Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

Generic Name: Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) Brand Name(s): Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္).

အသံုးျပဳပံုမ်ား

Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) ကို ဘာအတြက္အသံုးျပဳၾကသလဲ

Methotrexate သည္ ခႏၶာကိုယ္မွဆဲလ္မ်ား အထူးသျဖင့္ အလ်င္အျမန္ပြားတတ္ေသာ ကင္ဆာဆဲလ္မ်ား၊ ခ်ဥ္ဆီဆဲလ္မ်ားႏွင့္ အေရျပားဆဲလ္မ်ား၏ ႀကီးထြားမႈကို အေႏွာက္အယွက္ ေပးႏိုင္ပါသည္။

Methotrexate ကို ရင္သား၊ အေရျပား၊ ဦးေခါင္းႏွင့္ လည္ေခ်ာင္း သုိ႔မဟုတ္ အဆုတ္တို႔တြင္ျဖစ္ေသာ ကင္ဆာေရာဂါတစ္ခ်ိဳ႕အားကုသရာတြင္ အသံုးျပဳပါသည္။ ျပင္းထန္ေသာ Psoriasis ႏွင့္ ေသြးေလးဖက္နာတို႔အား ကုသရာတြင္လည္း အသံုးျပဳႏုိင္ပါေသးသည္။

မ်ားေသာအားျဖင့္ တျခားေဆးမ်ားေပးလို႔မွ လကၡဏာမ်ားမသက္သာလွ်င္ Methotrexate ကို အသံုးျပဳေလ့ရွိပါသည္။

Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) ဘယ္လိုေသာက္သံုးသင့္သလဲ

Methotrexate ကို သင့္အားညႊန္ထားသည့္အတိုင္း အတိအက်သံုးစြဲရပါမည္။ သတ္မွတ္ထားေသာ ပမာဏ၊ ရက္အပိုင္းအျခားထက္ ပို၍ျဖစ္ေသာ ေလ်ာ့၍ျဖစ္ေစ မသံုးစြဲရပါ။

သင့္အေျခအေနႏွင့္ကိုက္သည့္ Methotrexate ပမာဏကိုသာ သင္သံုးရပါမည္။ Methotrexate ကို တစ္ခါတစ္ရံ ေန႔စဥ္ေသာက္ရသည္မ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ တစ္ပတ္မွ ၁ ႀကိမ္ ၂ ႀကိမ္ေသာက္ရတာမ်ိဳးလည္း ရွိပါသည္။ သင့္ကိုညႊန္ၾကားထားသမွ် လိုက္နာပါ။ Methotrexate ကို ေန႔စဥ္မွားေသာက္မိ၍ ေသသြားသူမ်ား ရွိပါသည္။ သင့္အတြက္ ပမာဏ၊ အခ်ိန္အပိုင္းအျခားတို႔အား သိလိုပါက ဆရာ၀န္ သို႔မဟုတ္ ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္ကို ေမးျမန္းပါ။

Methotrexate မွ အာနိသင္ေကာင္းေကာင္းရေစရန္ မွန္မွန္ေသာက္ရပါမည္။ ေဆးမျပတ္ခင္ ႀကိဳတင္၀ယ္ထားပါ။

Methotrexate သည္ ေရာဂါပိုးမ်ားကို တုိက္ထုတ္ေပးၿပီး ေသြးခဲျခင္းကို အကူအညီေပးသည့္ ေသြးဆဲလ္မ်ားကို နည္းပါးေစႏိုင္၏။ မၾကာခဏ စစ္ေဆးမႈမ်ားလုပ္ရန္လိုအပ္ၿပီး အသည္းအသားစ နမူနာယူရန္လည္း လိုႏုိင္ပါသည္။ စစ္ေဆးမႈရလဒ္မ်ားေပၚအေျခခံ၍ ကင္ဆာကုသမႈ ေႏွာင့္ေႏွးမႈမ်ားရွိႏိုင္ပါသည္။

Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) ဘယ္္လိုသိမ္းဆည္းရမလဲ

Methotrexate ကို တိုက္ရိုက္ေနေရာင္ျခည္မထိုးေအာင္ႏွင့္ စိုစြတ္မႈမရွိေအာင္ထားျခင္းက အေကာင္းဆံုးသိုေလွာင္သိမ္းဆည္းနည္းပင္ ျဖစ္သည္။ ေဆးအာနိသင္ပ်က္ျပယ္ျခင္းႏွင့္ ေဆးအေနအထား ပ်က္ယြင္းမႈမ်ား မျဖစ္ေစရန္ Methotrexate ကို ေရခ်ိဳးခန္းတြင္သိမ္းဆည္းျခင္းႏွင့္ ေရခဲေအာင္ သိမ္းဆည္းျခင္းမ်ိဳးမျပဳလုပ္ပါႏွင့္။ Methotrexate ေဆးအမ်ိဳးအစားႏွင့္ ေဆးထုတ္လုပ္သည့္ကုမၸဏီ ကြဲျပားမႈေပၚမူတည္ျပီး သိမ္းဆည္းေသာပံုစံ ကြဲျပားျခားနားမႈမ်ား ရွိႏုိင္ပါသည္။ ထို႔အတြက္ ေဆးဘူးအခြံ၌ပါေသာ သိုေလွာင္သိမ္းဆည္းမႈ ညႊန္ၾကားခ်က္ကို ၾကည့္ရႈစစ္ေဆးျခင္း သို႔မဟုတ္ ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္သူအား ေမးျမန္းျခင္းကို အျမဲလုပ္ပါ။ လံုျခံဳစိတ္ခ်ရေစရန္အတြက္ ေဆး၀ါးအကုန္လံုးကို ကေလးမ်ား၊ အိမ္ေမြးတိရိစာၦန္မ်ားႏွင့္ေ၀းရာတြင္ထားပါ။

Methotrexate အားအိမ္သာထဲပစ္ခ်ျခင္း၊ ေရထြက္ေပါက္မ်ားမွ ေဆးခ်ျခင္းမ်ိဳးအား မလုပ္သင့္ပါ။ ေဆး၀ါးမ်ားကို မလိုအပ္ေတာ့သည့္အခါ ဒါမွမဟုတ္ သက္တမ္းကုန္ဆံုးသြားသည့္ အခါမ်ားတြင္ စနစ္တက်စြန္႔ပစ္ရန္ အေရးၾကီး၏။ ေဆး၀ါးမ်ားကို စနစ္တက် မည္ကဲ့သုိ႔စြန္႔ပစ္ရမည္ဆိုျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ သင့္၏ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ႏွင့္ တုိင္ပင္ႏိုင္ပါသည္။

ၾကိဳတင္သတိျပဳရန္မ်ားႏွင့္ အသိေပးခ်က္မ်ား

Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) အသံုးမျပဳခင္ ဘာေတြသိသင့္သလဲ

ဤေဆးကိုမသံုးခင္ ေအာက္ပါတုိ႔ရွိပါက ဆရာ၀န္အား ေျပာျပပါ။

  • ကိုယ္၀န္ရွိလွ်င္၊ သို႔မဟုတ္ ႏုိ႔တိုက္ေနရလွ်င္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ကိုယ္၀န္ယူရန္ ျပင္ဆင္ေနစဥ္ သို႔မဟုတ္ ကေလးႏို႔တိုက္ေနရစဥ္၌ ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားသည့္ေဆးကိုသာ ေသာက္သံုးရမည္ျဖစ္သည္။
  • တျခားေဆးမ်ားကို ေသာက္ေနရလွ်င္။ ထိုေဆးမ်ားတြင္ ဆရာ၀န္အညႊန္းမပါပဲ ၀ယ္ယူႏုိင္သည့္ေဆးမ်ား ဥပမာ အပင္ထြက္ေဆးမ်ားႏွင့္ ျဖည့္စြက္ေဆးမ်ား စသည္တုိ႔ပါ၀င္ပါသည္။
  • Methotrexate တြင္ပါေသာ active agent မ်ား inactive agent မ်ားႏွင့္ ဓာတ္မတည့္မႈရွိလွ်င္။
  • တျခားေသာ ဖ်ားနာမႈမ်ား၊ ကေမာက္ကမေရာဂါမ်ား၊ တျခားက်န္းမာေရးအေျခအေနမ်ားရွိေနလွ်င္။

သြားကိစၥအပါအ၀င္ ခြဲစိတ္မႈမ်ားလုပ္ရမည္ဆိုပါက Methotrexate ေသာက္ေနေၾကာင္း ဆရာ၀န္ကိုေျပာပါ။

မလိုလားအပ္ပဲ ေနေရာင္ႏွင့္ထိေတြ႔ျခင္း၊ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ႏွင့္ ထိေတြ႕ျခင္းမ်ားကို ေရွာင္ပါ။ အကာအကြယ္ျဖစ္ေစမည့္ အ၀တ္အစားမ်ား၊ ေနကာမ်က္မွန္၊ ေနေရာင္ခံလိမ္းေဆးတို႔ကို သံုးပါ။

Methotrexate သည္ အေရျပားကို ေနေရာင္၊ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ အထိမခံျဖစ္ေစတတ္သည္။ Psoriasis ရွိ၍ Methotrexate သံုးေနရပါက ေနေရာင္ႏွင့္အနာထိေတြ႔မိလွ်င္ ပိုဆိုးသြားႏိုင္ပါသည္။

Methotrexate သံုးေနစဥ္ ဆရာ၀န္ကို အသိမေပးပဲ ကာကြယ္ေဆးထိုးျခင္းမ်ား မျပဳလုပ္ရပါ။

ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေနခ်ိန္ ဒါမွမဟုတ္ ကေလးႏို႔တုိက္ေနခ်ိန္မွာ Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) ကိုသံုးစြဲဖို႔ စိတ္ခ်ရပါသလား

ယခုေဆး၀ါးကို ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေနခ်ိန္ႏွင့္ ကေလးႏုိ႔တုိက္ေနခ်ိန္တြင္ အသံုးျပဳလွ်င္ ဆိုးက်ိဳးမ်ားရွိမရွိ ဆံုးျဖတ္ႏုိင္ရန္အတြက္ လံုေလာက္ေသာေလ့လာစမ္းသပ္ခ်က္မ်ား မရွိပါ။ ေဆးမသံုးစြဲမီတြင္ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ရွိေသာေကာင္းက်ိဳးမ်ားႏွင့္ ဆိုးက်ိဳးမ်ားအားလံုးကို ခ်ိန္ဆႏုိင္ရန္အတြက္ သင့္ဆရာ၀န္ႏွင့္ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးမႈျပဳလုပ္ပါ။ ယခုေဆး၀ါးသည္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရးအဖြဲ႔၏ သတ္မွတ္ခ်က္အရ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မ်ားတြင္ ထိခိုက္ႏုိင္ေခ်အဆင့္ X ရွိသည္ဟု သတ္မွတ္ထားသည္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရးအဖြဲ႔၏ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မ်ားတြင္ ထိခိုက္ႏုိင္ေခ်အဆင့္ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားမွာေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္သည္။

  • A=ဆိုးက်ိဳးမရွိပါ။
  • B=ေလ့လာမႈအခ်ိဳ႕အရဆိုးက်ိဳးမရွိပါ။
  • C=ဆိုးက်ိဳးအခ်ိဳ႕ရွိႏုိင္ပါသည္။
  • D=ဆိုးက်ိဳးမ်ားရွိသည့္ အေထာက္အထားမ်ားရွိပါသည္။
  • X=ေသာက္သံုး၍မရပါ (လံုး၀မတည့္ပါ)။
  • N=အေျခအေနကိုမသိရေသးပါ။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား

Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) ကိုအသံုးျပဳျခင္းျဖင့္ ဘယ္လိုေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြျဖစ္ႏုိင္သလဲ

ေအာက္ပါျပင္းထန္ဓာတ္မတည့္ လကၡဏာမ်ားျဖစ္လာပါက အေရးေပၚကုသမႈမ်ား ခံယူရပါမည္ – အကြက္ထျခင္း၊ ယားျခင္း၊ ေရာင္ျခင္း (အထူးသျဖင့္ မ်က္ႏွာ၊လွ်ာ၊ လည္ေခ်ာင္း)၊ ေခါင္းတအားမူးျခင္းႏွင့္ အသက္ရွဴရခက္ျခင္း။

ေအာက္ပါ ျပင္းထန္သည့္ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား ျဖစ္လာပါက Methotrexate ကိုရပ္ၿပီး ဆရာ၀န္ႏွင့္ ခ်က္ခ်င္းျပသပါ။

  • ေခ်ာင္းေျခာက္ဆိုးျခင္း၊ အသက္ရႈၾကပ္ျခင္း
  • ၀မ္းေလွ်ာျခင္း၊ အန္ျခင္း၊ ပါးစပ္ ႏႈတ္ခမ္းတို႔တြင္ အျဖဴကြက္မ်ားေပါက္ျခင္း။
  • ဆီး၀မ္းတို႔တြင္ ေသြးပါျခင္း
  • ပံုမွန္ထက္ဆီးသြားနည္းျခင္း၊ လံုး၀ဆီးမသြားျခင္း
  • ဖ်ားျခင္း၊ ခ်မ္းတုန္ျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္ကိုက္ခဲျခင္း၊ တုပ္ေကြးလကၡဏာမ်ား
  • လည္ေခ်ာင္းနာျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္းႏွင့္အတူ အေရျပားတြင္ အရည္ၾကည္ဖုထျခင္း၊ ကြာက်ျခင္း၊ နီျခင္း
  • အေရျပားေဖ်ာ့ျခင္း၊ ေသြးထြက္လြယ္ျခင္း၊ အားနည္းျခင္း
  • ပ်ိဳ႕ျခင္း၊ ဗိုက္နာျခင္း၊ ေငြ႔ေငြ႔ဖ်ားျခင္း၊ အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္း၊ ဆီးအေရာင္ရင္ျ့ခင္း၊ ရြံ႕ေရာင္၀မ္းမ်ားသြားျခင္း၊ အသား၀ါျခင္း (မ်က္လံုး၀ါျခင္း)

ျပင္းထန္မႈနည္းေသာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားမွာ

  • ပ်ိဳ႕ျခင္း၊ အန္ျခင္း၊ အစာအိမ္နာျခင္း
  • ေခါင္းမူးျခင္း၊ ေမာပန္းျခင္း
  • ေခါင္းကိုက္ျခင္း
  • သြားဖံုးေသြးယိုျခင္း
  • အျမင္ေ၀၀ါးျခင္း

ယခုေဖာ္ျပပါ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားကိုခံစားရမႈမွာ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦးကြဲျပားျခားနားမႈ ရွိႏိုင္ပါသည္။ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားတြင္ မပါ၀င္သည့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားလည္းရွိႏုိင္သည္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးႏွင့္ပတ္သက္၍ စိုးရိမ္ပူပန္မႈမ်ားရွိပါကသင္၏ဆရာ၀န္ သို႔မဟုတ္ ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးမႈမ်ားျပဳလုပ္ပါ။

ေဆးဓာတ္ျပဳမႈမ်ား

ဘယ္ေဆးေတြက Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) နဲ႔ ဓာတ္ျပဳႏုိင္သလဲ

Methotrexate သည္ သင္အခုေသာက္သံုးေနသည့္ တျခားေသာေဆး၀ါးမ်ားႏွင့္ ဓာတ္ျပဳမႈမ်ားျဖစ္ႏုိင္ျပီး ေဆး၀ါးအာနိသင္ေျပာင္းျခင္းႏွင့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးျဖစ္လာႏုိင္ေသာ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ မလိုလားအပ္ေသာေဆး၀ါးဓာတ္ျပဳမႈမ်ား မျဖစ္လာေစရန္ သင္လက္ရွိေသာက္သံုးေနေသာ ေဆး၀ါးမ်ားအားလံုးကိုစာရင္းျပဳစုထားျပီး (စာရင္းလုပ္သည့္အခါ ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားထားသည္မ်ား၊ မညႊန္ၾကားဘဲေသာက္သံုးေနသည္မ်ား၊ သဘာ၀ေဆးဘက္၀င္ပစၥည္းမ်ား အားလံုးပါရပါမည္။) ဆရာ၀န္ သို႔မဟုတ္ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္သူအား အျမဲေျပာျပပါ။ ေဆး၀ါးမ်ားကို ဆရာ၀န္ခြင့္ျပဳခ်က္မပါပဲ ေသာက္သံုးျခင္း၊ ရပ္ဆုိင္းျခင္း၊ ပမာဏေျပာင္းလဲျခင္းမ်ား မျပဳလုပ္ပါႏွင့္။

Methotrexate ႏွင့္ဓာတ္ျပဳႏိုင္ေသာ ေဆးကုန္မ်ားမွာ

  • Azathioprine
  • Leucovorin
  • Phenytoin
  • Probenecid
  • Theophylline
  • An antibiotic or sulfa drugs
  • Isotretinoin, retinol, tretinoin
  • NSAIDs (non-steroidal anti-inflammatory drugs) – ibuprofen (Advil, Motrin), naproxen (Aleve), celecoxib, diclofenac, indomethacin, meloxicam, and others
  • Salicylates – aspirin, Nuprin Backache Caplet, Kaopectate, KneeRelief, Pamprin Cramp Formula, Pepto-Bismol, Tricosal, Trilisate, and others

အစားအေသာက္ေတြနဲ႔ အရက္က Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) နဲ႔ ဓာတ္ျပဳႏုိင္သလား

Methotrexate က အစားအေသာက္ သို႔မဟုတ္ အရက္ေသစာႏွင့္ ဓာတ္ျပဳမႈမ်ားျဖစ္ႏိုင္ၿပီး ေဆး၀ါးမ်ား၏အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈပံုစံႏွင့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးျဖစ္လာႏုိင္ေသာေျပာင္းလဲမႈမ်ား ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ မလိုလားအပ္သည့္ ဓာတ္ျပဳမႈမ်ားမျဖစ္လာေစရန္ အစားအေသာက္၊ အရက္ေသစာမ်ားႏွင့္ ဓာတ္ျပဳႏုိင္ေခ်ရွိမရွိကို ေမးျမန္းတိုင္ပင္ပါ။

ဘယ္ေရာဂါအေျခအေနေတြက Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) နဲ႔ ဓာတ္ျပဳႏုိင္သလဲ

Methotrexate သည္ သင္၏ နဂိုက်န္းမာေရးအေျခအေနမ်ားႏွင့္ သက္ေရာက္ဓာတ္ျပဳမႈမ်ားရွိႏုိင္ပါသည္။ သင္၏ က်န္းမာေရးအေျခအေနအားပိုဆိုးသြားေစျခင္း သို႔မဟုတ္ ေဆးသက္ေရာက္မႈပံုစံ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းမ်ား ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သင္၏က်န္းမာေရးအေျခအေနအကုန္လံုးကို သင့္ဆရာ၀န္ သို႔မဟုတ္ ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ကို အသိေပးရန္အေရးၾကီးပါသည္။

ဤေဆးႏွင့္ဓာတ္ျပဳႏိုင္ေသာ က်န္းမာေရးအေျခအေနမ်ားမွာ

  • အရက္စြဲျခင္း
  • ေသြးအားနည္းျခင္း
  • ေသြးျဖဴဥနည္းျခင္း
  • အသည္းေရာဂါ
  • ေသြးမႊားဥနည္းျခင္း
  • ကိုယ္ခံအားနည္းျခင္း
  • ေရဖ်င္းစြဲျခင္း
  • ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ
  • အဆုတ္ဖံုးႏွစ္လႊာၾကား အရည္၀င္ျခင္း
  • ဆီးခ်ိဳ
  • အ၀လြန္ျခင္း
  • အစာအိမ္အနာျဖစ္ျခင္း
  • Ulcerative အူမႀကီးေရာင္ရမ္းနာ
  • ပိုး၀င္ျခင္း (ဘက္တီးရီးယား၊ မိႈ၊ ဗိုင္းရပ္စ္)

ေသာက္သံုးရန္အညႊန္း

ယခုအခ်က္အလက္မ်ားသည္ ေဆးပညာအၾကံေပးမႈကို အစားထိုးရန္အတြက္မဟုတ္ပါ။ သင္သည္သင့္ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါသည္

အရြယ္ေရာက္ျပီးသူေတြအတြက္ Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) ရဲ႕ အသံုးျပဳရမယ့္ပမာဏကဘယ္ေလာက္လဲ

Acute Lymphoblastic Leukemia အတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

Induction: 3.3 mg/m2/day ေသာက္ေဆး သို႔မဟုတ္ အသားေဆး (prednisone 60 mg/m2 ႏွင့္တြဲ၍)

ထိန္းညွိပမာဏ (during remission): 15 mg/m2 အသားေဆးကို သို႔မဟုတ္ ေသာက္ေဆး တစ္ပတ္လွ်င္ ႏွစ္ႀကိမ္။

Alternate remission dosing: 2.5 mg/kg အေၾကာေဆးကို ၁၄ ရက္ျခားတိုင္း တစ္ခါ။

Choriocarcinoma အတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

15 to 30 mg အသားေဆး သို႔မဟုတ္ ေသာက္ေဆးကို ၅ ရက္ေန႔စဥ္ေသာက္ရန္။ ၾကားထဲတြင္ ၁ ပတ္ႏွင့္အထက္နားၿပီးေနာက္ အဆိပ္သင့္လာသည့္လကၡဏာမေပၚမက်င္း ၃ ေခါက္မွ ၅ ေခါက္ထိ ျပန္ေက်ာ့ရမည္။

Trophoblastic Disease အတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

15 to 30 mg အသားေဆး သို႔မဟုတ္ ေသာက္ေဆးကို ၅ ရက္ေန႔စဥ္ေသာက္ရန္။ ၾကားထဲတြင္ ၁ ပတ္ႏွင့္အထက္နားၿပီးေနာက္ အဆိပ္သင့္လာသည့္လကၡဏာမေပၚမက်င္း ၃ ေခါက္မွ ၅ ေခါက္ထိ ျပန္ေက်ာ့ရမည္။

Lymphoma အတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

Burkitt’s tumor အဆင့္ ၁ႏွင့္၂ – 10 to 25 mg ကို တစ္ရက္တစ္ႀကိမ္ ၄-၈ ရက္ေသာက္ရန္။

Malignant lymphoma အဆင့္ ၃ – : 0.625 to 2.5 mg/kg ကို ကင္ဆာဓာတုကုထံုး၏ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုအေနႏွင့္ ေန႔စဥ္ေသာက္ရန္။

အဆင့္အားလံုး၏ကုသမႈတြင္ ပံုမွန္အားျဖင့္ တစ္ခါႏွင့္တစ္ခါၾကား ၇-၁၀ ရက္ခန္႔ အနားေပးရ၏။

Meningeal Leukemia အတြက္ပံုမွန္ပမာဏ

12 mg/m2 ကို ခါးရိုးထိုးေဆးအျဖစ္ CSF ဆဲလ္မ်ားပံုမွန္အေရအတြက္ ျပန္ေရာက္သည့္တိုင္ ၂-၅ ရက္ၾကာေအာင္ ေပးရပါမည္။ ဤတြင္ တစ္ႀကိမ္တိုးေပးဖို႔ အႀကံျပဳပါသည္။ ၁ ပတ္ေအာက္သာအနားေပးျခင္းက ေဆး၏ အလတ္စားအဆိပ္သင့္မႈကို ခံရႏိုင္သည္။

Mycosis Fungoides

2.5 to 10 mg ကို ေသာက္ေဆးေန႔စဥ္ သို႔မဟုတ္ 50 mg အသားေဆးကို တစ္ပတ္တစ္ႀကိမ္ သို႔မဟုတ္  25 mg ကို တစ္ပတ္ႏွစ္ႀကိမ္ေပးရန္။

Osteosarcoma အတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

ကနဦးပမာဏ – 12 g/m2 ႏႈန္းႏွင့္ ၄ နာရီၾကာေအာင္ (တျခားေသာ ဓာတုကုထံုးေဆးမ်ားႏွင့္ တြဲလ်က္)အေၾကာေဆးသြင္းရမည္။ ေဆးသြင္းၿပီးေနာက္ ေသြးတြင္းျပင္းအားမွာ 1000 micromolar အထိမေရာက္ခဲ့လွ်င္ ေဆးပမာဏကို 15 g/m2 ႏႈန္းအထိ တိုးႏိုင္ပါသည္။

ကုသမႈမ်ားကို ခြဲစိတ္ၿပီးေနာက္ 4, 5, 6, 7, 11, 12, 15, 16, 29, 30, 44, ႏွင့္ 45 ပတ္ေျမာက္မ်ားတြင္ ေပးရမည္။

Psoriasis အတြက္ပံုမွန္ပမာဏ

တစ္ႀကိမ္တည္းပမာဏ – တစ္ပတ္လွ်င္ 10-25 mg ႏႈန္းကို ေသာက္ေဆး၊ အေရျပားေအာက္ထိုးေဆး၊ အသားေဆး၊ အေၾကာေဆး စသျဖင့္ လိုအပ္သည့္ တံု႔ျပန္မႈေရာက္သည္အထိ ေပးရမည္။

ခြဲေ၀ရေသာပမာဏ – 2.5 mg ကို ေသာက္ေဆး၊  အသားေဆး၊ အေၾကာေဆး စသျဖင့္ ၁၂ နာရီျခားတိုင္း တစ္ႀကိမ္က်ကို သံုးႀကိမ္ေပးရမည္။ ထိုသို႔ႏႈန္းျဖင့္ တစ္ပတ္လွ်င္ တစ္ႀကိမ္သာေပးရပါမည္။

ေသြးေလးဖက္နာအတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

တစ္ႀကိမ္တည္းပမာဏ – 7.5 mg ကို အပတ္စဥ္ ေသာက္ရပါမည္။

ခြဲေ၀ရေသာပမာဏ – 2.5 mg ကို ၁၂ နာရီျခားတိုင္း တစ္ႀကိမ္က်ကို သံုးႀကိမ္ေပးရမည္။ ထိုသို႔ႏႈန္းျဖင့္ တစ္ပတ္လွ်င္ တစ္ႀကိမ္သာေပးရပါမည္။

တစ္ပတ္လွ်င္အမ်ားဆံုးပမာဏ – 20 mg

Neoplastic Diseases အတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

အေၾကာေဆး – 30-40 mg/m2/week to 100-12,000 mg/m2 အထိ အနည္းအမ်ား အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖစ္ႏိုင္သည္။ leucovorin ေျဖေဆးပါ တြဲရႏိုင္သည္။

ကေလးေတြအတြက္ Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) ရဲ႕ အသံုးျပဳရမယ့္ပမာဏကဘယ္ေလာက္လဲ

Acute Lymphocytic Leukemia အတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

100 mg/m2 ကို ၁ နာရီၾကာေအာင္ေပးၿပီး 900 mg/m2/day ႏႈန္းရေအာင္ ေနာက္ ၃၅ နာရီၾကာ အေၾကာေဆးခ်ိတ္ထားရမည္။

Dermatomyositis အတြက္ပံုမွန္ပမာဏ

15 to 20 mg/m2 ႏႈန္းႏွင့္ တစ္ပတ္တစ္ႀကိမ္ေသာက္ရန္။

Meningeal Leukemia အတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

အသက္ ၄ လေအာက္ – တစ္ႀကိမ္ကို 3 mg ခါးရိုးေဆးထိုးရန္။

၄ လႏွင့္အထက္ (၁ ႏွစ္ေအာက္) – တစ္ႀကိမ္ကို 6 mg ခါးရိုးေဆးထိုးရန္။

၁ ႏွစ္ႏွင့္အထက္ (၂ ႏွစ္ေအာက္) – တစ္ႀကိမ္ကို 8 mg ခါးရိုးေဆးထိုးရန္။

၂ ႏွစ္ႏွင့္အထက္ (၃ ႏွစ္ေအာက္) – တစ္ႀကိမ္ကို 10 mg ခါးရိုးေဆးထိုးရန္။

၃ ႏွစ္ႏွင့္အထက္ – တစ္ႀကိမ္ကို 12 mg ခါးရိုးေဆးထိုးရန္။

CSF ဆဲလ္အေရအတြက္ ပံုမွန္ျပန္ျဖစ္သည္အထိ ေဆးကို ၂-၅ ရက္ျခားတုိင္း ေပးရမည္။ ထို႔ေနာက္တြင္ ၂ ပတ္တိတိ တစ္ပတ္တစ္ႀကိမ္ႏႈန္းေပးၿပီး ေနာက္ပိုင္း၌ လစဥ္ေပးရပါသည္။

ေဆးနားရက္ကို ၁ ပတ္ေအာက္နည္းေပးပါက အလတ္စားအဆိပ္သင့္ျခင္း ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။

Neoplastic Diseases အတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

7.5 to 30 mg/m2  ကို အသားေဆး သို႔မဟုတ္ ေသာက္ေဆးအျဖစ္ ၂ ပတ္ျခားတိုင္းေပးရမည္။

အစားထိုးပမာဏ – 10 to 18,000 mg/m2 IV bolus သို႔မဟုတ္ ၆-၄၂ နာရီၾကာေအာင္ ေတာက္ေလွ်ာက္ ေဆးသြင္းေနျခင္း။

ေသြးေလးဖက္နာအတြက္ ပံုမွန္ပမာဏ

5 to 15 mg/m2 ကို အသားေဆး သို႔မဟုတ္ ေသာက္ေဆး တစ္ပတ္တစ္ႀကိမ္ေပးရမည္။

Polyarticular Juvenile Idiopathic Arthritis အတြက္ အေရျပားေအာက္ထိုးေဆး – 10 mg/m2 ကို တစ္ပတ္တစ္ႀကိမ္ထိုးပါ။

Solid Tumors မ်ားအတြက္ပံုမွန္ပမာဏ

အသက္ ၁၂ ႏွစ္ေအာက္ – 12000 mg/m2 အေၾကာေဆး

၁၂ ႏွစ္ႏွင့္အထက္ – 8000 mg/m2 အေၾကာေဆး

အမ်ားဆံုးပမာဏ – 18 grams.

Methotrexate (မီသိုထရီစိတ္) ကိုဘယ္လိုရရွိႏုိင္သလဲ

Methotrexate ကိုေအာက္ေဖာ္ျပပါ ေဆး၀ါးပံုစံမ်ားႏွင့္ အခ်ိဳးအစားမ်ားျဖင့္ ရရွိႏုိင္ပါသည္။

  • Solution, Injection: 25 mg/mL

အေရးေပၚအေျခအေန ဒါမွမဟုတ္ ေဆးပမာဏလြန္သြားခ်ိန္မွာ ဘာလုပ္သင့္သလဲ။

အေရးေပၚအေျခအေန သို႔မဟုတ္ ေဆးပမာဏလြန္သြားသည့္အေျခအေနမ်ားတြင္ အေရးေပၚေဆးရံုေဆးခန္းမ်ားသို႔ သြားေရာက္ကုသမႈခံယူပါ။

ေဆးေသာက္ရမယ့္အခ်ိန္လြတ္သြားခဲ့ရင္ ဘာလုပ္ရမလဲ။

Methotrexate ကိုသံုးစြဲဖို႔ လြတ္သြားခဲ့ပါက (ေမ့ခဲ့ပါက) သတိရသည့္အခ်ိန္တြင္ အျမန္ဆံုးသံုးပါ။ သို႔ေသာ္လည္း ေနာက္တစ္ၾကိမ္သံုးရမည့္အခ်ိန္ႏွင့္ နီးကပ္ေနျပီဆိုပါက လြတ္သြားေသာအၾကိမ္ကိုေက်ာ္ျပီး ပံုမွန္အခ်ိန္၌ပင္သံုးလုိက္ပါ။ ေဆးပမာဏအား ႏွစ္ဆတိုးတာမ်ိဳး မလုပ္ပါႏွင့္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ နိုဝင်ဘာ 26, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဇွန် 2, 2019

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ