လူနာမ်ား၏ တာ၀န္၀တၱရားမ်ား

Author: Dr. Thant Zin လက္ေထာက္ကထိက မႈခင္းေဆးပညာဌာန လက္ရွိတြင္ DSMA ၌ လက္ေထာက္ကထိကတာဝန္ျဖင္႔ သင္ၾကားေရးတာဝန္မ်ား ထမ္းေဆာင္လ်က္႐ွိ။ DSMA မွ MBBS ဘြဲ႔ကုိ ၂ဝဝ၆တြင္ ရ႐ွိခဲ့။ ဥပေဒေရးရာေဆးပညာအထူးျပဳ ျဖင့္ M.Med.Sc ဘြဲ႔ကုိ ၂၀၁၁တြင္ ရ႐ွိခဲ့။ ထိုင္းႏိုင္ငံ မဟီေဒါတကၠသုိလ္မွ M.Sc (Forensic Science) ဘြဲ႔ကုိ ၂ဝ၁၇ တြင္ ထပ္မံရ႐ွိခဲ့

လူအမ်ား ေခတ္မီတုိးတက္လာျခင္း၊ အသိဥာဏ္ပညာ ဗဟုသုတတုိးပြားလာျခင္း၊ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားစီးဆင္းမႈ ျမန္ဆန္လာျခင္းနဲ႔အတူ က်န္းမာေရးေစာင္႔ေရွာက္မႈ နယ္ပယ္မွာလည္း အမ်ားၾကီးေျပာင္းလဲလာပါတယ္။ လူနာမ်ားဟာ ယခင္ကလုိ ဆရာ၀န္ရဲ့ ကုသမႈေတြကုိ မ်က္စိမွိတ္လက္ခံျခင္း မျပဳေတာ႔ဘဲ မေက်လည္တဲ့အခ်က္ေတြရွိရင္ အျပန္အလွန္ေဆြးေႏြးျခင္း၊ လက္ခံျခင္း/ျငင္းပယ္ျခင္းေတြ ျပဳလုပ္လာၾကပါတယ္။ ဆရာ၀န္မ်ား၊ ေဆးရုံမ်ားရဲ့ ေပါ႔ဆမႈအတြက္ တရာစြဲဆုိမႈေတြလည္း ေနာက္ပိုင္းမွာ မ်ားျပားလာပါတယ္။

ကမာၻ႔ေဆးပညာအသင္းၾကီးကေန လူနာေတြရဲ့အခြင္႔အေရးနဲ႔ ရပိုင္ခြင္႔ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ျပီး လစၥဘြန္းေၾကျငာစာတမ္းဆုိျပီး ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ သတင္းအခ်က္အလက္ေခတ္မွာ လူနာမ်ားရဲ႕ ရပိုင္ခြင္႔နဲ႔ပတ္သက္ျပီး အေတာ္ေလး ႏုိးၾကားလာပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ သတိခ်ပ္သင္႔တာက အခြင္႔အေရးနဲ႔ရပိုင္ခြင္႔ (Right) ရဲ့တဖက္မွာ တာ၀န္ယူျခင္း၊ တာ၀န္ခံျခင္း (Responsibility) ဆုိတာ ရွိေနပါတယ္။ လူနာမ်ားဟာ ေဆးကုသမႈခံယူခ်ိန္မွာ ဘယ္လုိအခြင္႔အေရးေတြ ရသင္႔သလဲဆုိတာ သိထားသင္႔သလုိ တာ၀န္ယူရတဲ့အပိုင္းေတြကုိလည္း နားလည္ထားဖုိ႔လုိပါတယ္။

လူနာတစ္ဦးရဲ့ တာ၀န္မ်ားနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး အမ်ဳိးမ်ဳိးသတ္မွတ္ထားၾကတာရွိေပမယ္႔ အဓိကသေဘာတရားေတြကေတာ႔ အတူတူပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေဆာင္းပါးမွာေဖာ္ျပလုိတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကေတာ႔ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ဂၽြန္ေဟာ႔ပ္ကင္း ေဆးတကၠသုိလ္/ေဆးရုံမွာ သတ္မွတ္ထားတဲ့ လူနာမ်ားရဲ့ တာ၀န္၀တၱရားအေၾကာင္းမ်ားပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင္႔ ဂၽြန္ေဟာ႔ပ္ကင္းေဆးရုံကုိ ေရြးခ်ယ္ေဖာ္ျပရသလဲဆုိရင္ ေလာေလာဆယ္မွာ ကမၻာ႔အေကာင္းဆုံးေဆးရုံလုိ႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့အတြက္ေၾကာင္႔ ျဖစ္ပါတယ္။

လူနာမ်ားရဲ့ တာ၀န္၀တၱရားနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ေဖာ္ျပထားတဲ့အနက္က အခ်က္အလက္အခ်ဳိ႕ကုိ ေအာက္ပါအတိုင္း ေရြးခ်ယ္ေဖာ္ျပလုိပါတယ္။

၁။ လူနာမ်ားသည္ မိမိတုိ႔၏ က်န္းမာေရးအေျခအေနႏွင္႔ ကုိယ္ေရးကုိယ္တာအခ်က္အလက္မ်ားကုိ တိက်စြာေဖာ္ျပရမည္

ဒီေနရာမွာ က်န္းမာေရးအေျခအေနကုိ ျပည္႔ျပည္႔စုံစုံဖြင္႔ေျပာဖုိ႔အျပင္ ေနရပ္လိပ္စာ၊ တယ္လီဖုန္း၊ ေမြးသကၠရာဇ္စတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြပါ မွန္ကန္တိက်စြာ အသိေပးထားဖုိ႔ လုိပါတယ္။ (ဒီသတင္းအခ်က္အလက္ေတြကုိလည္း တျခားမေပါက္ၾကားဖုိ႔ ေဆးရုံက တာ၀န္ခံရပါတယ္။)

၂။ မိမိကုိ က်န္းမာေရးေစာင္႔ေရွာက္မႈေပးသူမ်ားအား ေလးစားသမႈရွိရမည္

ဒီေနရာမွာ ဆရာ၀န္၊ သူနာျပဳေတြကစျပီး သန္႔ရွင္းေရး၀န္ထမ္းေတြအထိ အက်ဳံး၀င္တယ္လုိ႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ညႊန္ၾကားခ်က္ေတြကုိ လိုက္နာဖုိ႔ လုိပါတယ္။ လူနာမွာ ျငင္းပယ္ပိုင္ခြင္႔၊ ေရြးခ်ယ္ပိုင္ခြင္႔ရွိေပမယ္႔ အဲဒီ ျငင္းပယ္ျခင္း/ေရြးခ်ယ္ျခင္းရဲ့ အက်ဳိးဆက္ကေတာ႔ လူနာမွာ တာ၀န္ရွိပါတယ္။

၃။ နားမလည္မႈရွိလွ်င္ ျပန္လည္ေမးျမန္းပါ

က်န္းမာေရးအေျခအေန၊ ေဆး၀ါးမ်ားသုံးစြဲပုံနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ဆရာ၀န္၊ သူနာျပဳမ်ားက ရွင္းလင္းညႊန္ျပဖုိ႔ တာ၀န္ရွိသလုိ ေက်ေက်လည္လည္မရွိတဲ့အခ်က္ေတြဆုိရင္ သေဘာေပါက္သည္အထိ ေမးျမန္းဖုိ႔ လူနာမ်ားဘက္ကလည္း အားစုိက္ထုတ္ရပါတယ္။

၄။ မိမိက်န္းမာေရးအေျခအေန၏ ေျပာင္းလဲမႈမွန္သမွ်ကုိ ဖြင္႔ေျပာရမည္

ကိစၥတခ်ဳိ႕ဟာ လူနာကုိယ္တိုင္ဖြင္႔ေျပာမွ ဆရာ၀န္၊ သူနာျပဳမ်ား သိျမင္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ ဆီးအေရာင္/၀မ္းအရာင္ေျပာင္းျခင္း၊ အျမင္အာရုံေျပာင္းလဲျခင္း စတဲ့ကိစၥမ်ဳိးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

၅။ မိမိရဲ့ က်န္းမာေရးေစာင္႔ေရွာက္မႈအတြက္လည္း တာ၀န္ယူပါ

ဒီအခ်က္ကုိ ရုတ္တရက္ၾကည္႔ရင္ မ်က္စိလည္ႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ႔ ဆရာ၀န္၊ သူနာျပဳမ်ားမွာ တာ၀န္ယူရတဲ႔အပိုင္းရွိသလုိ လူနာကိုယ္တိုင္တာ၀န္ယူရတဲ့အပိုင္းလည္း ရွိပါတယ္။ ဥပမာ အစာအိမ္လူနာတစ္ေယာက္ကုိ အပူအစပ္မ်ားေရွာင္ဖုိ႔ ဆရာ၀န္က တိုက္တြန္းခ်ိန္မွာ လူနာဟာ မတည္႔တာေတြ ေရွာင္ၾကဥ္ဖုိ႔ တာ၀န္ရွိပါတယ္။ ခ်ဳပ္ထားတဲ့အနာကုိ ေရမစုိရလုိ႔ မွာၾကားရင္ ေရမစုိေအာင္ ဂရုစိုက္ရပါတယ္။ ေပးထားတဲ့ေဆးကုန္ေအာင္ေသာက္ဖုိ႔၊ ဆရာ၀န္ညႊန္တဲ့ ေလ႔က်င္႔ခန္းတစ္ခုခု ပုံမွန္လုပ္ဖုိ႔ စတာေတြလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။

၆။ ေဆးရုံ၀န္ထမ္းမ်ားရဲ့ ခြင္႔ျပဳခ်က္မရွိဘဲ ဖုန္း (သုိ႔) အျခားကိရိယာမ်ားျဖင္႔ ဓာတ္ပုံ၊ ဗီဒီယုိရုိက္ျခင္း၊ မွတ္တမ္းတင္ျခင္းမျပဳရ

လူ႔အခြင္႔အေရးကုိ တန္ဖုိးအထားဆုံးလုိ႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ အေမရိကရဲ့ အေကာင္းဆုံးေဆးရုံၾကီးမွာ ဒီလုိသတ္မွတ္ခ်က္ရွိပါတယ္။ တကယ္ေတာ႔ လူ႔အခြင္႔အေရးဆုိရာမွာ မိမိအခြင္႔အေရးကုိ ကာကြယ္သလုိ သူတစ္ပါးရဲ့အခြင္႔အေရးကုိ ေလးစားတန္ဖုိးထားျခင္းလည္း ပါ၀င္ေနပါတယ္။ ေဆးရုံ/ေဆးခန္းေတြမွာ ဓာတ္ပုံ/ဗီဒီယုိေတြရုိက္ျပီး လူမႈကြန္ရက္ေပၚတင္ျပီး ျပစ္တင္ေ၀ဖန္ျခင္းဟာ မွန္ကန္တဲ့ေျဖရွင္းမႈ မဟုတ္ပါဘူး။

၇။ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းမ်ားႏွင္႔ အျခားလူနာမ်ား၏ အတြင္းေရးမ်ားကုိ ထိန္းသိမ္းထားပါ။

ေဆးရုံေဆးခန္းမ်ားဟာ လူနာရဲ့အတြင္းေရးကုိ ထိန္းသိမ္းထားဖုိ႔ တာ၀န္ရွိသလုိ လူနာမ်ားဟာလည္း မိမိကုိျပဳစုကုသေနသူမ်ား၊ အျခားလူနာမ်ားရဲ့ အတြင္းေရးမ်ားကုိ ထိန္းသိမ္းေပးထားဖုိ႔ တာ၀န္ရွိေနပါတယ္။ (အတြင္းေရးကိစၥေတြကုိ ဘယ္လုိအေျခအေနေတြမွာပဲ ဖြင္႔ဟခြင္႔ရွိသလဲဆိုတာ ေနာင္မွာ ဆက္လက္ေဖာ္ျပေပးသြားပါမယ္)

အထက္ပါအခ်က္အလက္မ်ားကေတာ႔ ဂၽြန္ေဟာ႔ပ္ကင္းေဆးရုံက ယုံၾကည္လက္ခံထားတဲ့ လူနာမ်ားရဲ့ တာ၀န္၀တၱရားမ်ားအေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လူနာမ်ားအတြက္ ထုတ္ျပန္တဲ့ တာ၀န္၀တၱရားဆုိတာလည္း တကယ္ေတာ႔ လူနာေတြရဲ့ အက်ဳိးအတြက္လည္း ပါ၀င္ပါတယ္။

ဘယ္ေနရာမွာမဆုိ ရပိုင္ခြင္႔ေတြရွိေနသလုိ ျပန္လည္ေစာင္႔ထိန္းရတဲ့ တာ၀န္၀တၱရားေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။ ေဆးရုံေဆးခန္း (သုိ႔) ဆရာ၀န္မ်ားနဲ႔ လူနာမ်ားဟာ မိမိတုိ႔ကုိယ္စီကုိယ္ငွ ရပိုင္ခြင္႔နဲ႔ တာ၀န္၀တၱရားေတြကုိ ေသခ်ာသေဘာေပါက္နားလည္ျပီး လုပ္ေဆာင္သြားရင္ ကုသမႈလုပ္ငန္းစဥ္မွာ ပုိမိုေခ်ာေမြ႔ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

..

Dr. Thant

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ကုသမႈမ်ားမျပဳလုပ္ေပး ပါ။

Read also:

မွ်ေ၀မည္

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဒီဇင်ဘာ 12, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဒီဇင်ဘာ 12, 2018

Dr. Thant Zin လက္ေထာက္ကထိက မႈခင္းေဆးပညာဌာန လက္ရွိတြင္ DSMA ၌ လက္ေထာက္ကထိကတာဝန္ျဖင္႔ သင္ၾကားေရးတာဝန္မ်ား ထမ္းေဆာင္လ်က္႐ွိ။ DSMA မွ MBBS ဘြဲ႔ကုိ ၂ဝဝ၆တြင္ ရ႐ွိခဲ့။ ဥပေဒေရးရာေဆးပညာအထူးျပဳ ျဖင့္ M.Med.Sc ဘြဲ႔ကုိ ၂၀၁၁တြင္ ရ႐ွိခဲ့။ ထိုင္းႏိုင္ငံ မဟီေဒါတကၠသုိလ္မွ M.Sc (Forensic Science) ဘြဲ႔ကုိ ၂ဝ၁၇ တြင္ ထပ္မံရ႐ွိခဲ့
လက္ရွိတြင္ DSMA ၌ လက္ေထာက္ကထိကတာဝန္ျဖင္႔ သင္ၾကားေရးတာဝန္မ်ား ထမ္းေဆာင္လ်က္႐ွိ။ DSMA မွ MBBS ဘြဲ႔ကုိ ၂ဝဝ၆တြင္ ရ႐ွိခဲ့။ ဥပေဒေရးရာေဆးပညာအထူးျပဳ ျဖင့္ M.Med.Sc ဘြဲ႔ကုိ ၂၀၁၁တြင္ ရ႐ွိခဲ့။ ထိုင္းႏိုင္ငံ မဟီေဒါတကၠသုိလ္မွ M.Sc (Forensic Science) ဘြဲ႔ကုိ ၂ဝ၁၇ တြင္ ထပ္မံရ႐ွိခဲ့
ထပ္ျပပါ
ေနာက္ဆံုးေဆာင္းပါးမ်ား