Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

Generic Name: Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) Brand Name(s): Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္).

အသံုးျပဳပံုမ်ား

Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) ကို ဘာအတြက္အသံုးျပဳၾကသလဲ

Rifabutinကို တစ္မ်ိဳးတည္းေသာ္လည္းေကာင္း တစ္ျခားေဆးမ်ားႏွင့္တြဲၿပီးေသာ္လည္းေကာင္း ျပင္းထန္သည့္ကူးစက္ေရာဂါတစ္ခ်ိဳ႕ (Mycobacterium avium complex-MAC) အား ကာကြယ္ရန္ အသံုးျပဳပါသည္။ Rifabutin သည္ rifamycin ပဋိဇီ၀ေဆးျဖစ္သည္။ ဘက္တီးရီးယားမ်ား၏ ႀကီးထြားမႈကို တားျမစ္ေပး၏။ ဤပဋိဇီ၀ေဆးကို ဘက္တီးရီးယားပုိးေရာဂါမ်ားအား ကာကြယ္ကုသရန္အတြက္သာ သံုးႏိုင္ပါသည္။ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေရာဂါမ်ား (အေအးမိ တုပ္ေကြး) တြင္ေတာ့ သံုးမရပါ။ ပဋိဇီ၀ေဆးမ်ားကို မလိုအပ္ပဲသံုးျခင္း၊ မွားယြင္းသံုးျခင္းမ်ားက ေဆးအာနိသင္ကို က်ေစပါသည္။

Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) ဘယ္လိုေသာက္သံုးသင့္သလဲ

ေဆးကို အစာရွိရွိမရွိရွိေသာက္ႏိုင္ၿပီး မ်ားေသာအားျဖင့္ တစ္ရက္ တစ္ႀကိမ္၊ ႏွစ္ႀကိမ္ သို႔မဟုတ္ ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားသည့္အတုိင္း ေသာက္ရ၏။ ဗိုက္နာတတ္ပါက ေဆးကို အစာႏွင့္တဲြၿပီးေသာက္ပါ။ တီဘီေရာဂါကုသရန္ဆိုပါက ေဆးကို တစ္ခါတစ္ရံ တစ္ပတ္ ၂ ႀကိမ္ ေသာက္ရႏိုင္ပါသည္။

ေဆးပမာဏမွာ သင့္က်န္းမာေရးအေျခအေန၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္၊ ဓာတ္ျပဳႏုိင္သည့္ေဆးမ်ားႏွင့္ ကုသမႈအေပၚတံု႔ျပန္ျခင္းတို႔ကို အေျခခံတြက္ရပါသည္။

အေကာင္းဆံုးအာနိသင္ရေစရန္ ပဋိဇီ၀ေဆးမ်ားကို အခ်ိန္ညီတူညီမွ်ျခား၍ ေသာက္သင့့္သည္။ ေဆးေသာက္ဖို႔မွတ္မိေနေစရန္ ေန႔စဥ္ တူညီေသာအခ်ိန္၌သာေသာက္ပါ။

လကၡဏာမ်ား သက္သာလာသည့္တိုင္ ေဆးကို ညႊန္ထားသည့္ရက္အပိုင္းအျခားျပည့္ေအာင္ ေသာက္ရပါမည္။ ေဆးကိုေစာရပ္လိုက္ျခင္း၊ အႀကိမ္ေရေက်ာ္ျခင္းမ်ားက ဘက္တီးရီးယားမ်ားကို ဆက္ႀကီးထြားေစၿပီး ေရာဂါျဖစ္ေစႏိုင္သလို ကုသရန္လည္း ခက္သြားေစႏိုင္ပါသည္။

အေျခအေနမ်ားတိုးတက္မလာလွ်င္၊ ပိုဆိုးသြားလွ်င္ ဆရာ၀န္ကိုေျပာပါ။

Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) ဘယ္္လိုသိမ္းဆည္းရမလဲ

Rifabutin ကို တိုက္ရိုက္ေနေရာင္ျခည္မထိုးေအာင္ႏွင့္ စိုစြတ္မႈမရွိေအာင္ထားျခင္းက အေကာင္းဆံုးသိုေလွာင္သိမ္းဆည္းနည္းပင္ ျဖစ္သည္။ ေဆးအာနိသင္ပ်က္ျပယ္ျခင္းႏွင့္ ေဆးအေနအထား ပ်က္ယြင္းမႈမ်ား မျဖစ္ေစရန္ Rifabutin ကို ေရခ်ိဳးခန္းတြင္သိမ္းဆည္းျခင္းႏွင့္ ေရခဲေအာင္ သိမ္းဆည္းျခင္းမ်ိဳးမျပဳလုပ္ပါႏွင့္။ Rifabutin ေဆးအမ်ိဳးအစားႏွင့္ ေဆးထုတ္လုပ္သည့္ကုမၸဏီ ကြဲျပားမႈေပၚမူတည္ျပီး သိမ္းဆည္းေသာပံုစံ ကြဲျပားျခားနားမႈမ်ား ရွိႏုိင္ပါသည္။ ထို႔အတြက္ ေဆးဘူးအခြံ၌ပါေသာ သိုေလွာင္သိမ္းဆည္းမႈ ညႊန္ၾကားခ်က္ကို ၾကည့္ရႈစစ္ေဆးျခင္း သို႔မဟုတ္ ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္သူအား ေမးျမန္းျခင္းကို အျမဲလုပ္ပါ။ လံုျခံဳစိတ္ခ်ရေစရန္အတြက္ ေဆး၀ါးအကုန္လံုးကို ကေလးမ်ား၊ အိမ္ေမြးတိရိစာၦန္မ်ားႏွင့္ေ၀းရာတြင္ ထားပါ။

Rifabutin အားအိမ္သာထဲပစ္ခ်ျခင္း၊ ေရထြက္ေပါက္မ်ားမွ ေဆးခ်ျခင္းမ်ိဳးအား မလုပ္သင့္ပါ။ ေဆး၀ါးမ်ားကို မလိုအပ္ေတာ့သည့္အခါ ဒါမွမဟုတ္ သက္တမ္းကုန္ဆံုးသြားသည့္ အခါမ်ားတြင္ စနစ္တက်စြန္႔ပစ္ရန္ အေရးၾကီး၏။ ေဆး၀ါးမ်ားကို စနစ္တက် မည္ကဲ့သုိ႔စြန္႔ပစ္ရမည္ဆိုျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ သင့္၏ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ႏွင့္ တုိင္ပင္ႏိုင္ပါသည္။

ၾကိဳတင္သတိျပဳရန္မ်ားႏွင့္ အသိေပးခ်က္မ်ား

Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) အသံုးမျပဳခင္ ဘာေတြသိသင့္သလဲ

Rifabutinကိုမသံုးခင္ ဤေဆးႏွင့္ေရာ တျခား rifamycins မ်ား (ဥပမာ – rifampin)ႏွင့္ေရာ ဓာတ္မတည့္မႈ ရွိပါက ဆရာ၀န္ကိုႀကိဳေျပာပါ။ ဤေဆးတြင္ သင့္ႏွင့္ဓာတ္မတည့္ႏုိင္သည့္ inactive ဓာတ္ပစၥည္းမ်ား ပါေနႏိုင္ပါသည္။ အေသးစိတ္သိလိုပါက ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္ႏွင့္ ေဆြးေႏြးပါ။

ဤေဆးကိုမသံုးခင္ သင့္က်န္းမာေရးရာဇ၀င္မ်ားကို ဆရာ၀န္သို႔မဟုတ္ ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္အား ေျပာျပေပးပါ။ အထူးသျဖင့္ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ အသည္းေရာဂါ၊ ေသြးေရာဂါမ်ား (Porphyria)။

ခြဲစိတ္မႈမလုပ္ခင္ သင္သံုးေနသည့္ပစၥည္းမ်ား (ဆရာ၀န္ညႊန္သည့္ေဆး၊ အညႊန္းမလိုပဲ ေသာက္ႏိုင္သည့္ေဆးႏွင့္ ဘယပင္ထြက္ေဆးမ်ား) ကို ဆရာ၀န္အားေျပာပါ။

Rifabutin သည္ အသက္ရွိေသာကာကြယ္ေဆးမ်ား (တုိက္ဖြိဳက္ကာကြယ္ေဆးမ်ား)ကို အာနိသင္ျပယ္ေစႏိုင္၏။ ဆရာ၀န္မွမညႊန္ၾကားလွ်င္ ဤေဆးကိုသံုးေနစဥ္ ကာကြယ္ေဆးထိုးျခင္းမ်ား မျပဳလုပ္ရပါ။

ကိုယ္၀န္ေဆာင္စဥ္တြင္ အမွန္တကယ္လိုအပ္မွသာ ေဆးကိုသံုးရမည္။ ေကာင္းက်ိဳးဆိုးက်ိဳးသိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္တိုင္ပင္ၾကည့္ပါ။

ေဆးသည္ ႏို႔ရည္ထဲသို႔ျဖတ္ႏိုင္မျဖတ္ႏိုင္ မသိရေသးပါ။ ႏို႔တိုက္ေကၽြးမႈမစခင္ ေကာင္းက်ိဳးဆိုးက်ိဳးသိႏုိင္ရန္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ ေဆြးေႏြးပါ။ သင့္တြင္ HIV ပိုးရွိေနပါက ကေလးကိုႏို႔မတုိက္ပါႏွင့္။ ႏို႔ရည္မွတစ္ဆင့္ HIV ပိုးကူးႏိုင္ပါသည္။

ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေနခ်ိန္ ဒါမွမဟုတ္ ကေလးႏို႔တုိက္ေနခ်ိန္မွာ Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) ကိုသံုးစြဲဖို႔ စိတ္ခ်ရပါသလား

ယခုေဆး၀ါးကို ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေနခ်ိန္ႏွင့္ ကေလးႏုိ႔တုိက္ေနခ်ိန္တြင္ အသံုးျပဳလွ်င္ ဆိုးက်ိဳးမ်ားရွိမရွိ ဆံုးျဖတ္ႏုိင္ရန္အတြက္ လံုေလာက္ေသာေလ့လာစမ္းသပ္ခ်က္မ်ား မရွိပါ။ ေဆးမသံုးစြဲမီတြင္ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ရွိေသာ ေကာင္းက်ိဳးမ်ားႏွင့္ ဆိုးက်ိဳးမ်ားအားလံုးကို ခ်ိန္ဆႏုိင္ရန္အတြက္ သင့္ဆရာ၀န္ႏွင့္ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးမႈျပဳလုပ္ပါ။ ယခုေဆး၀ါးသည္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရးအဖြဲ႔၏ သတ္မွတ္ခ်က္အရ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မ်ားတြင္ ထိခိုက္ႏုိင္ေခ်အဆင့္ Bရွိသည္ဟု သတ္မွတ္ထားသည္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရးအဖြဲ႔၏ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မ်ားတြင္ ထိခိုက္ႏုိင္ေခ်အဆင့္ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားမွာ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္သည္။

  • A=ဆိုးက်ိဳးမရွိပါ။
  • B=ေလ့လာမႈအခ်ိဳ႕အရဆိုးက်ိဳးမရွိပါ။
  • C=ဆိုးက်ိဳးအခ်ိဳ႕ရွိႏုိင္ပါသည္။
  • D=ဆိုးက်ိဳးမ်ားရွိသည့္ အေထာက္အထားမ်ားရွိပါသည္။
  • X=ေသာက္သံုး၍မရပါ (လံုး၀မတည့္ပါ)။
  • N=အေျခအေနကိုမသိရေသးပါ။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား

Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) ကိုအသံုးျပဳျခင္းျဖင့္ ဘယ္လိုေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြျဖစ္ႏုိင္သလဲ

၀မ္းေလွ်ာျခင္း၊ ဗိုက္နာျခင္း၊ အရသာအာရံုေျပာင္းျခင္း၊ ပ်ိဳ႕ျခင္း၊ အန္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ အဆိုပါေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား ေပ်ာက္မသြားလွ်င္ သို႔မဟုတ္ ပိုဆိုးလာလွ်င္ ဆရာ၀န္၊ ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္ကို ခ်က္ခ်င္းေျပာပါ။

ေဆးေၾကာင့္ ဆီး၊ ေခၽြး၊ တံေတြးႏွင့္ မ်က္ရည္တုိ႔ လိေမၼာ္ညိဳေရာင္ေျပာင္းတတ္၏။ ဤအခ်က္မွာ အႏၱရာယ္မရွိပါ။ ေဆးရပ္လွ်င္ ေပ်ာက္သြားလိမ့္မည္။ သို႔ေသာ သြားအကူကိရိယာမ်ား၊ မ်က္ကပ္မွန္မ်ားတြင္ေတာ့ ခၽြတ္မရေအာင္ အစြန္းထင္သြားေစႏိုင္ပါသည္။

ဤေဆးကို ဆရာ၀န္မွေပးျခင္းသည္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးထက္ အက်ိဳးေက်းဇူးက ပိုမ်ားေသာေၾကာင့္ ေပးျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိထားပါ။ လူအေတာ္မ်ားမ်ား၌ ဤေဆးေၾကာင့္ ျပင္းထန္သည့္ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား ျဖစ္ေလ့မရွိပါ။

ျပင္းထန္ၿပီး ရွားပါသည့္ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား – ေသြးထြက္လြယ္၊ အညိဳအမည္းစြဲလြယ္ျခင္း၊ ေရာဂါပိုးအသစ္၀င္သည့္လကၡဏာမ်ား (ဥပမာ ဖ်ားျခင္း၊ လည္ေခ်ာင္းနာျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆုိးျခင္း)၊ ၾကြက္သားနာျခင္း၊ အားနည္းျခင္း၊ အဆစ္နာျခင္း၊ ေရာင္ျခင္း၊ မ်က္လံုးနာျခင္း၊ နီျခင္း၊ အျမင္အာရံု ျပႆနာမ်ား၊ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း၊ မရပ္မနား ပ်ိဳ႕ျခင္း၊ အန္ျခင္း၊ ပံုမွန္မဟုတ္ပဲ ေမာေနျခင္း၊ ဆီးအေရာင္ရင့္ျခင္း၊ မ်က္လံုး၊ အသား၀ါျခင္းမ်ား ျဖစ္လာပါက ဆရာ၀န္ကို ခ်က္ခ်င္းေျပာပါ။

ဤေဆးေၾကာင့္ အလြန္းရွားၿပီး ျပင္းထန္သည့္ အူပိုင္းဆိုင္ရာအေျခအေန (Clostridium difficile-associated diarrhea) ျဖစ္တတ္ပါသည္။ ဤအေျခအေနသည္ ေဆးယဥ္ပါးေသာ ဘက္တီးရီးတစ္မ်ိဳးေၾကာင့္ ျဖစ္ရျခင္းျဖစ္သည္။ ေဆးေသာက္ေနစဥ္ သို႔မဟုတ္ ေဆးရပ္ၿပီးေနာက ္ရက္သတၱပတ္မ်ားစြာ လမ်ားစြာ ၾကာၿပီးမွျဖစ္တတ္ပါသည္။ သင့္တြင္ မရပ္ႏိုင္ေသာ ၀မ္းေလွ်ာျခင္း၊ ဗိုက္နာျခင္း ေအာင့္ျခင္း၊ ၀မ္းတြင္ ေသြးႏွင့္အက်ိအခၽြဲမ်ားပါျခင္းတို႔ျဖစ္လာပါက ဆရာ၀န္ကို ခ်က္ခ်င္းေျပာပါ။

အဆိုပါလကၡဏာမ်ားျပလာပါက ၀မ္းပိတ္ေဆးမ်ား နာကိုတစ္အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးမ်ား မသံုးပါႏွင့္။ ေရာဂါကိုပိုဆိုးေစပါလိမ့္မည္။

ဤေဆးေၾကာင့္ ျပင္းထန္သည့္ဓာတ္မတည့္ျဖစ္ျခင္းမွာ ရွား၏။ သုိ႔ေသာ္ ေအာက္ပါျပင္းထန္ဓာတ္မတည့္ လကၡဏာမ်ားျဖစ္လာပါက အေရးေပၚကုသမႈမ်ား ခံယူရပါမည္ – အကြက္ထျခင္း၊ ယားျခင္း၊ ေရာင္ျခင္း (အထူးသျဖင့္ မ်က္ႏွာ၊လွ်ာ၊ လည္ေခ်ာင္း)၊ ေခါင္းတအားမူးျခင္းႏွင့္ အသက္ရွဴရခက္ျခင္း။

ယခုေဖာ္ျပပါ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားကိုခံစားရမႈမွာ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦးကြဲျပားျခားနားမႈ ရွိႏိုင္ပါသည္။ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားတြင္ မပါ၀င္သည့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားလည္းရွိႏုိင္သည္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးႏွင့္ပတ္သက္၍ စိုးရိမ္ပူပန္မႈမ်ားရွိပါကသင္၏ဆရာ၀န္ သို႔မဟုတ္ ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ပါ။

ေဆးဓာတ္ျပဳမႈမ်ား

ဘယ္ေဆးေတြက Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) နဲ႔ ဓာတ္ျပဳႏုိင္သလဲ

ဤေဆးႏွင့္ဓာတ္ျပဳႏိုင္ေသာ ေဆးကုန္မ်ားမွာ – azole မိႈသတ္ေဆးမ်ား (fluconazole, itraconazole, voriconazole), ciprofloxacin, delavirdine, macrolide ပဋိဇီ၀ေဆးမ်ား (clarithromycin) ။

Rifabutin သည္ တစ္ခ်ိဳ႕ေဆးမ်ားအား ခႏၶာကိုယ္မွ ဖယ္ထုတ္သည့္အျမန္ႏႈန္းအေပၚ သက္ေရာက္မႈရွိၿပီး ထိုေဆးမ်ား၏အာနိသင္ကိုေျပာင္းလဲေစႏိုင္ပါသည္။ အဆိုပါေဆးမ်ားမွာ – aprepitant/fosaprepitant, lurasidone, phenytoin, ranolazine, suvorexant, tacrolimus, tasimelteon, “ blood thinners” (such as warfarin), calcium channel blockers (such as diltiazem, verapamil), စီပိုးအားကုသရာတြင္ သံုးသည့္ ေဆးေပါင္းစပ္မ်ား (ombitasvir/paritaprevir/ritonavir) စသည္။

ဤေဆးသည္ သေႏၶတားေဟာ္မုန္းေဆးမ်ား ျဖစ္ေသာ ေသာက္ေဆး၊ ကပ္ခြာ၊ ကြင္း စသည္တို႔ႏွင့္ ဓာတ္ျပဳႏိုင္ၿပီး ထိုေဆးမ်ား၏အာနိသင္ကို က်ေစပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကိုယ္၀န္ရသြားတတ္သည္။ ဤေဆးကိုသံုးေနစဥ္ စိတ္ခ်ရသည့္ သေႏၶတားနည္းကို ထပ္သံုးရမသံုးရသိႏိုင္ရန္ ဆရာ၀န္ သို႔မဟုတ္ ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္ႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ ထုိ႔အတူ ရာသီမဟုတ္ပဲ ေသြးဆင္းျခင္းမ်ားကို သတိထားမိပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ေဆြးေႏြးပါ။ ၎သည္ သင့္သေႏၶတားေဆး ေကာင္းေကာင္းအလုပ္မလုပ္သည့္ လကၡဏာမ်ား ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။

Rifabutin သည္ သင္အခုေသာက္သံုးေနသည့္ တျခားေသာေဆး၀ါးမ်ားႏွင့္ ဓာတ္ျပဳမႈမ်ားျဖစ္ႏုိင္ျပီး ေဆး၀ါးအာနိသင္ေျပာင္းျခင္းႏွင့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးျဖစ္လာႏုိင္ေသာ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ မလိုလားအပ္ေသာေဆး၀ါးဓာတ္ျပဳမႈမ်ားမျဖစ္ေစရန္ သင္လက္ရွိေသာက္သံုးေနေသာ ေဆး၀ါးမ်ားအားလံုးကို စာရင္းျပဳစုထားျပီး (စာရင္းလုပ္လွ်င္ ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားထားသည္မ်ား၊ မညႊန္ၾကားဘဲေသာက္သံုးေနသည္မ်ား၊ သဘာ၀ေဆးဘက္၀င္ပစၥည္းမ်ားအားလံုးပါရပါမည္။) ဆရာ၀န္ သို႔မဟုတ္ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္သူအား အျမဲေျပာျပပါ။ ေဆး၀ါးမ်ားကို ဆရာ၀န္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါပဲ ေသာက္သံုးျခင္း၊ ရပ္ဆုိင္းျခင္း၊ ပမာဏေျပာင္းလဲျခင္း စသည္တုိ႔ မျပဳလုပ္ပါႏွင့္။

အစားအေသာက္ေတြနဲ႔ အရက္က Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) နဲ႔ ဓာတ္ျပဳႏုိင္သလား

Rifabutin က အစားအေသာက္ သို႔မဟုတ္ အရက္ေသစာႏွင့္ ဓာတ္ျပဳမႈမ်ားျဖစ္ႏိုင္ၿပီး ေဆး၀ါးမ်ား၏အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈပံုစံႏွင့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးျဖစ္လာႏုိင္ေသာေျပာင္းလဲမႈမ်ား ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ မလိုလားအပ္သည့္ ဓာတ္ျပဳမႈမ်ားမျဖစ္လာေစရန္ အစားအေသာက္၊ အရက္ေသစာမ်ားႏွင့္ ဓာတ္ျပဳႏုိင္ေခ်ရွိမရွိကို ေမးျမန္းတိုင္ပင္ပါ။

ဘယ္ေရာဂါအေျခအေနေတြက Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) နဲ႔ ဓာတ္ျပဳႏုိင္သလဲ

Rifabutin သည္ လက္ရွိသင့္က်န္းမာေရးအေျခအေနမ်ားႏွင့္ သက္ေရာက္ဓာတ္ျပဳမႈမ်ားရွိႏုိင္ပါသည္။ သင္၏ က်န္းမာေရးအေျခအေနအားပိုဆိုးသြားေစျခင္း သို႔မဟုတ္ ေဆးသက္ေရာက္မႈပံုစံ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းမ်ား ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သင္၏က်န္းမာေရးအေျခအေနအကုန္လံုးကို သင့္ဆရာ၀န္ သို႔မဟုတ္ ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ကို အသိေပးရန္အေရးၾကီးပါသည္။

ေသာက္သံုးရန္အညႊန္း

ယခုအခ်က္အလက္မ်ားသည္ ေဆးပညာအၾကံေပးမႈကို အစားထိုးရန္အတြက္မဟုတ္ပါ။ သင္သည္သင့္ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါသည္

အရြယ္ေရာက္ျပီးသူေတြအတြက္ Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) ရဲ႕ အသံုးျပဳရမယ့္ပမာဏကဘယ္ေလာက္လဲ

Mycobacterium avium-intracellulare ကာကြယ္ရန္အတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

တစ္ရက္လွ်င္ 300 mg တစ္ႀကိမ္ေသာက္ရန္။ ပ်ိဳ႕ျခင္း၊ အန္ျခင္းမ်ားျဖစ္လာလွ်င္ Rifabutin 150 mg ကို ၁၂ နာရီျခားတစ္ခါေသာက္ႏိုင္ပါသည္။

Mycobacterium avium-intracellulare ကုသရန္အတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

တစ္ရက္လွ်င္ 300 mg တစ္ႀကိမ္ေသာက္ရန္။ ပ်ိဳ႕ျခင္း၊ အန္ျခင္းမ်ားျဖစ္လာလွ်င္ Rifabutin 150 mg ကို ၁၂ နာရီျခားတစ္ခါေသာက္ႏိုင္ပါသည္။

ကုသမႈတြင္ မၾကာခဏဆိုသလို clarithromycin ႏွင့္ တျခားေဆး 2-4 မ်ိဳးခန္႔ ဥပမာ ethambutol, rifampin, clofazimine ႏွင့္ တျခားေဆးမ်ား ပါတတ္ပါသည္။ ေဆးကုသမႈကာလမွာ ၁၈-၂၄ လအထိ ၾကာတတ္ပါသည္။ ကိုယ္ခံအားနည္းသူ လူနာမ်ားတြင္ clarithromycin သို႔မဟုတ္ azithromycin ႏွင့္အတူ တျခားေဆး 1 to 3 မ်ိဳး ဥပမာ – ethambutol, clofazimine, ciprofloxacin, ofloxacin, rifampin, rifabutin,  သို႔မဟုတ္ amikacin တို႔ပါတတ္ပါသည္။ လူနာႏွင့္ ေရာဂါပိုးမွ တုံ႔ျပန္မႈကို မွတ္တမ္းတင္ႏုိင္သ၍ ေဆးကို တစ္သက္တာ ဆက္ေသာက္သင့္ပါသည္။

တီဘီေရာဂါကာကြယ္ရန္အတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

တစ္ရက္လွ်င္ 300 mg တစ္ႀကိမ္ေသာက္ရန္။ ပ်ိဳ႕ျခင္း၊ အန္ျခင္းမ်ားျဖစ္လာလွ်င္ Rifabutin 150 mg ကို ၁၂ နာရီျခားတစ္ခါေသာက္ႏိုင္ပါသည္။

USPHS/IDSA (U.S. Public Health Service/Infectious Diseases Society of America) Prevention of Opportunistic Infections Working Group မွ isoniazid ယဥ္ပါးေသာတီဘီႏွင့္ ထိေတြ႔မိပါက ကာကြယ္ေဆးအျဖစ္ rifampin အစား Rifabutin ကို သံုးရန္ ေထာက္ခံထားပါသည္။ HIV ပိုးရွိေသာလူနာမ်ားတြင္ tuberculin skin test (greater than or equal to 5 mm) Postictve အေျဖထြက္သူမ်ား၊ တီဘီျဖစ္ေနသူႏွင့္ ထိေတြ႔ထားသူမ်ား၊ ကုသမႈမေပးထားရေသးဘဲ Skin test positive ျဖစ္ေနသူမ်ား စသည္တုိ႔တြင္ ကာကြယ္ေဆးအျဖစ္ သံုးႏိုင္ပါသည္။ ထို႔အျပင္ tuberculin skin test negative ျဖစ္ေနၿပီး တီဘီအႏၱရာယ္မ်ားေနသည့္ HIV ပိုးရွိသူမ်ား၊ မိုက္ကိုဘက္တီးရီးယန္း တီဘီအျဖစ္မ်ားေသာ နယ္ပယ္မ်ားတြင္ေနသူမ်ားအတြက္ ကာကြယ္ေဆးအျဖစ္ သံုးရပါမည္။ ကာကြယ္ေဆးအျဖစ္မေပးခင္ လက္ရွိတီဘီရွိမရွိ အရင္ေသခ်ာေအာင္ လုပ္ရပါမည္။

ကာကြယ္ေဆးအျဖစ္ Rifabutin ကိုသံုးရန္အတြက္ ေယဘုယ်သေဘာတူညီမႈမ်ား မရွိပါ။ Isoniazid မပါသည့္ေဆးအဖံုကို ကာကြယ္ေဆးအျဖစ္သံုးရန္ ဆံုးျဖတ္မည္ဆုိပါက ျပည္သူ႔က်န္းမာ၀န္းထမ္းမ်ားႏွင့္ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးရန္ လိုပါလိမ့္မည္။

Rifabutin ကို တီဘီျဖစ္လာႏိုင္ေခ်နည္းေစရန္အတြက္ ရႈပ္ေထြးသည့္အခ်က္မ်ားမရွိသူမ်ားတြင္ ကာကြယ္ေဆးအျဖစ္ ၆ လေပးရပါသည္။ ရႈပ္ေထြးသည့္အခ်က္မ်ားျဖစ္ေသာ HIV ပိုးရွိျခင္း၊ ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးကင္ဆာ၊ ရင္ဘတ္ဓာတ္မွန္တြင္ အမာရြတ္ေတြ႔ျခင္း စသည္တုိ႔ရွိေနပါက ကာကြယ္ေဆးကို ၁၂ လအထိ ယူရမည္။

HIV ရွိၿပီး တီဘီျဖစ္ေနသူမ်ားအတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

တစ္ရက္လွ်င္ 300 mg တစ္ႀကိမ္ေသာက္ရန္။ ပ်ိဳ႕ျခင္း၊ အန္ျခင္းမ်ားျဖစ္လာလွ်င္ Rifabutin 150 mg ကို ၁၂ နာရီျခားတစ္ခါေသာက္ႏိုင္ပါသည္။

တီဘီေရာဂါႏွင့္ဆက္စပ္ေသာ အႏၱရာယ္မ်ားသူမ်ားတြင္ American Thoracic Society and the Centers for Disease Control မွ တုိက္ရိုက္ၾကည့္ရွဴကုသျခင္း အစီအစဥ္ကို ေထာက္ခံေပးထားပါသည္။ ကိုယ္တုိင္ေသာက္ ကုထံုးကိုသံုးမည္ဆုိပါက ေဆးေသာက္ဖို႔မလိုက္နာျခင္းမ်ိဳးမျဖစ္ေစရန္ ေဆးေပါင္းစပ္ကိုသာသံုးရန္ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားက ေထာက္ခံထား၏။ ေဆးကုသမႈၾကာခ်ိန္မွာ သံသယျဖစ္ရေသာ ပိုးအမ်ိဳးအစားေပၚတြင္ မူတည္ပါသည္။ အဆုတ္တီဘီကို အနည္းဆံုး ၆ လ ကုသရမည္။ HIV ရွိသူမ်ားတြင္ တစ္ခ်ိဳ႕ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားအဆိုရ ေဆးကို အနည္ဆံုး ၉ လ သို႔မဟုတ္ ပိုးေမႊးအေျဖေကာင္းၿပီးေနာက္ ၆ လအထိ ေပးရပါသည္။ လက္ရွိတြင္ ATS/CDC မွ ေထာက္ခံထားသည္မွာ HIV ရွိရွိ မရွိရွိ ကုသရမည္ပံုစံမွာ ထူးမျခားနားပါ။ သို႔ေသာ္ rifampin ကို မေပးခင္ ေဆးေပးမည့္သူက ဤေဆးႏွင့္ HIV အတြက္သံုးေသာ non-nucleoside reverse transcriptase inhibitor မ်ား၊  protease inhibitor မ်ားႏွင့္ ဓတ္ျပဳႏိုင္ျခင္းရွိမရွိ စဥ္းစားရေသးသည္။ Rifabutin ကေတာ့ HIV ေဆးမ်ား ေသာက္ေနရသူမ်ားအတြက္ ပိုၿပီး စိတ္ခ်ရပါသည္။

ေယဘုယ်အားျဖင့္ pyrazinamide (PZA) ႏွင့္ isoniazid (INH) ကို ပထမ ၂လတဲြေပးေသာ၆ လကုထံုးမ်ားက သက္ေရာက္မႈရွိေၾကာင္း ေတြ႔ရပါသည္။

ေထာက္ခံထားေသာ ကုထံုးမ်ားမွာ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္သည္။

INH ေဆးကိုယဥ္ပါးႏိုင္ႏႈန္း ၄ % အထိ နည္းေနလွ်င္ : ေန႔စဥ္ rifampin (RIF) သို႔မဟုတ္ rifabutin (RFB) + INH + PZA ေဆးေပါင္းကို ၂ လေသာက္ရန္။ ထို႔ေနာက္တြင္ ေန႔စဥ္ RIF သို႔မဟုတ္ RFB + INH ကုထံုးကို ၄ လဆက္ေသာက္ရန္ျဖစ္သည္။ INH ယဥ္ပါးေနေၾကာင္း အတည္ျပဳရပါက INH ယဥ္ပါးတီဘီေဆးကိုေျပာင္းရပါမည္။

INH ေဆးကိုယဥ္ပါးႏိုင္ႏႈန္း ၄ % ႏွင့္ အထက္မ်ားေနလွ်င္ (ေဆးမွန္မွန္ေသာက္မည့္ လူနာမ်ားတြင္သာေပးရမည္) :  ေဆးယဥ္ပါးေၾကာင္း အခ်က္အလက္ရသည္အထိ ေန႔စဥ္ RIF သို႔မဟုတ္ RFB + INH + PZA +  streptomycin (SM)ႏွင့္ ethambutol (ETB) ထဲမွ တစ္ခုခု ေဆးေပါင္းကို ေသာက္ရန္ျဖစ္သည္။ INH မယဥ္ပါးဘူးဆိုပါက ေန႔စဥ္ RIF သို႔မဟုတ္ RFB + INH + PZA ကို အားလံုးေပါင္း ၂ လဆက္ေပးၿပီး RIF သို႔မဟုတ္ RFB + INH ကို ၆ လ ျပည့္ေအာင္ေပးရမည္။ အကယ္၍ INH ယဥ္ပါးေနေၾကာင္း အတည္ျပဳႏိုင္ပါက ေအာက္ပါ INH ယဥ္ပါးကုထံုးကိုေပးပါ။

INH ေဆးကိုယဥ္ပါးႏိုင္ႏႈန္း ၄ % ႏွင့္ အထက္မ်ားေနလွ်င္ (ေဆးမွန္မွန္မေသာက္ေသာ လူနာမ်ားတြင္္):  DOT စနစ္ႏွင့္ ေန႔စဥ္ RIF or RFB + INH + PZA + either SM or ETB ကို ၂ ပတ္ ထို႔ေနာက္ တစ္ပတ္ကို ၂-၃ ႀကိမ္ႏွင့္ ၆ ပတ္ ေပးရပါမည္။ ထို႔ေနာက္ ေဆးကုထံုးကို RIF or RFB + INH ကို တစ္ပတ္လွ်င္ ၂-၃ ႀကိမ္ႏႈန္းႏွင့္ ေဆးကုသမႈၾကာခ်ိန္ ၆ လ ျပည့္သည္အထိ ေပးရပါမည္။ အလွည့္အေျပာင္းလုပ္ႏိုင္သည့္ ေဆးကုထံုးမွာ DOT စနစ္ႏွင့္RIF or RFB + INH + PZA + either SM or ETB ကို တစ္ပတ္လွ်င္ ၄ ႀကိမ္ႏႈန္းျဖင့္ ၆ လ ေပးႏိုင္ပါသည္။ INH ကို ေသေသခ်ာခ်ာအတည္ျပဳၿပီးပါက INH ယဥ္းပါးတီဘီကုထံုးကို ေပးရမည္။

IHN ယဥ္းပါးတီဘီေသခ်ာလွ်င္: DOT စနစ္ႏွင့္ RIF or RFB + ETB + PZA ကို ၁၈ လ သို႔မဟုတ္ သလိပ္ပိုးေမြးျခင္းအေျဖ အနည္းဆံုး ၁၂ လ ေကာင္းသည္အထိ ေပးရပါမည္။ ျဖစ္ႏိုင္ပါက ေဆးယဥ္ပါးတီဘီကုထံုးမ်ားကို ကၽြမ္းက်င္ဆရာ၀န္ႏွင့္ တုိင္ပင္ေဆးေႏြးပါ။

အသည္းအတြက္ပမာဏခ်ိန္ညွိျခင္း

အျပင္းစားအသည္းမေကာင္းသူမ်ားတြင္ ေဆးပမာေလ်ာ့ခ်ရန္ လိုႏိုင္ပါသည္။

ပမာဏခ်ိန္ညွိျခင္း

Protease inhibitors သို႔မဟုတ္ non-nucleoside reverse transcriptase မ်ားႏွင့္ တဲြေပးရပါက ေဆးပမာဏခ်ိန္ညွိရန္ လိုေကာင္းလိုႏုိင္ပါသည္။ efavirenz ႏွင့္တြဲေပးပါက ေဆးပမာဏကို 450 mg သို႔မဟုတ္ 600 mg အထိ တိုးေပးသင့္သည္။

ကေလးေတြအတြက္ Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) ရဲ႕ အသံုးျပဳရမယ့္ပမာဏကဘယ္ေလာက္လဲ

Mycobacterium avium-intracellulare  ကုသရန္အတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

5 mg/kg/day ကို လူနာအကန္႔အသတ္ႏွင့္ သံုးခဲ့ဖူးပါသည္။ တျခားေသာ ပိုးသတ္ေဆး အနည္းဆံုး ၂ မ်ိဳးႏွင့္ ေပါင္းစပ္သံုးရသည္။ rifabutin ကို အစားအေသာက္မ်ား ဥပမာ ပန္းသီးေဆာ့စ္ႏွင့္ တြဲေပးႏိုင္ပါသည္။

Rifabutin (ရြိဳင္္ဖာဗ်ဴတင္) ကိုဘယ္လိုရရွိႏုိင္သလဲ

Rifabutin ကိုေအာက္ေဖာ္ျပပါ ေဆး၀ါးပံုစံမ်ားႏွင့္ အခ်ိဳးအစားမ်ားျဖင့္ ရရွိႏုိင္ပါသည္။

  • ေသာက္ေဆးျပား

အေရးေပၚအေျခအေန ဒါမွမဟုတ္ ေဆးပမာဏလြန္သြားခ်ိန္မွာ ဘာလုပ္သင့္သလဲ။

အေရးေပၚအေျခအေန သို႔မဟုတ္ ေဆးပမာဏလြန္သြားသည့္အေျခအေနမ်ားတြင္ အေရးေပၚေဆးရံုေဆးခန္းမ်ားသို႔ သြားေရာက္ကုသမႈခံယူပါ။

ေဆးေသာက္ရမယ့္အခ်ိန္လြတ္သြားခဲ့ရင္ ဘာလုပ္ရမလဲ။

Rifabutin ကိုသံုးစြဲဖို႔ လြတ္သြားခဲ့ပါက (ေမ့ခဲ့ပါက) သတိရသည့္အခ်ိန္တြင္ အျမန္ဆံုးသံုးပါ။ သို႔ေသာ္လည္း ေနာက္တစ္ၾကိမ္သံုးရမည့္အခ်ိန္ႏွင့္ နီးကပ္ေနျပီဆိုပါက လြတ္သြားေသာအၾကိမ္ကို ေက်ာ္ျပီး ပံုမွန္အခ်ိန္၌ပင္သံုးလုိက္ပါ။ ေဆးပမာဏအား ႏွစ္ဆတိုးတာမ်ိဳး မလုပ္ပါႏွင့္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ နိုဝင်ဘာ 26, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း မေ 17, 2019

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။