ေသြးကင္ဆာအျပင္ အျခားေသြးဆဲလ္နဲ႔ပက္သက္တဲ ့ေရာဂါမ်ား ။ ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win.

ေသြးနဲ႔ ပက္သက္တဲ့ေရာဂါဆုိလို႕ ေသြးကင္ဆာ ေလာက္သာ နာမည္ၾကီး လူသိမ်ားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ရိုးတြင္းျခင္ဆီမွာ ထုတ္လုပ္တဲ့ေသြးဆဲလ္ေတြ က အမ်ားၾကီးဆုိေတာ့ သူတုိ႕ေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္တဲ့ ေသြးနဲ႔ ပက္သက္တဲ့ ေရာဂါေတြလည္း အမ်ားၾကီးပါ။ ဘာေတြ မ်ားလဲဆိုတာ ဒီေဆာင္းပါးထဲမွာ အကုန္ေျပာျပေပးထားတယ္ေနာ္ ။ ။

ေသြးဆဲလ္ ဘယ္ႏွစ္မ်ိဳးရွိလဲ ။ ။

ေသြးနီဥ ေသြးျဖဴဥ၊ ေသြးခဲဖို႕အတြက္လုိအပ္တဲ့ ေသြးဆဲလ္ platelets နဲ႔ ေသြးရည္ၾကည္ဆုိျပီး ေသြးဆဲလ္ေတြကို အမ်ိဳးအစား ၄မ်ိဳး ခြဲလိုက္လို႕ရပါတယ္။

  • ေသြးနီဥ – ေအာက္ဆီဂ်င္ေတြကိုသယ္ေပးျပီး တစ္ကိုယ္လံုး ေအာက္ဆီဂ်င္ရေအာင္ ပုိ႕ေဆာင္ေပးတယ္။
  • ေသြးျဖဴဥ – ကိုယ္တြင္းကိုဝင္လာတဲ့ ေရာဂါပိုးေတြကို တိုက္ထုတ္ေပးတယ္
  • Platelets – ေသြးတိတ္ ေစဖုိ႕ လံုးဝကို မရွိမျဖစ္တဲ့ေသြးဆဲလ္တစ္ခု
  • ေသြးရည္ၾကည္ – ကိုယ္တြင္းမွာလိုအပ္တဲ့ အာဟာရဓာတ္ေတြ၊ ေဟာ္မုန္းေတြနဲ႔ ပရိုတင္းေတြကို ပို႕ေဆာင္ေပးတဲ့ ေကာက္ရိုးေရာင္ ေသြးအရည္ၾကည္ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီ အဓိက ေသြးဆဲလ္ ၄ မ်ိဳးရွိတာေၾကာင့္ သူတုိ႕ကေန ဆင့္ကဲ ျဖစ္သြားႏုိင္တဲ့ ေရာဂါေတြကလည္း အမ်ားၾကီးပါ။ တစ္ခုခ်င္း ရွင္းျပေပးမယ္ေနာ္။ ။

ေသြးဆဲလ္ေတြနဲ႔ ပက္သက္တဲ့ ေရာဂါေတြက ဘာမ်ားလဲ ။ ။

( ၁ )သြးနီဥ နဲ႕ဆုိင္ေသာ ျပႆနာမ်ား ။ ။

ေသြးနီဥ ေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္တဲ့ ေရာဂါေတြကေတာ့

  • Anemia လို႕ေခၚတဲ့ ေသြးအားနည္းတာက ထိပ္ဆံုးကပါ။ ေသြးအားနည္းတာေတာင္မွ သံဓာတ္ခ်ိဳ႕ေသြးအားနည္းျခင္း၊( Iron deficiency anemia) ၊ ဗီတာမင္ b12 ခ်ိဳ႕တဲ့လို႕ ေသြးအားနည္းျခင္း ( Pernicious anemia )၊ ရိုးတြင္းျခင္ဆီကေန ေသြးဆဲလ္ေတြ လံုးဝမထုတ္တဲ့ (Aplastic anemia) ၊ ခုခံအားက ကိုယ့္ေသြးနီဥကို ျပန္ဖ်က္ဆီးတဲ့ Autoimmune hemolytic anemia (AHA) နဲ႕ ေသြးနီဥဆဲလ္ေတြ ပံုစံမွန္မရွိလို႕ ေအာက္ဆီဂ်င္ေတြ မသယ္ႏုိင္တဲ ့ေရာဂါ ( Sickle cell anemia) ဆိုျပီး ေသြးအားနည္းတာ ၅မ်ိဳးျပန္ကြဲသြားပါေသးတယ္။
  • Thalassemia – Thalassemia ဆိုတာ ေမြးရာပါေသြးဆဲလ္ေတြ ခ်ိဳ႕ယြင္းေနတဲ့ေရာဂါျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ရွိတဲ့ ေသြးဆဲလ္ေတြမွာ ေအာက္ဆီဂ်င္သယ္ေပးတဲ့ hemoglobin လံုေလာက္စြာ မထုတ္နုိ္င္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ေအာက္ဆီဂ်င္လံုေလာက္စြာမရတဲ့ ျပႆနာေတြ ျ့ဖစ္ႏုိ္င္ပါတယ္။ Thalassemia ေသြးေရာဂါျဖစ္ေနတဲ့ကေလးေတြမွာ အရိုးဖြဲ႔စည္းပံု မူမမွန္တာ၊ အျခားကေလးေတြထက္စာရင္ညွက္ေနတာ၊ သရက္ရြက္ၾကီးေနတဲ့ လကၡဏာေတြ ေတြ႕ရတတ္ျပီး ကုသမႈ အျဖစ္ ေသြးခဏခဏ သြင္းရပါတယ္။
  • Polycythemia Vera ဆိုတာ ေသြးနီဥ ကင္ဆာတစ္မ်ိဳးျဖစ္ျပီး ေသြးနီဥေတြ အရမ္းပြားရာကေန ေသြးပ်စ္ျပီး ေသြးလည္ပတ္မႈေႏွးကာ ေသြးခဲျခင္းကို ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒီခဲသြားတဲ့ေသြး ျပဳတ္သြားရာကေန ႏွလံုးေသြးေၾကာပိတ္တာ၊ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာပိတ္ျပီး ေလျဖတ္တာေတြျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေသြးနီဥ ပံုမွန္မဟုတ္ေတာ့တာနဲ႔ စတင္ခံစားလာရမယ့္ လကၡဏာေတြကေတာ့ ေမာပန္းလြယ္ေနမယ္၊ အသက္ရွဴလို႕မဝဘူးျဖစ္ေနမယ္၊ ဦးေႏွာက္ထဲေအာက္ဆီဂ်င္ေကာင္းေကာင္း မေရာက္လို႕ အာရံုစူးစုိက္မႈအားမေကာင္းဘူး။ ၾကြက္သားေတြ အားနည္းေနမယ္၊ ႏွလံုးခုန္တာေတြ ျမန္ေနတာမ်ိဳးေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

( ၂ ) ေသြးျဖဴဥ နဲ႕ဆုိင္ေသာ ျပႆနာမ်ား ။ ။

ေသြးျဖဴဥေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္တဲ့ ေရာဂါေတြကေတာ့

  • Lymphomaျပန္ေရေၾကာစနစ္ၾကီးမွာ ျဖစ္တဲ့ ကင္ဆာပါ။ ေသြးျဖဴဥဆဲလ္ေတြ ထိန္းမရသိမ္းမရပြားျပီး ပြားလာတဲ့ ေသြးျဖဴဥေတြကလည္း ေရာဂါကိုေသခ်ာ ခုခံနုိင္ဖုိ႕ အစြမ္းမရွိတဲ့အရာေတြျဖစ္နဲ႕ ေရာဂါပိုးေတြကိုယ္ထဲဝင္ေရာက္ဖို႕ အရမ္းလြယ္သြားပါတယ္။ Hodgkin’s lymphoma နဲ႕ non-Hodgkin’s lymphomaဆိုျပီး ၂ မ်ိဳးရွိပါတယ္။ ။
  • LeukemiaLeukemia ဆိုတာ နာမည္ၾကီးေသြးကင္ဆာ တစ္ခုပါ။ ရိုးတြင္းျခင္ဆီထဲမွာ အရည္အေသြးမမွီတဲ့ ေသြးျဖဴဥဆဲလ္ေတြ အရမ္းပြားလာရာကေန ေရာဂါပိုးေတြအလြယ္တကူဝင္ျပီး ပိုးဆိပ္ျပန္႕တဲ့ လူကိုဒကၡေပးနုိင္တဲ့ ကင္ဆာတစ္ခုပါ။
  • Myelodysplastic syndrome (MDS) – Leukemiaရဲ႕ ေရွ႕ေျပးနိမိတ္လို႕ေတာင္ ေျပာလို႕ရတဲ့ ဒီေရာဂါဟာလည္း အဆင့္မမွီတဲ့ ေသြးျဖဴဥဆဲလ္ blastsေတြ ပြားတဲ့ေရာဂါျဖစ္ပါတယ္။

ေသြးျဖဴဥမွာ ျပႆနာတက္ခဲ့ရင္ ေရာဂါပိုးေတြခုခံတဲ့ ကိုယ္တြင္း ခုခံအားစနစ္ပ်က္စီးသြားတာေၾကာင့္ ေရာဂါပိုးေတြ ကိုယ္တြင္းကို အလြယ္တကူဝင္ေရာင္ျပီး ပိုးဆိပ္ျပန္႕တဲ့ ျပႆာနာေတြ ဆိုးဝါးစြာ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။

( ၃ ) Platelet disorders ( ေသြးတိတ္ေစတဲ့ ေသြးဆဲလ္) ျပႆနာ

ထိခုိက္ဒဏ္ရာရသြားေနရာမွာ ထြက္ေနတဲ့ေသြးေတြကို တိတ္ေစဖုိ႕ လုိအပ္တဲ့ Platelets ေတြမူမမွန္တဲ့အခါ ေသြးမတိတ္ေရာဂါ၊ ေသြးယိုစိမ့္မႈ ေရာဂါေတြ ဆက္ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။

  • Platelets နည္းလြန္းျခင္း – Platelets ေတြ ရွိသင့္တဲ့ ပမာဏေအာင္ ေရာက္ေနတဲ့ အခါ ထိခိုက္ဒဏ္ရာေသးေသးေလးကေန ေသြးအမ်ားၾကီးထြက္ျပီး မတိတ္ေတာ့တာ ျဖစ္ႏို္င္ပါတယ္။
  • Platelets မ်ားလြန္းျခင္း ( thrombocythemia ) – Platelets ေတြနည္းလြန္တဲ့အခါ ေသြးထြက္လြန္တာျဖစ္တတ္သလို Platelets ေတြမ်ားလြန္းေနတဲ့  အခါက် ေသြးခဲေတြ ျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္။ ဒီေသြးခဲ ေတြ ျပဳတ္သြားတဲ့အခါ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာမွာ သြားပိတ္ရင္ ေလျဖတ္ျခင္းနဲ႕ ႏွလံုးေသြးေၾကာမွာ သြားပိတ္ရင္ ႏွလံုးၾကြက္သားပုပ္တာေတြ ျဖစ္ႏုိ္င္ပါတယ္။
  • Platelets က ပံုမွန္ အလုပ္မလုပ္တဲ့အခါ ( Hemophilia ) – တစ္ခ်ိဳ႕ ပံုစံမမွန္တဲ့ Platelets ေတြ မ်ားေနရင္ ေသြးတိတ္ေစတဲ့ လုပ္ငန္းေကာင္းေကာင္း မလုပ္ႏုိင္ေတာ့တာေၾကာင့္ ေသြးထြက္လြန္တဲ့ ျပႆာနာေတြ ျဖစ္ႏုိ္င္ပါတယ္။
  • Von Willebrand diseaseလုိ႕ေခၚတဲ့ ေသြးတိတ္ေစတဲ့ Von Willebrand ပရိုတင္း ေမြးကတည္းက ပါမလာတဲ့ ေရာဂါေၾကာင့္ ေသြးထြက္လြန္တဲ့ ျပႆာနာေတြျဖစ္တတ္ပါတယ္။
  • အျခား ကုိယ္ေသာက္ေနတဲ့ေဆးေတြျဖစ္တဲ့ aspirin၊ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး၊ ေသြးက်ဲေဆး၊ နဲ႔ တစ္ခ်ိဳ႕ပိုးသတ္ေဆးေတြေၾကာင့္လည္း Platelets ထိခိုက္တာမ်ိဳးေတြျဖစ္တတ္ပါတယ္။

( ၄ ) Plasma cell disorders ( ေသြးရည္ၾကည္မွာ တက္နုိ္္င္တဲ့ ျပႆာနာေတြ )

Plasma cell myeloma ဆိုတာ ရွားပါးတဲ့ ေသြးကင္ဆာ တစ္မ်ိဳးျဖစ္ျပီး ကင္ဆာျဖစ္ေနတဲ့ေ ေသြးရည္ၾကည္ဆဲလ္ ေတြ ရိုးတြင္းျခင္ဆီထဲစုျပီး plasmacytomas လုိ႕ေခၚတဲ့ ကင္ဆာျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒီပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ ကင္ဆာ ေသြးရည္ၾကည္ဆဲလ္ေတြဟာ monoclonal (M) protein လို႔ေခၚတဲ့ ပရိုတင္းတစ္မ်ိဳးကိုထုတ္ျပီး ရိုးတြင္းျခင္ဆီထဲက က်န္းမာတဲ့ ပရိုတင္းေတြေနရာကို ဝင္ယူေစပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ ေနာက္ပိုင္းမွာ ေသြးရည္ၾကည္က ပ်စ္လာျပီး ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးေစတဲ့ အဆင့္ထိေရာက္သြားပါတယ္။

ဒါေတြကေတာ့ အားလံုးသိထားသင့္တဲ့ ေသြးကင္ဆာ အျပင္ ေသြးဆဲလ္ေတြမွာ ေနာက္ထပ္ေရာဂါေတြ အမ်ားၾကီးရွိေသးတယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္းပါ ။ ။

Hello Health Group   သည္ ေဆးပညာဆိုင္ရာ အၾကံေပးခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္းမ်ား မျပဳလုပ္ပါ။

 

Read also:

မွ်ေ၀မည္

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဧပြီ 13, 2019 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဧပြီ 13, 2019

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။