မယ္ဇလီ (Senna)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

မယ္ဇလီ (Senna)

မယ္ဇလီက ေဆးဖက္ဝင္အပင္တစ္မ်ိဳးပါ၊ အရြက္နဲ႔အသီး ေဆးေဖာ္ရာမွာအသံုးျပဳပါတယ္။

မယ္ဇလီဟာ FDA  ကခအသိအမွတ္ျပဳထားတဲ့ ေဆးညႊန္းမလိုတဲ့ ဝမ္းႏုတ္ေဆးတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ဝမ္းခ်ဳပ္တာကို သက္သာေစဖို႔အတြက္ နဲ႔ စအိုကေနပိုက္ထည့္ျပီးမွန္ေျပာင္းျဖင့္ၾကည့္နည္း (colonoscopy) မလုပ္ေဆာင္ခင္အူမၾကီးအတြင္းသန္႔ရွင္းေစဖို႔အတြက္အသံုးျပဳပါတယ္။

မယ္ဇလီကို နာတာရွည္အူလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာစု (irritable bowel syndrome)၊  လိပ္ေခါင္းေရာဂါ (hemorrhoids) နဲ႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ဆင္းေစဖို႔အတြက္လည္း အသံုးျပဳပါတယ္။ ေဆးဖက္ဝင္တယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ေၾကာင့္ ႏွစ္ျခိဳက္စြာစားသံုးေနၾကတဲ့ မယ္ဇလီရဲ႕ က်န္းမာေရးအက်ိဳးေက်းဇူးအခ်ိဳ႕ကိုမွ်ေဝေပးလိုက္ပါတယ္။

မယ္ဇလီကေနဘာအက်ိဳးေက်းဇူးေတြရရွိႏိုင္သလဲ

၁. အေရျပားေရာဂါေတြကိုသက္သာေစျခင္း

မယ္ဇလီရဲ႕ အဆီကအေရးျပားေပၚမွာျဖစ္တတ္တဲ့ နီျမန္းေရာင္ရမ္းမႈေတြကို သက္သာေစပါတယ္။အရြက္ကိုၾကိတ္ေျချပီး ရလာတဲ့အႏွစ္ကို ေပြး၊အနာနဲ႔အပူေလာင္နာေတြအတြက္အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။

မယ္ဇလီမွာ ဘက္တီးရီးယားေတြကို ေသေစႏိုင္တဲ့ အာနိသင္ရွိတာေၾကာင့္ အေရျပားဆိုင္ရာ ေရာဂါေတြ (သို႔) အေရျပားေပၚမွာျဖစ္တဲ့ အေသးစားကူးစက္ေရာဂါေတြကိုကုသရာမွာ အေထာက္အကူျပဳပါတယ္။

မယ္ဇလီရြက္ အႏွစ္ကို ဝက္ျခံလိုမ်ိဳး အေရျပားဆိုင္ရာ ကူးစက္ေရာဂါေတြနဲ႔ႏွင္းခူလိုမ်ိဳး အေရျပားေပၚမွာျဖစ္တဲ့ ကူးစက္ေရာဂါေတြကို ကုသရာမွၾထိေရာက္ေစပါတယ္။ မယ္ဇလီမွာပါတဲ့ acetone နဲ႔ ethanol တို႔က ဝက္ျခံျဖစ္ေစတဲ့ ဘက္တီး၇ီးယားေတြကို တိုက္ဖ်က္ေပးပါတယ္။

၂. ဆံပင္ေတြကို သန္စြမ္းေစျခင္း

ဆံပင္ေတြကိုေခ်ာေမြ႔ေတာက္ေျပာင္သန္စြမ္းေစဖို႔အတြက္ မယ္ဇလီရြက္ကို အသံုးျပဳနိုင္ပါတယ္။ မယ္ဇလီအရြက္ေျခာက္မႈန္႔ကို ေရ၊ဒိန္ခ်ဥ္တို႔နဲ႔ ဆတူေရာစပ္ျပီး ဆံပင္ေပါင္းတင္ေဆးအျဖစ္အသံုးျပဳနိုင္ပါတယ္။ သံပုရာရည္၊လက္ဖက္ဆီနဲ႔အျခားေဆးဖက္ဝင္ပစၥည္းေတြနဲ႔လည္းေရာစပ္အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ ေရာစပ္ထားတဲ့အႏွစ္ကို ဆံပင္ေပၚမွာလိမ္းျပီး ပလပ္စတစ္ေခါင္းစြပ္နဲ႔ ခဏစြပ္ထားျပီး ေျခာက္ေသြ႔ေအာင္ထားေပးပါ။ နာရီအနည္းငယ္ၾကာထားျပီးတဲ့ေနာက္ ေရေဆးခ်လိုက္ပါ။

၃. Conditioner အျဖစ္အသံုးျပဳႏိုင္ျခင္း

မယ္ဇလီက ဆံပင္ကို သန္စြမ္းထူထဲေစတဲ့အျပင္ အေရာင္လည္းေတာက္ပေစပါတယ္။ ဓာတုေဗဒပစၥည္းေတြပါဝင္တဲ့ ေခါင္းေလွ်ာ္ရည္ေတြေၾကာင့္ ဆံသားပ်က္စီးတာေတြကိုေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။မယ္ဇလီကိုအသံုးျပဳစမွာ ဆံပင္ကၾကမ္းျပီး ေျခာက္ေသြ႔ေစႏိုင္ေပမယ့္ ရက္အနည္းငယ္အၾကာမွာ အစြမ္းသိသာလာမွာျဖစ္ပါတယ္။

၄. သဘာဝအေရာင္တင္ေဆး

မယ္ဇလီက ဆံပင္အတြက္ သဘာဝအေရာင္တင္ေဆးတစ္မ်ိဳးပါ။ မယ္ဇလီက ဒန္းဆိုးသလိုမ်ိဳး ဆံပင္ကိုခ်က္ခ်င္းအေရာင္တက္ေစတာမ်ိဳးေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ အခ်ိန္နည္းနည္းေတာ့ေပးရပါတယ္။မယ္ဇလီက ဒန္းလိုမ်ိဳး ဆံပင္ကို နီက်င့္က်င့္အေရာင္ျဖစ္ေစတာမ်ိဳးမဟုတ္ပါဘူး။ မယ္ဇလီမွာပါတဲ့ chrysophanic acid ကဆံပင္ကို အဝါေရာင္ေဖ်ာ႔ေဖ်ာ႔ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဆံပင္ကို ေရႊအိုေရာင္ျဖစ္ေစခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ မယ္ဇလီမႈန္႔နဲ႔ ဆံပင္ေပါင္းတင္ေပးလို႔ရပါတယ္။

၅. ဆံပင္ကၽြတ္သက္သာေစျခင္း

မယ္ဇလီပင္က ဆံသားေတြကိုလွပေစရံုသာမက ဦးေရျပားကိုလည္းက်န္းမာသန္စြမ္းေစပါတယ္။ ေဗာက္ေတြကိုလည္းသက္သာေစပါတယ္။ မယ္ဇလီက ဆံပင္အေရာင္ကိုတက္ေစျပီး ဆံပင္ကၽြတ္တာကိုလည္း သက္သာေစပါတယ္။

၆. ဝမ္းခ်ဳပ္တာကို သက္သာေစျခင္း

ဝမ္းေပ်ာ့ေပ်ာ့သြားေစႏိုင္တာေၾကာင့္ မယ္ဇလီက ဝမ္းခ်ဳပ္တာကိုသက္သာေစပါတယ္။ မယ္ဇလီက အမေရိကန္ FAD က ေဆးစာမလိုတဲ့ ဝမ္းႏုတ္ေဆးအျဖစ္သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ မယ္ဇလီက အူမၾကီးၾကြက္သားေတြကို ဝမ္းသြားရလြယ္ကူေအာင္လုပ္ေဆာင္ေပးပါတယ္။

မယ္ဇလီရြက္က အူနံရံေတြကို က်ံဳေစႏိုင္တာေၾကာင့္ အူမၾကီးကိုလႈပ္ရွားမႈကိုျဖစ္ေစပါတယ္။အူမၾကီးကိုေရဓာတ္စုပ္ယူႏိုင္ေအာင္လုပ္ေဆာင္ေပးတာေၾကာင့္ ဝမ္းေပ်ာ့ေပ်ာ့သြားေစပါတယ္။ ဝမ္းတအားခ်ဳပ္တာမ်ိဳးအတြက္ သံုးစြဲေပးလို႔ရပါတယ္။

၇. အူမၾကီးကိုသန္႔စင္ေစျခင္း

မယ္ဇလီက ဝမ္းေပ်ာ့ေပ်ာ့သြားေစႏိုင္တာေၾကာင့္ အူမၾကီးကို သန္႔ရွင္းေစႏိုင္တဲ့ ေဆးဖက္ဝင္အပင္တစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ မယ္ဇလီရြက္ကို တရုတ္တိုင္းရင္းေဆးေတြမွာ အူမၾကီးထဲက အပူအပုပ္ေတြကိုဖယ္ရွားဖို႔ အသံုးျပဳၾကပါတယ္။ အစာအိမ္ထဲမွာ အစာေဟာင္းေတြက်န္မေနေအာင္လည္း အေထာက္အကူျပဳပါတယ္။

ယေန႔ေခတ္မွာေတာ့ မယ္ဇလီကို စအိုကေနပိုက္ထည့္ျပီးမွန္ေျပာင္းျဖင့္ၾကည့္နည္း (colonoscopy) မလုပ္ေဆာင္ခင္ နဲ႔ အျခားအူမၾကီးခြဲစိတ္အူမၾကီးအတြင္းသန္႔ရွင္းေစဖို႔အတြက္အသံုးျပဳပါတယ္။

၈. လိပ္ေခါင္း (hemorrhoids) ကိုကုသႏိုင္ျခင္း

မယ္ဇလီရြက္က ေရာင္ရမ္းတာကိုေလွ်ာ့ခ်ေပးျပီး အနာက်က္ျမန္ေစတာေၾကာင့္ စအိုအေရျပားစုတ္ျပဲျခင္းနဲ႔ လိပ္ေခါင္းေဝဒနာေတြကို ကုသရာမွာ ထိေရာက္မႈရွိပါတယ္။ ဝမ္းေပ်ာ႔ေပ်ာ႔သြားေစႏိုင္တာေၾကာင့္ စအိုကြဲျခင္း (anal fissure) လိုမ်ိဳးေရာဂါေတြမျဖစ္ေအာင္အေထာက္အပံ့ေပးပါတယ္။

အစာကိုေၾကညက္ေအာင္မဝါးတာေၾကာင့္ စအိုကြဲနာလိုမ်ိဳး ေဝဒနာေတြခံစားရတာျဖစ္ပါတယ္။မယ္ဇလီရြက္က အူလမ္းေၾကာင္းရဲ႕လႈံ႔ေဆာ္မႈကိုတိုးတက္ေစျပီး ဝမ္းသြားရလြယ္ေအာင္လုပ္ေဆာင္ေပးတာေၾကာင့္ လိပ္ေခါင္းေဝဒနာကိုသက္သာေစပါတယ္။

၉. သန္က်ေစျခင္း

မယ္ဇလီရဲ႕ဝမ္းေပ်ာ့ေပ်ာ့သြားေစႏိုင္တဲ့ အစြမ္းေၾကာင့္ အစာအိမ္နဲ႔ အူမၾကီးအတြင္းက သန္ေကာင္ေတြကိုဖယ္၇ွားသုတ္သင္ရာမွာလည္း မယ္ဇလီရြက္က အသံုးဝင္ပါတယ္။

၁၀. ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ေစတဲ့ မယ္ဇလီရြက္ေရေႏြးၾကမ္း

မယ္ဇလီရြက္ရဲ႕ ဝမ္းေပ်ာ့ေပ်ာ့သြားေစႏိုင္တဲ့အစြမ္းက ကို္ယအေလးခ်ိန္ေလ်ာ့က်ေအာင္လည္း အေထာက္အပံ့ျဖစ္ေစပါတယ္။ မယ္ဇလီရြက္က ဝမ္းမခ်ဳပ္ေအာင္ကာကြယ္ေပးႏိုင္တာေၾကာင့္ အမွ်င္ဓာတ္ပါဝင္မႈနည္းတဲ့ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလ်ာ့က်ေစတဲ့ အစားအေသာက္တစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။

ကယ္လိုရီပါဝင္မႈနည္းတဲ့ အရသာျပည့္စံုတဲ့ ေသာက္စရာတစ္ခုျဖစ္တာေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္ကို အရည္ဓာတ္ပိုရေစမွာျဖစ္ပါတယ္။ အရည္မ်ားမ်ားေသာက္တာက အစားနည္းနည္းပဲစားျဖစ္ေစပါတယ္။ မယ္ဇလီက အူမၾကီးထဲက အဆိပ္အေတာက္ေတြ နဲ႔ မေက်ညက္တဲ့ အစာကို ဖယ္ရွားေပးပါတယ္။

အစာအိမ္ အူလမ္းေၾကာင္းကိုရွင္းလင္းျပီး အဆိပ္အေတာက္ဖယ္ရွားတဲ့နည္းလမ္းက လိုအပ္သင့္ေတာ္တဲ့ အာဟာရဓာတ္ေတြကို စုပ္ယူႏိုင္ေအာင္ အေထာက္အပံ့ေပးပါတယ္။ ဇီဝတြင္းျဖစ္ပ်က္ေျပာင္းလဲမႈကို တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေစျပီး ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကိုက်ဆင္းေစပါတယ္။

၁၁. ဘက္တီးရီးယားေတြကို ေသေစႏိုင္စြမ္းရွိျခင္း

မယ္ဇလီရဲ႕ အဆီ၊အေစးနဲ႔ မယ္ဇလီမွာပါတဲ့ အျခားျဒပ္ေပါင္းေတြက ဘက္တီးရီးယားေတြကို ေသေစႏိုင္တဲ့ အစြမ္းရွိပါတယ္။ မယ္ဇလီက ဘက္တီးရီးယားေတြ၊မိႈပိုးေတြနဲ႔ ကပ္ပါးပိုးေတြ ေပါက္ပြားရွင္သန္မႈကို ဟန္႔တားေပးႏိုင္စြမ္းရွိပါတယ္။

မယ္ဇလီရြက္ကို ခံတြင္းေရာဂါေတြအတြက္ ဝါးစားေပးႏိုင္ပါတယ္။ မယ္ဇလီမွာပါဝင္တဲ့ ေရာင္ရမ္းမႈကိုေလ်ာ႔က်ေစႏိုင္တဲ့အစြမ္းသတၱိက ကိုယ္တြင္းပိုင္းနဲ႔ အျပင္ပိုင္းက ေရာင္ရမ္းမႈေတြကိုေလ်ာ့ပါးသက္သာေစပါတယ္။

၁၂. အစာေၾကေစႏိုင္ျခင္း

မယ္ဇလီက အစာမေၾကတာေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ရင္ပူတာ၊ မအီမသာျဖစ္တာ၊ေလပြတာနဲ႔ ရင္ျပည့္ရင္ကယ္ျဖစ္တာ ေတြကို သက္သာေစနိုင္ပါတယ္။ မယ္ဇလီကို အျခားေဆးဖက္ဝင္အပင္ေတြျဖစ္တဲ့ စမုန္နက္၊ခ်င္း။ ပူဒီနံ  ၊ ဖာလာေစ့ တို႔လိုမ်ိဳး အစာအိမ္ထဲမွာ ေလထတာမ်ိဳးေတြမျဖစ္ေအာင္ကာကြယ္ေပးပါတယ္။

သတိျပဳစရာအခ်က္မ်ား

မယ္ဇလီက ေဘးကင္းျပီး က်န္းမာေရးကိုအေထာက္အကူျပဳတယ္ဆိုတယ္ဆိုေပမယ့္ ေရရွည္သံုးစြဲတဲ့အခါ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြျဖစ္ေပၚခံစားရႏိုင္ပါတယ္။ သတိျပဳရမယ့္ အခ်က္အခ်ိဳ႕ကိုလည္း ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

-မယ္ဇလီကို အလြန္အကၽြံစားသံုးမယ္ဆိုရင္ ဝမ္းေလွ်ာေစႏိုင္ျခင္း၊

-မယ္ဇလီနဲ႔ ဓာတ္မတည့္တဲ့သူေတြမွာ ဆီးေတြအေရာင္ေျပာင္းသြားတာမ်ိဳးျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဓာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္ ဆီးေတြအေရာင္ေျပာင္းသြားတာမ်ိဳးျဖစ္ေပၚမယ္ဆိုရင္ မယ္ဇလီစားသံုးေနမႈကို ခ်က္ခ်င္းရပ္တန္႔လိုက္ပါ။

-anthraquinones  ဓာတုျဒပ္ေပါင္းကိုေရရွည္အသံုးျပဳမယ္ဆိုရင္ အူမၾကီးကင္ဆာကိုျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ အေသးစားေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြအေနနဲ႔ကေတာ့ ေအာ့အန္တာနဲ႔ မအီမသာျဖစ္တာမ်ိဳးေတြခံစားရေစႏိုင္ပါတယ္။

-မယ္ဇလီကို ေရရွည္သံုးစြဲမယ္ဆိုရင္ ၾကြက္သားေတြအားနည္းတာ၊ႏွလံုးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြ ကေမာက္ကမျဖစ္တာ နဲ႔ အသည္းပ်က္စီးတာမ်ိဳးေတြ ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္ပါတယ္။

-မယ္ဇလီေရေႏြးၾကမ္းကို အလြန္အကၽြံေသာက္သံုးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အသည္းကို အဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစမွာျဖစ္ပါတယ္။

-ေရတို အသံုးျပဳမႈက ဗိုက္ေအာင့္တာ၊ဝမ္းေလွ်ာတာနဲ႔ ဗိုက္ထဲမွာ မအီမသာျဖစ္တာေတြလိုမ်ိဳး ဆိုးက်ိဳးေတြကို ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

Read also:

မွ်ေ၀မည္

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ စက်တင်ဘာ 11, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 24, 2017

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။