး

ေနွာက္ကထုတ္တဲ့ ဓာတုဓာတ္တစ္မ်ိ ုး ထုတ္လြွတ္တဲ့ပမာဏနည္း

ျခင္းနဲ့ဆက္စပ္တယ္လုိ့ျပပါတယ္။serotonin ကုိသံုးေသာ တစ္ခ်ိ ု့ေသာ ဦးေနွာက္ဆဲလ္ေတြက စိတ္အေျပာင္းအလဲကုိ ထိန္းခ် ုပ္ျခင္း၊

အိပ္စက္ျခင္းနဲ့ နာက်င္မွုေပးျခင္းကုိ ထိန္းခ် ုပ္ပါတယ္။ေဟာ္မုန္း

အေျပာင္းအလဲျဖစ္ပါက serotonin  ပမာဏကုိနည္းသြားေစျပီး

PMDD လကၡဏာေတြကုိျဖစ္ေစပါတယ္။

အႏၲရာယ္ရွိေသာအခ်က္မ်ား။

အမ်ိ ုးသမီးမ်ားတြင္ ရာသီမလာခင္ ျဖစ္ေလ့ရွိေသာစိတ္ခံစားမွု ျပသနာမ်ား(PMDD)ကုိပုိျဖစ္ေစေသာ အႏၲရာယ္ရွိ

တဲ့အခ်က္ေတြက ဘာေတြလဲ။

 

အမ်ိ ုးသမီးမ်ားတြင္ ရာသီမလာခင္ ျဖစ္ေလ့ရွိေသာစိတ္ခံစားမွု ျပသနာမ်ား(PMDD)ကုိပုိျဖစ္ေစေသာ အႏၲရာယ္ရွိ

တဲ့အခ်က္ေတြကေတာ့

-မိသားစုမ်ိ ုးရုိးထဲမွာ ဒီလုိ ရာသီမလာခင္ မအီမသာျဖစ္တတ္ျခင္း

နဲ့ PMDD ျဖစ္တဲ့အမ် ိုးသမီးရွိျခင္း

-မိသားစုမ်ိ ုးရုိးထဲမွာ စိတ္ဓာတ္က်ေရာဂါရွိသူမ်ား၊ကေလးေမြးျပီး

ေနာက္စိတ္က်ေရာဂါရသူမ်ား၊ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာျပသနာရွိသူမ်ားရွိ

ျခင္း

 

တစ္ျခား ျဖစ္နုိင္တဲ့အႏၲရာယ္ ရွိတဲ့အခ်က္ေတြကေတာ့ ပညာေရး

နိမ့္ပါးျခင္း နွင့္ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း။

 

ေရာဂါရွာေဖြျခင္းနွင့္ ကုသမွုေပးျခင္း။

ေဆးပညာအျကံဥာဏ္ေတြအတြက္အစားထိုးအျကံေပးမဟုတ္ပါဘူး။တစ္ျခားအခ်က္အလက္ေတြသိရဖုိ့ သင့္ဆရာ၀န္နဲ့အျမဲတုိင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။)

 

အမ်ိ ုးသမီးမ်ားတြင္ ရာသီမလာခင္ ျဖစ္ေလ့ရွိေသာ စိတ္ခံစားမွု ျပသနာမ်ား(PMDD)ကို ဘယ္လုိေရာဂါရွာ အေျဖ

ထုတ္မလဲ။

 

PMDDက တစ္ျခားအေျခအေနေတြနဲ့ဆက္စပ္တဲ့ ေရာဂါလကၡဏာ

ေတြ ျဖစ္နုိင္တာေျကာင့္ သင့္ရဲ့က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွုေပးသူ

ဆရာ၀န္ေတြက သင့္ကုိ က်န္းမာေရးရာဇ၀င္ေမးျမန္းျခင္း၊ကုိယ္

ခႏၶာကုိယ္စမ္းသပ္မွုျပ ုလုပ္ျခင္းတုိ့ကုိ လုပ္ပါလိမ့္မယ္။

ေရာဂါလကၡဏာဇယားကြက္ကုိေတာ့ေရာဂါရွာတဲ့နည္းလမ္းအတုိင္း အသံုးျပ ုျပီး လူနာရဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြနဲ့ သူတို့ရဲ့ ရာသီစက္၀န္း

ေပါ ္မွုဟာ ဆက္စပ္ေနလားဆုိတာကုိ ဆံုးျဖတ္ပါတယ္။

 

American Psychiatric Association အေမရိကန္ စိတ္က်န္းမာ

ေရးဆုိင္ရာအဖြဲ့အစည္းရဲ့ နည္းလမ္းအရ PMDD လုိ့အမည္တပ္ဖို့အ

တြက္ အနညး္ဆံုး ရာသီစက္၀န္းနွစ္ခါ ေလာက္မွာဒီလုိ PMDDရဲ့

လကၡဏာေတြျပမွ နာမည္တပ္လုိ့ရပါတယ္။

 

စည္းမ်ဥ္းမ်ားအရ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ရာသီမလာခင္ တစ္ပတ္

ေလာက္မွာစျဖစ္ရမွာျဖစ္ျပီး ရာသီစလာတဲ့ရက္ပုိင္းေတြမွာေတာ့

အစကကုိယ့္ရဲ့ပံုမွန္လူေနမွုျပသနာေတြ စိတ္ခံစားရမွုေတြ ပုိျပီးသက္သာလာရမွာျဖစ္ပါတယ္။

 

အမ်ိ ုးသမီးမ်ားတြင္ ရာသီမလာခင္ ျဖစ္ေလ့ရွိေသာစိတ္ခံစားမွု ျပသနာမ်ား(PMDD)မ်ားကုိ ဘယ္လုိကုသမွုေပးမလဲ။

 

ရာသီမလာခင္ ရုိးရုိး မအီမသာျဖစ္ျခင္းကုိ ကုသေသာနည္းလမ္းမ်ားကုိ အသံုးျပ ုျပီး PMDDေျကာင့္ျဖစ္ေသာ သင့္ရဲ့ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကုိ သက္သာ

ေစဖုိ့အတြက္ အကူအညီေပးနုိင္ပါတယ္။

 

အသံုးမ်ားတဲ့ကုသမွုေတြမွာပါ၀င္တာကေတာ့

-စိတ္က်ေရာဂါတြင္သံုးေသာေဆးမ်ားေသာက္ျခင္း

-ေဟာ္မုန္းကုသမွုမ်ား

-အစားအေသာက္ပံဳစံေျပာင္းျခင္း

-ပံဳမွန္ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္း

-စိတ္ဖိစီးမွုကုိ စီမံေဆာင္ရြက္ျခင္း

-ဗီတာမင္မ်ား ေသာက္ေပးျခငး္

-အေရာင္က် အနာသက္သာေဆးမ်ားေသာက္ေပးျခင္း

 

အလြယ္တကူ၀ယ္လုိ့ရတဲ့ေဆးေတြျဖစ္တဲ့ aspirin,ibuprofen,

Paracetamolလုိ ေဆးမ်ိ ုးေတြဟာ တစ္ခ် ုိ့ေသာလကၡဏာေတြျဖစ္

တဲ့ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ရင္သားနာျခင္း၊ခါးနာျခင္း၊ ျကြက္တက္ျခင္း တုိ့

ကုိကူညီနုိင္ပါတယ္။ဆီးေဆးမ်ားေသာက္ေပးျခင္းနဲ့လည္း ေရဓာတ္

စုျခင္းနဲ့ ေဖာင္းေနျခင္းတုိ့ကုိ သက္သာေစပါတယ္။

 

စိတ္က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္သူနဲ့ စကားေျပာျခငး္နဲ့ သင့္ရဲ့ ေရာဂါကုိသက္သာေအာင္ကူညီနုိင္ပါတယ္။စိတ္ေျဖေလ်ွာ့ျခင္း ကုထံဳးမ်ား၊တရားထုိင္ျခင္း၊ေယာဂလုပ္ျခင္းတုိ့က သင့္ကုိ သက္သာေစတယ္လုိ့ ဆုိပါတယ္။သုိ့ေသာ္ ၄င္းတို့ကုိေတာ့ က်ယ္

က်ယ္ျပန့္ျပန့္ ေလ့လာမွု မျပ ုရေသးပါဘူး။

 

လူေနမွုဘ၀ပံုစံေျပာင္းျခင္းနွင့္ အိမ္တြင္းကုထံုးမ်ား။

အမ်ိ ုးသမီးမ်ားတြင္ ရာသီမလာခင္ ျဖစ္ေလ့ရွိေသာစိတ္ခံစားမွုျပသနာမ်ား(PMDD)ကုိ သက္သာေအာင္

ကူညီေပးမယ့္ လူေနမွုဘ၀ပံုစံေျပာင္းျခင္းနွင့္ အိမ္တြင္းကုထံုးေတြ

ကဘာေတြလဲ။

 

ေအာက္ပါေျပာျပတဲ့ အမ်ိ ုးသမီးမ်ားတြင္ ရာသီမလာခင္ ျဖစ္ေလ့ရွိေသာစိတ္ခံစားမွုျပသနာမ်ား(PMDD)ကုိ သက္သာေအာင္

ကူညီေပးမယ့္ လူေနမွုဘ၀ပံုစံေျပာင္းျခင္းနွင့္ အိမ္တြင္းကုထံုးေတြ

က ေတာ့

-ပံုမွန္ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္းနဲ့ ရာသီမလာခင္ ျဖစ္တဲ့ေရာဂါလကၡ

ဏာ ေတြကုိ ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။ကဖင္းဓာတ္ေလ်ွာ့ခ်ျခင္း၊အရက္

မေသာက္ျခင္း၊ေဆးလိပ္ေသာက္တာရပ္ျခင္း မ်ားက ေရာဂါလကၡ

ဏာမ်ားကုိ သက္သာေစပါတယ္။အိပ္ေရး၀၀အိပ္ျခင္း၊သက္ေတာင့္

သက္သာ ေနတတ္ေသာအေလ့အက်င့္မ်ား အဲ့ဒါေတြကေတာ့

တရားမွတ္ျခင္း၊ေယာဂျပ ုလုပ္ျခင္းတုိ့ လုပ္နုိင္ပါတယ္။စိတ္ဖိစီးမွု

မ်ားျခင္း၊စိတ္ခံစားမွုျပသနာမ်ားျဖစ္တဲ့ စီးပြားေရးျပသနာမ်ားအေပါ ္

ျငင္းခုန္မွုမ်ား၊ လူမွုေရးျပသနာမ်ားကုိ တတ္နုိင္သေလာက္ေရွာင္

ျခင္းနဲ့ သက္သာေအာင္လုပ္လုိ့ရပါတယ္။

 

(တကယ္လုိ့ သင့္ဆီမွာေမးခြန္းေတြရွိေသးရင္ သင့္အတြက္အေကာင္းဆံဳးအေျဖရရွိနုိင္ဖုိ့ သင့္ဆရာ၀န္နဲ့ဆက္လက္ေဆြးေႏြးပါ။)

 

Hello Health Group မွ ေဆးပညာ အျကံေပးျခင္း၊ ေရာဂါရွာေဖြျခင္းနွင့္ ကုသမွုေပးျခင္းမ်ား မျပ ုလုပ္ပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ မတ် 16, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း မတ် 16, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ